Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua

Tags: Ngoc Han, Le Loi, Le Thai To, Nguyen Thi Huyen, Vinh Lang, Thanh Hoa, nha khao co hoc, Le Du Tong, Pham Van Dong, ngoi mo co, cong chua, khai quat, quan tai, bi mat, thi hai, vua


Nhung nguoi chuyen “danh thuc” mo co

Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua

Ba Be ben be tho Hoang hau Nguyen Thi Huyen va Cong chua Ngoc Han Anh: PV

Tu lau khu Vinh Lang o Thanh Hoa duoc xem la noi yen nghi cua vua Le Thai To. Nguoi ta van dinh ninh thi hai cua vi anh hung nam duoi be tho bang da o trong lang.

Ong Pham Nhu Ho - Can bo co tham nien cua Vien Khao co -da de cho toi duoc “khai quat” lai nhung tram tich ky uc ngon ngon cua ca quang doi gan 30 nam gan bo voi nghe “dao mo co”.

Ong ke: Vao thap ky 70 cua the ky truoc, mot nguoi nong dan di vao khu rung bat ngan canh Vinh Lang da vo tinh tim thay mot phien da phang. Lat hon da len thay co khac dong chu “Vinh Lang Tay Thach Kiet”, dich nghia: “Hon da moc o phia Tay cua Vinh Lang”.

Ong Pham Nhu Ho va mot so nha khao co hoc luc do da kip thoi co mat. Cac nha khao co dao sau xuong cho dat phien da. That bat ngo, sau nhung nhat cuoc, mot chiec quach tam hop hien ra. Lan theo cot da moc phia Tay, cac nha khao co da tim duoc cot moc phia Dong, phia Nam, phia Bac cua khu lang mo cua vua Le Thai To. Nhung chi rieng khu cot moc phia Tay, noi dat phien da “Vinh Lang Tay Thach Kiet” la co mau dat la, cay to khong moc duoc.

Sau khi da nghien cuu, tim hieu, cac nha khao co hoc di den ket luan: Chiec quach tam hop tim thay chinh la mo that cua vua Le Loi. Nhieu vi vua o cac trieu dai phong kien o Viet Nam va Trung Quoc, sau khi chet van thuong de lai mot so mo gia, con mo that duoc chon o mot noi khac, kin dao va bi mat.

Lan gio lai lich su, moi hay co nhung trung hop that thu vi, ay la truoc day ong Bo-zu-xi-e, mot hoc gia nguoi Phap sau khi bo nhieu thoi gian va cong suc, cuoi cung cung da tim duoc mo that cua vua Le Loi duoi phien da “Vinh Lang Tay Thach Kiet”. Ong Bo-zu-xi-e da xin phep Bo Le cua trieu Nguyen khai quat ngoi mo, nhung trieu Nguyen da khong chap nhan.

“Khai quat hay khong khai quat?”, cau hoi nay mot lan nua lai dat ra. Luc do, Bo Van hoa Thong tin da xin phep Thu tuong Pham Van Dong cho khai quat. Thu tuong Pham Van Dong ban khoan mai, roi da quyet dinh khong cho phep khai quat mo Le Loi vi ly do nuoc ta chua du dieu kien ky thuat de bao quan thi hai vi vua noi tieng nay. Vay thi hay de cho long dat gin giu.

“Toi cho rang quyet dinh cua co Thu tuong Pham Van Dong rat sang suot. Ngay ca Trung Quoc cung khong dam cho phep khai quat mo Tan Thuy Hoang. Neu khai quat mo Le Loi, se rat kho giu duoc nguyen trang. Tung nghien cuu xac uop vua Le Du Tong, toi co the khang dinh dieu nay” - Ong Pham Nhu Ho noi.

