O vung dat dia dau Ha Giang, chung toi duoc chiem nguong mot cach rung dep ky la, voi nhung than cay vo cung vi dai.

» Ngac nhien voi “khung long” khong lo o Bac Kan
» Vung tien ti choi ngoc nghien


Ky 1: Chuyen “to nghien” tren dinh Rang Cua

Nhung ai tung xem bo phim bom tan mang ten Avatar, ngoai toc nguoi ky la da xanh, thi an tuong nhat co le la khu rung dep nhu co tich voi nhung than cay khong lo, ngon vuon den tan may xanh. Tren than cay ay, co le ca ngan nguoi song duoc.

Do la hinh canh vien tuong chi co trong phim, nhung o vung dat dia dau Ha Giang, chung toi duoc chiem nguong mot cach rung dep ky la, voi nhung than cay vo cung vi dai.

Dai ngan nghien tren day Rang Cua co ve dep hoang so va hung vi cha kem gi canh tuong cua bo phim bom tan Avatar.

Du duoc cac can bo Don bien phong Thanh Thuy “doa nat” ve nhung bai min rai rac doc bien gioi, nhung chung toi van quyet tam tim vao ban Ma Hoang Phin.
Lac vao khu rung ky la nhu phim Avatar o Viet Nam
Mot cay nghien khong lo cao vot khoi tan rung
Lac vao khu rung ky la nhu phim Avatar o Viet Nam
Dai ngan nghien Phong Quang tren day Rang Cua
De vao ban nay, lai phai chay tit tan len huyen Quan Ba, roi tim vao xa Minh Tan, chay quanh co tren suon day nui Rang Cua. Day nui Rang cua hung vi, dung o thi xa Ha Giang nhin ro mon nhu mot luoi cua khong lo voi nhung cai rang sac nhon an hien trong may mo.

Nhac den rung nghien, nguoi ta thuong nghi den dai ngan nghien Ba Be, roi rung nghien Kim Hy o Bac Kan, Trung Khanh (Cao Bang), rung nghien Na Hang (Tuyen Quang), Tua Chua (Lai Chau), Quynh Nhai (Son La)… voi nhung than nghien ngan tuoi, chu vi goc vai nguoi om.

O Ha Giang, toi cung da tung vao rung nghien Du Gia – Du Tien va cung tung duoc chiem nguong nhung cay nghien khong lo. Rung dac dung Phong Quang bao trum day Rang Cua, cung la mot rung nghien khong lo.

Du da duoc tan mat du loai hinh thu “nghien cu”, nhung toi van phai kinh ngac khi lac vao dai ngan nghien Phong Quang.

Con duong doc dac, gap ghenh cheo leo tren day nui da tai meo nhu gan them lai, boi thi thoang lai duoc chiem nguong nhung “cu nghien”, nhu tac pham tuyet voi cua tao hoa, sung sung ben duong.
Lac vao khu rung ky la nhu phim Avatar o Viet Nam
Mot cay nghien khong lo, ca chuc nguoi om moi xue
Trong tieng Mong, nghien la tung tha. No la bieu tuong cho su vinh hang, su gia nua, su hieu biet, va tru cot. Nguoi Mong thuong vi ong vua, hay nhung gia ban dang kinh la nhung cay tung tha, che cho cho moi nguoi. Cay tung tha la cot chong troi, la cho de than linh tu tren troi ngu xuong va no cung dua linh hon cua nguoi Mong len troi.

Nhung than nghien to su su, to bang ca ngoi nha sung sung vuon len troi, voi lop ao nut ne, bong toac, bam vao nhung khoi da ma song, thuc su la kiet tac cua tao hoa.

Day nui Rang Cua la mot khoi da tai meo khong lo sac nhon, tren ay, nghien sinh soi nay no hang trieu nam nay. Duoi thung lung tu dat, tu nuoc la lat, sen, tau, trai sinh song, nhung tu suon nui len den tan dinh chi co nghien tru duoc.

Gioi choi cay canh trong cay tren da, tuoi ca tram nam than bang cai phich, vay ma nhung “cu nghien” voi bo re van ven om da, than to ca chuc nguoi om the nay, tinh tuoi the nao day?

Cac nha khoa hoc tinh toan rang, voi loai nghien, thu cay lon cham, go cung nhu da nay, moi nam than no chi lon them duoc 1-2mm, tuy vao dia hinh, dinh duong.
Lac vao khu rung ky la nhu phim Avatar o Viet Nam
Cay nghien co duong kinh khoang 3m
Di khap bat ngan Phong Quang, treo ngang doc day nui Rang Cua, tinh chang thay mau dat nao, chi thay da tai meo sac nhon nhu dao cao, ma nghien van sung sung moc len, du biet nghien o day lon cham the nao.

