Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay

Tags: Ho Xuan Huong, Ho Tay, Quynh Doi, Dong Tao, Ho Khau, Thai Binh, Dan toc Viet Nam, Ba chua tho Nom, nha nghien cuu, mo phan, nu si, nghia dia, o ho, ngoi mo, dong ho, lang


Nguoi ta tin rang co mo phan nu si Ho Xuan Huong duoi lan nuoc ho Tay, dong ho Ho lai them mot lan ram rich chuyen tim kiem.

Ho Xuan Huong la ai?

Tho cua ba chua tho Nom thi nguoi Viet nao cung thuoc doi ba cau, nhung ba la ai, so phan the nao thi may ai tuong, tham chi nhieu chi tiet ve cuoc doi ba van lung lo trong thac mac cua nguoi doi nhu nha tho Hoang Trung Thong tung ban khoan rang: “Nhu co nhu khong nhu khong nhu co”.

Trong mot lan cong tac, toi ve Quynh Doi (Quynh Luu, Nghe An) - manh dat dia dau xu Nghe xua nay nuc tieng la lang khoa bang, khi co cau “Bac Ha - Hanh Thien, Hoan Dien - Quynh Doi”. Nam tren quoc lo 1A co bien chi dan “Bia, mo nu si Ho Xuan Huong” khien toi ban khan, phai chang nguoi ta da tim duoc va “quy tap” mo phan cua “ba chua tho Nom” ve que nha?

Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay?
Ong Ho Xuan Que

Tu duong quoc lo 1A, di vao con duong lien xa chung 5- 6km, toi den xa Quynh Doi, ben tay phai co nha bia ghi dong chu “bia nu si Ho Xuan Huong (1772- 1822)”- thi ra day chi la bia, chu khong phai mo ba. Hai ben duong dan vao nha bia, la hang xa cu co thu, va gan canh la mo chi cua nha cach mang Ho Tung Mau va Anh hung Cu Chinh Lan, bao quanh la canh dong lua xanh ri…

Dem ban khoan nay, toi vao chiem bai Nha tho ho Ho Quynh Doi - mot trong 3 dong ho (ho Hoang, ho Nguyen, ho Ho) co cong “khai ap lap lang” cach nay 1630 nam. Den tho ho duoc Nha nuoc cong nhan di tich lich su.

Hoi chuyen cu Ho Xuan Que - Truong Ban Can su ho Ho Quynh Doi, thi cu cho biet: “Toi cung khong biet mo ba o mo, nguoi ta nghi mo ba o Vinh Phuc, hay o ven Ho Tay chi do…”. Ve than the, su nghiep cua “ba chua tho Nom”, cu Que mo so ghi ra:

Theo toc pha thi, ong Ho Phi Dien (1703- 1786) do tu tai nam 24 tuoi, ra Bac day hoc, lay ba ho Ha que Hung Yen roi sinh duoc mot con gai la Ho Phi Mai (but danh sau la Ho Xuan Huong) o phuong Khan Xuan, huyen Vinh Thuan (nay o vuon Bach Thao gan ho Tay).

Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay?
Nha tho ho Ho Quynh Doi

Co nguoi noi lai cho rang, Ho Xuan Huong la con ong Huong cong Ho Si Danh (1706- 1783), em ruot Hoang giap Ho Si Dong nhung pha he Quynh Doi khong thua nhan dieu nay, vi ong Ho Si Danh sau khi do Huong cong khong ra lam quan, cung khong di dau xa khoi lang nen khong the co con la Ho Xuan Huong.

Cung theo toc pha, thi Ho Xuan Huong va Hoang de Quang Trung - Nguyen Hue (tuc Ho Thom) la anh em cung co chung ong to 5 doi, cung doi thu 27 cua Duc Nguyen to Ho Hung Dat.

Ho Xuan Huong tai nang loi lac ve thi ca va hoc van o Kinh Ky, nhung doi rieng thi co so phan ham hiu - lay 3 doi chong, va deu… lam le, deu bi vo ca chen ep, co le vi the ba da “keu” len: “Chem cha cai kiep lay chong chung…”.

Ve tham “que cha”

Ve lang Quynh Doi, tu nam phu lao au, ai ai cung tu hao ve que minh, co nhieu danh nhan, trong do co nu si Ho Xuan Huong va ai cung ke vanh vach nhieu giai thoai ve ba.

Theo giai thoai cua lang thi Ho Xuan Huong da tung ve “que cha” - lang Quynh Doi. Khi ve que, Ho Xuan Huong da di ganh nuoc o gieng Ca, dung nuoc la 2 noi dat.

Von la con gai dat Bac chon Kinh Ky, khong thao viec nha nong, nen “nang” ganh nuoc long ngong, bi truot chan nga, vo ca 2 noi dat, nuoc tung toe. Trai lang, thay co gai xinh xan, thi do ra treu gheo.