Mo vua Le Du Tong cung duoc tim thay het suc tinh co khi mot nguoi nong dan o lang Bai Trach (Tho Xuan, Thanh Hoa) di vo hoang, cuoc phai quach ngoi mo va thay ben trong co mot quan tai son son. Mot nhat cuoc bo vao quan tai khien tu quan tai toa ra mui thom. Do dieu kien chien tranh, mai den 8 nam sau (thang 4/1964), khi ngoi mo ngay cang lo ra khoi mat dat, nuoc mua tham vao, Vien Khao co moi thue mot chiec oto, cau quan tai nang hang tan cho ve Ha Noi de khai quat.

Khi mo nap ao quan o Ha Noi, nguoi ta thay xac mot nguoi dan ong hinh dang ben ngoai van con nguyen, toc den lom dom co soi trang, de hat ra phia sau... Xac mac 1 chiec ao hoang bao theu kim tuyen, mat phu tam khan theu rong, co 1 chu van tho va 4 chu van nha Phat o 4 goc. Ngoai ra trong ong tay ao co mot so do vat nhu quat giay, but long, tui dung trau cau... Nhin qua, co the thay sinh hoat cua vua cung kha “dam bac”. Trong ngoi mo khong tim thay chau bau hay do trang suc nao...

Cach ngoi mo do 10m, thay mot bia nho khac chu “Le trieu Du Tong Hoang de lang”. Cach lang Bai Trach do 2km, o lang Phong Lac, co mot tam bia con ghi dia chi cac ngoi mo nha Le vung nay, trong do co mo Le Du Tong. Sau khi khai quat, thi hai cua vua Le Du Tong duoc luu giu o Bao tang Lich su. Bao tang Lich su co be ngam phooc-mon, nhung nhung tac dong cua moi truong chon duong gian da lam xac vua Le Du Tong bi bien doi nhieu... Cho den thoi diem nay nganh khao co va bao tang nuoc ta van chua co nhung thiet bi hien dai de gin giu thi hai.

Diu hiu mo hoang hau Nguyen Thi Huyen va Ngoc Han cong chua

Cach may tram nam sau, mot hau due cua vua Le Thai To va Le Du Tong da khong duoc mo yen ma dep nhu hai bac tien nhan. Do la Ngoc Han cong chua – nguoi phu nu da song cach day hang the ky nhung bai tho “Ai tu van” khoc Hoang de Quang Trung van lam dong long nguoi doc hom nay.

Nha bao tang hoc Phan Khanh da ke cho toi nghe mot cau chuyen duoc coi nhu mot gia thiet, nhung theo ong la rat dang tin. Chuyen ke rang sau khi chet, Ngoc Han cong chua duoc mai tang o mien Trung que chong nhung mot thoi gian, nguoi nha da bi mat dua hai cot ve chon canh mo me la Hoang hau Nguyen Thi Huyen tai lang Nanh (nay thuoc xa Ninh Hiep, Gia Lam, Ha Noi).

Tuy vay, ngay ca luc da vinh biet coi doi, nang cong chua tung chiu nhieu dau don o coi tran van con bi doa day mot lan nua khi co ke ta tam da bao cho trieu dinh nha Nguyen thoi vua Thieu Tri biet noi chon Ngoc Han. Nha Nguyen da khong ngan ngai cho dao mo cong chua Ngoc Han do xuong song Hong. Nghe noi, hai cot cua Ngoc Han da dat vao me mot khuc song. Nhan dan chon noi do lap den tho ba. Den Ghenh, gio nam o gan cau Chuong Duong.

Toi den xa Ninh Hiep vao mot chieu dong. Quanh quan hoi lau, mot co gai chinh goc lang Nanh da dua toi den nha ba Nguyen Thi Be - hau due cua Ngoc Han cong chua. Ba gia nghenh ngang do bong tro nen lanh loi va sot sang la thuong khi toi bay to y muon duoc den tham mo Ngoc Han. Duong di cung gan, chang may choc ba da chi tay: “Day roi”.