Cu nhu cai cong thuc ma cac nha khoa hoc ap vao, thi viec tim thay mot cay nghien ngan tuoi o dai ngan Phong Quang, qua de nhu lay mot mon do trong tui. Toi trom nghi, nhieu cay nghien o dai ngan Phong Quang da moc ngheu nghen tren da tu khi Vua Hung bat dau cong cuoc dung nuoc!

Toi da vao ca chuc rung nghien khap mien Bac va tung chap tay vai mot “cu nghien” co duong kinh toi 3m, tuoi phai tinh bang ca ngan o VQG Ba Be. Nhung gia ban nguoi Mong, la cu Giang Mi Vang, nguoi song o ban Hoang Ly Pa da 80 nam va co toi 65 nam doc ngang tren day Phong Quang san thu, thi nhung cay nghien co duong kinh 3m, chu vi than 10 nguoi om, nhieu nhu… cay rung!

Cu Vang ke rang, co mot cay nghien lon lam, to nhu… qua nui. Cay nghien do nam tren mom cua day Rang Cua. Khi troi ve chieu, bong cay nghien toa xuong che nang cho ca may thung lung, may ban lang duoi chan nui.
Lac vao khu rung ky la nhu phim Avatar o Viet Nam
Tac gia ben mot cay nghien kha lon
Theo loi cu, neu cua do cay nghien ay, thi co the lam mot ngoi nha 5 gian, voi du ca bep, may phong ngu, phong khach, tren cai mat goc bi cua ay. Con luong go thu tu cay nghien nay, du lam nha o cho nua dan cu ban Hoang Ly Pa.

Loi cua cu Vang, gia ban uy tin, qua thuc khong the khong tin, nhung cay nghien nhu cu ke, toi co cam giac nhu mang tinh huyen thoai, su tich nhieu hon.

Cu Vang bao, tu 10 doi truoc, cay nghien khong lo do da nam trong tam thuc cua dan ban. No la noi than ngu, ma noi ma tru, nen khong ai dam xam pham.

Nguoi Mong di san con thu, di hai cay thuoc, he qua dinh nui, ghe bong cay nghien ma ho goi la “nghien to” nay, deu phai chap tay vai cac hon ma va than linh ngu tren cay.

Duoi goc cay “nghien to” co nhieu tam bia go nho bang ban tay xoe, duoc cam chi chit quanh goc cay, do nguoi Mong deo got de lam cho tho tu.

Toi rat muon duoc chiem nguong to nghien nay, nhung cu Vang lac dau xua tay, bao khong di duoc. Hon 30 nam nay, it nguoi dam mo len tan dinh Rang Cua, boi vi gio day, toan bo day nui la mot bai min khong lo, cac con duong trong rung bi gai min khap nga.
Lac vao khu rung ky la nhu phim Avatar o Viet Nam
So di, nhieu cho con nghien, la vi nghien nam trong bai min. Ngoai ra, nhieu cay nghien khong lo van con do, vi cua may cua lam tac khong the don ha duoc nhung goc cay to bang ca ngoi nha. De len duoc dinh nui co cay nghien do, phai mat mot ngay di bo, leo nui da tai meo sac nhon nhu dao.

The he tre o Hoang Ly Pa cung khong biet den cay nghien nay, ngoai nhung loi ke cua nguoi gia. Chi nhung nguoi o do tuoi tren 50, tung vao rung san thu khi chua co xung dot bien gioi, moi duoc tan mat no.

Cu Vang dan toi ra hien nha, chi dinh nui xa xam nhu len khoi day Rang Cua huyen thoai. Mot lum xanh troi cao vot khoi tan rung, an hien trong may xanh. Nhin tu khoang cach qua xa, khong the thay duoc su hung vi cua “dai to nghien”.

Tuy nhien, cu Giang Mi Vang khong de chung toi that vong. Cu bao, cach ban Hoang Ly Pa chang xa lam, cung co mot cay nghien, ma ca tuoi doi lan do lon cua no cung se khien chung toi phai kinh ngac, du no chi la hang con chau cua “dai to nghien” tren dinh nui.

Cu sai cau chat Giang Mi Pang, 20 tuoi, tung co may nam lam lam tac vac thot nghien sang Trung Quoc ban, dan toi di xem cu nghien nay.

Con tiep…

» Ly ky chuyen nguoi dep that tinh vao rung o an
» Bi an thien duong giua rung gia bi lang quen
» Dung toc gay vao khu rung co hang ngan nguoi tu sat
» Ky hoa di thao giup truong tho o "thung lung may"
» Lanh song lung vao khu rung huyen bi o Tay Nguyen
» Phat hien thu vi: Rung Dai tuong o Bac Kan
» Bi an bo toc song giua rung hoang o Quang Nam
» Bi an su ton tai cua nguoi rung
» Nguoi ke chuyen giua dai ngan Hoang Lien


Pham Ngoc Duong