Ho Xuan Huong khong “do mat”, ma lam ngay bai tho “Vu hau tuc canh” (Tuc canh sau mua) de “chua then”, co cau: “Gio tay voi thu troi cao thap/ Xoac cang do xem dat ngan dai”. Nguoi ta phai “le luoi”, dung la phan nu nhi, nhung khi phach that nhu Tu Hai! Gieng Ca, nhu trong giai thoai xua nay van con, nhung nay thanh ao ca.

Thay co nguoi con gai noi tieng tho van o xu Bac ve, thi bao tai tu van nhan cua lang, cua vung keo nhau toi… xem mat. Ma, lang Quynh Doi hoi ay da noi tieng la lang khoa bang, nguoi co chu nghia khong thieu, cac danh si trong lang hoi bay gio, nhu Long Son, Ho Son…

Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay?
Pha he Ho toc

Mot toi co ong do Duong Tri Tan von tinh ngang nganh, tu phu cung sang thach dau van tho voi “nguoi dep”. Rit xong hoi thuoc lao nha khoi mu mit, cho moi nguoi gian ra, Tri Tan ung dung ra doc “ung khau” mot bai tho da chuan bi san: “Eo lung that day that la xinh/ Dieu ai hon duoc dieu co minh/ Thoat cham thoat ben duyen huong lua/ Cang nuc, cang say tinh voi tinh”.

Ho Xuan Huong “tan” luon: “Giuong (tu dong am voi ten ho la Duong cua Tri Tan) oai gieu vo that la kinh/ Danh tieng bao lam da tan roi/ Thoang ngui thoang ghe hoi huong lua/ Tai tri ra sao hoi tinh tinh”.

Bao tai tu giai nhan chon Kinh Ky ma Ho Xuan Huong “khong them chap” nua ma mot ong do tu phong, nghien thuoc lao chon lang que nay lai con doi “huong lua” (chim chuot) voi nang! Tu do, “ong do” Duong Tri Tan khong con len mat day doi, cay co ty chu “bat nat” moi nguoi o chon lang que nay.

Lap Co Nguyet duong

Ben canh Ho Tay long gio, Ho Xuan Huong lap ra Co Nguyet duong - la cai quan noi dam dao tho van, thu hut nhieu van nhan - ban be lui toi, nhu Chieu Ho, Tran Hau, Ton Phong Thi, Pham Qui Thich, Nguyen Huy Tu, Mai Son Phu, Cu Dinh, Tran Quang Tinh, Tran Phuc Hien, va co ca Nguyen Du nua…

Ong Cu Dinh khi gioi thieu ba voi ong Ton Phong Thi da viet: “Ho Xuan Huong hoc rong ma thuan thuc, dung chu it ma day du, tu moi la ma dep de, tho dung phep ma van hoa, thuc la mot bac tai nu”.

Ton Phong Thi cung noi: “Tuy day ve gio trang may moc nhung deu tu day long ma phat ra, bieu hien thanh loi noi, lai deu dung voi cai y nghia: xuat phat tu moi tinh ma biet dung lai tren le nghia”.

Mo phan ba o dau?

De tim hieu thong tin tu phia dong ho Ho, toi da tim gap nha nghien cuu Ho Ba Hien - Truong ban Su - Ban Lien lac ho Ho Viet Nam - nguoi luon dau dau voi viec tim mo phan cua mot nguoi trong dong ho. Ong Hien khong con o khu tap the Trung Tu, nay ong moi chuyen den chung cu ven Ho Tay, co le de gan noi ba Ho Xuan Huong yen nghi, khi ong mo cua so ra la nhin ra mat ho!

Ong Hien noi: chung tich ro nhat la o bai tho “Long Bien truc chi tu” cua Tung Thien Vuong (Mien Tham), khi nam 1842 nha tho ho gia vua anh la Thieu Tri (1840- 1847) ra Bac tiep su than Trung Hoa.

Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay?
Ong Ho Ba Hien

Mien Tham sai co hau gai ra Ho Tay hai sen ve cung dan, con dan rang: “Day ho ruc ro hoa sen/ Sai nguoi xuong hai de len cung dan/ Cho treo len mo Xuan Huong/ Suoi vang con gian to vuong lo lang/ Sen tan phan rua mo hoang/ Xuan Huong da khuat ben dang co xanh/ U hon say khuot lam thinh/ Gio xuan may do thoi tinh ai hay” (GS. Hoang Xuan Han dich).

Noi “cung dan”, phai chang la chua Kim Lien, nay van con, mo phan cua Ho Xuan Huong canh nghia dia Dong Tao, cach xa chua khong qua 300m. Can noi them la, truoc kia Ho Tay nho hon bay gio, khi bi vo de, nuoc da nhan chim nhieu nghia dia, trong do co nghia dia Dong Tao.