Duoi tan cay, hai ngoi mo, mot nho, mot to, khep minh nam lang le. Hai ngoi mo duoc xay boi ban tay vung ve cua tho vuon. Xi mang da nga mau reu phong. “Truoc kia day la mot bai rong, hai ngoi mo chi la hai cai go dat. Tu khi toi con be, cha toi da bat ra day trong nom. Bay gio, khu nay khong co ai coi soc, ho Nguyen moi cho thang chau nay ra day o”. Anh Nguyen Dinh Truong, chau ba Be, ke: “Khi toi den day, thay hai ngoi mo nhu hai cai nam dat, moi xay lai nhu bay gio. Thinh thoang co doan khach den tham, moi nam hai lan thay tro truong Le Ngoc Han (Ha Noi) sang day thap huong. Con binh thuong vang lam”.

Nhin hai nam mo thap le te, nam cam lang trong bong tich duong, toi cam thay nao long. Hoang hau Nguyen Thi Huyen, nguoi phu nu hien hoa, nhan hau, nhieu an duc voi dan, cong chua Ngoc Han – vo anh hung ao vai Quang Trung, lai phai chiu canh huong lanh tro tan nhu the nay u?

“Truoc khi chet toi chi mong lam sao Nha nuoc dau tu xay dung lai mo cua hai ba cho dang hoang. Chu de the nay, tui lam” - Giong ba Be ngui ngui va toi bong hieu vi sao ba lai sot sang khi toi muon den mo Ngoc Han. Ba so noi nay bi lang quen.

Anh Truong cho biet: “Khi toi moi den day, thay duoi mo Ngoc Han co cat vang, phia tren quan tai hoang hau Nguyen Thi Huyen co cho thung. Go thom lam. Thom den muc de ban tay nam lay go, may ngay huong van con phang phat”. Chi tiet nay goi su lien tuong toi nhung ngoi mo xac uop thoi Le, thuong co dac trung quan tai lam bang go ngoc am rat thom, ben trong co do nhieu nhua thong...

Tu nhung xac uop da khai quat duoc o mo co Linh Duong, mo Le Du Tong... cac nha khao co hoc da buoc dau ket luan Viet Nam tung co ky nghe uop xac voi trinh do rat cao. Khac voi ky nghe uop xac cua Trung Quoc hay Ai Cap co dai phai giai phau tu thi, ky nghe xac uop cua Viet Nam khong can phai mo xac ma van giu duoc lau ben, co khi may tram nam sau, khai quat len, nguoi chet van trong nhu dang ngu.

Nhung nhung ngoi mo co, chua dung nhung gia tri rat lon ve lich su da va dang bi nhung ke xau dao trom de tim vang bac chau bau. TS Nguyen Manh Cuong dua ra mot ket luan nhu muon “thuc tinh” nhung ke dao trom mo co: “Co the noi tat ca cac ngoi mo co deu khong chon theo vang bac. Nguoi Viet khong co thoi quen chon theo cua cai. Ngay ca mo vua chua cung vay...".

Voi toi, nhung nha khao co cung chinh la nhung nguoi di tim vang trong cac ngoi mo co, ay la thu vang muoi cua nhung gia tri lich su cua cha ong ma trong cuoc muu sinh mai miet hom nay de roi vao quen lang.

Thang 12/2004

Phung Nguyen

Viet Bao

Tìm hiểu: Ngoc Han, Le Loi, Le Thai To, Nguyen Thi Huyen, Vinh Lang, Thanh Hoa, nha khao co hoc, Le Du Tong, Pham Van Dong, ngoi mo co, cong chua, khai quat, quan tai, bi mat, thi hai, vua

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Kỳ cuối: Bí mật về mộ Lê Lợi và mộ Ngọc Hân công chúa

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Kỳ cuối: Bí mật về mộ Lê Lợi và mộ Ngọc Hân công chúa bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua

Nhan xet, hay lien he ve tin Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ky cuoi Bi mat ve mo Le Loi va mo Ngoc Han cong chua de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0