Ong Ho Si Bang, nguyen Vien truong Vien Quan he Quoc te, Vien Nghien cuu chu nghia Mac- Lenin va Tu tuong Ho Chi Minh, trong sach “Ho Ho trong cong dong dan toc Viet Nam” dua nghi van: “Cac nha nghien cuu thien ve thuyet mo ba Ho Xuan Huong nam o nghia dia ven ho”.

Sach “Tay Ho chi” co dong dau cua Vien Vien Dong Bac Co, ky hieu A3192/1-2 doan viet ve hinh the ho co cau: “Thon Lac Chinh (ten cu la Ngu Xa) o giua ho gom 2 bai boi lon, nho hinh con lan. Bai lon rong vai tram mau la khu dan cu, bai nho khoang ba bon chuc mau co nhieu phan mo”.

Bai tho cung nhieu tai lieu khac, ong Ho Ba Hien nghi mo ba o mot trong 3 noi: nghia dia Lac Chinh (gan Truc Bach), nghia dia Dong Tao (o Nghi Tam) va go That Tinh (giua Thuy Khue va lang Ho Khau).

Tu nhung thong tin tren la chua du, ong Hien “cau cuu” den Trung tam tim mo tu xa cua UIA. Nha ngoai cam NTN cho biet, mo ba hien o khu vuc ho Tay (gan nghia dia Dong Tao, gan khach san Thang Loi). Mo o duoi ho, sau khoang 1,8- 2,4 m, canh day co mot mieu tho ba… Tu do, ong Hien da phac ra so do mo ba: Cach phu Tay Ho 625m ve phia Tay Nam, cach khach san Thang Loi 915m ve phia Nam, tu mieu cu xuoi ve Tay 1.480m.

Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay?
So do vi tri ngo mo, do ong Ho Ba Hien ve

Ong Vu Ho Luan - Truong Ban quan ly di tich dinh, chua lang Ho Khau, phuong Buoi, cho biet: “Thuc ra, toi nguyen cung la nguoi ho Ho. Theo cac cu truyen lai thi vua Quang Trung - Nguyen Hue (tuc Ho Thom) khi keo quan ra Bac danh quan Thanh dem theo rat nhieu nguoi ho Ho ra, roi dinh cu rai rac o Thang Long, trong do co cu ky toi.

Khi Nguyen Anh diet nha Tay Son, thi nhieu nguoi ho Ho o Thang Long doi sang ho khac, cu ky toi doi sang ho Vu, nhung van lay dem la Ho (Vu Ho)”.

La nha giao nghi huu, lai song nhieu doi o lang Ho Khau, rat am hieu, va viet nhieu sach ve vung Ho Tay, ong Vu Ho Luan cho biet: “Toi da cung 2 doan cua dong ho Ho gom 2 tien si, 6 ky su va cu nhan, di ca-no ra ho Tay de xac dinh vi tri, theo thong tin cua nha ngoai cam”. Tuy nhien, cac cuoc tim kiem van chua thanh cong

Ong Ho Ba Hien cho biet, viec tim duoc mo phan - di cot cua ba khong chi la mong moi cua hau sinh dong ho, ma cua nhung ai yeu men ba trong nuoc va quoc te, de ta co dip tham cho ba nen huong.

» Mo vo vua Dinh Tien Hoang o... Thai Binh
» Ly ky ngoi mo me de vua Dinh Tien Hoang o Thai Binh
» Pha mo hop chat lam phat lo xac uop ky la o Ha Noi
» Cuoc khai quat mo co cua anh nong dan luc nua dem
» 8.000 xac uop bi an trong ham mo Sicily
» Bi mat hang mo tang o Tuyen Quang
» Nguoi trong ngoi mo tap the lon nhat the gioi o Ha Noi
» Chuyen cam dong ben 14 nam mo khong hai cot
» Xot long cu ba 80 tuoi hanh nghe boc mo kiem song
» Xac uop trong ngoi mo o Hung Yen bi lang quen
» Bi an ngoi mo co khong lo giua canh dong
» Chon xac uop trong ngoi mo cai tang
» Tham kich nhung ngoi mo xac uop Viet Nam
» Vung mo da co bi an o Thanh Hoa
» Ky la ngoi mo chua xac uop cua hang chuc tre so sinh
» Su that sang to cuoc tim mo bang ngoai cam o Truong Son
» Nguoi dan ba boc mo tu nam 13 tuoi
» Vi sao nha Tran dap mo to nhu nui o Thai Binh?
» Cuoc dao pha mo vua lay soi xay nha

Lien Pham Cong ly
Viet Bao

Tìm hiểu: Ho Xuan Huong, Ho Tay, Quynh Doi, Dong Tao, Ho Khau, Thai Binh, Dan toc Viet Nam, Ba chua tho Nom, nha nghien cuu, mo phan, nu si, nghia dia, o ho, ngoi mo, dong ho, lang

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Mộ phần nữ sĩ Hồ Xuân Hương ở Hồ Tây?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Mộ phần nữ sĩ Hồ Xuân Hương ở Hồ Tây? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay

Nhan xet, hay lien he ve tin Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0