Ky cong xem vua chua mac quan dui trang tren nui

Tags: Hoang Quyen, Van Long, Cua Chua, VQG Cuc Phuong, Viet Nam, Gia Van, Vooc Quan Dui Trang, khu bao ton, nha khoa hoc, nhat the gioi, mac quan, tren nui, day nui, ngap nuoc, ngon nui, nguoi


O ngon nui nay, bon vooc nhu nhung ong vua, ba chua, mot minh mot lanh dia, khong ai dam xam pham.
Tin lien quan

» Giai ma nham hoa bi an tren mai da Cua Chua
» Bich hoa tren da mo ta khoi nghia Hai Ba Trung?
» Bich hoa bi an: Hinh ve cua ma quy hay ban do kho bau?
» Ngo ngang nhung bich hoa bi an tren nui Cua Chua
» Ky cong tim bich hoa bi an tren nui da Ninh Binh


Toi cu am anh mai voi cau chuyen cua Tien si Tilo Nadler (nguoi Duc) 10 nam truoc ve dan vooc “mac quan dui trang” o Vuon Quoc gia Cuc Phuong. Ngay ay, ngoi giua canh rung am uot day muoi vat, ong ke rang, hoi ve Cuc Phuong nghien cuu, ong da ngo ngang gap canh nguoi dan nhot chu vooc nhu mac quan dui trang voi mau me be bet o chan trong long ngoi ban o cho.

Theo tri nho cua Tilo, chu vooc ma nguoi ta ban o cho la loai vooc quan dui trang co ten Trachypithecus delacouri, va chung la loai ma nhan loai tien bo ghi nhan da tuyet chung. Hinh anh cuoi cung cua no o mot con tem co trong bo suu tap cua mot cu gia nguoi Ba Lan. Nhin canh chu vooc duoc ghi nhan da tuyet chung bi cong tay chan nhot vao ro tre nhu ban cho ban meo o cho, Tilo da rot nuoc mat.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Tien si Tilo. (Anh: Huu Thang).

Lap tuc Tilo tro ve Duc, trinh bay phat hien cua minh voi Hoi Dong vat Franhfut, noi ong lam viec, va ngay sau do, ong tro lai Viet Nam, mang theo con tem cung cac tai lieu ve loai linh truong dac biet hiem nay. Vooc quan dui trang la ly do de Tilo cung dong nghiep o nhieu quoc gia phuong Tay xa xoi gan bo voi nui rung Viet Nam, dac biet la VQG Cuc Phuong.

Sau 20 nam ra suc bao ton, tu cho loai vooc quan dui trang ben bo vuc tuyet chung, da co su hoi sinh ky dieu. Loai vooc nay da tro thanh linh hon cua VQG Cuc Phuong.

Moi nam, co hang van khach du lich vao VQG Cuc Phuong tham thu, tuy nhien, chang ai co diem phuc duoc nhin thay bon vooc quy hiem nay, cung chang the nghe duoc tieng keu dac trung “tac doc” cua chung. Ban than ong Tilo, cac dong chi kiem lam, hang ngay lan loi trong rung cung it khi cham mat chung, vi chung rat nhat, toan tron o nhung noi sau, xa, hiem tro, khong co nguoi qua lai.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Vooc quan dui trang tren nui Hoang Quyen. (Anh: Carthazin Workmen)

Nhung ky la thay, o Khu bao ton thien nhien ngap nuoc Van Long (Gia Van, Gia Vien, Ninh Binh), lai cung co mot dan vooc mac quan dui song quay quan tren mot day nui co ten Hoang Quyen. Khu bao ton ngap nuoc nay nam tach biet hoan toan voi VQG Cuc Phuong, ngan cach boi trung diep canh dong, lang xom, duong sa. Cac nha khoa hoc hien tai van chua giai thich duoc dieu dac biet nay. Chac chan chang co ai di tom vooc o VQG Cuc Phuong de tha len ngon nui Hoang Quyen tro troi giua dong bang.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Hoang Quyen la day nui duy nhat o Van Long co su hien dien cua vooc quan dui trang.

Moi thang dam bay lan, Tilo lai den khu ngap nuoc Van Long, ngoi tren mom nui nao do, bang nhung thiet bi hien dai, doi theo tung ten vooc mot, xem co ten nao benh tat, ten nao mang thai, ten nao gia yeu, co them thanh vien moi nao khong. Ong chi tien thue nhung 20 nguoi, nguoi la can bo cong an, dan quan, nguoi tung la tho san lam bao ve, hang ngay tuan tra quanh day nui de xua duoi tho san, giu khong gian song binh yen cho bon vooc. Qua thuc, o ngon nui nay, bon vooc nhu nhung ong vua, ba chua, mot minh mot lanh dia, khong ai dam xam pham.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Chi tro mai, song van chang nhin thay chu vooc nao. Tu day nui Cua Chua, nhin chung nho nhu... con ruoi, con muoi.

Mong uoc tan mat bon vooc mac quan dui trang nhay nhot, nghe tieng hot “tac doc” trong rung Cuc Phuong bao nam chang the thanh hien thuc, nen khi biet chuyen khu ngap nuoc Van Long cung co giong vooc quy hiem nhat the gioi nay toi mung lam.

Trinh bay du cac thu tuc voi chinh quyen xa, khu bao ton, toi moi duoc ong Tran Xuan Quang, Tram truong tram du lich Van Long cho phep len day nui Cua Chua. Khu ngap nuoc Van Long gom 4 day nui la Cua Chua, Meo Cao, Ba Chon va Hoang Quyen, nhung giong vooc lai chi o day Hoang Quyen, khong co mat o bat ky day nui nao khac.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Mom nui day Cua Chua la noi ngoi quan sat vooc.

Day Hoang Quyen la noi bat kha xam pham, khong ai duoc phep buoc chan vao. Neu muon xem vooc, chi co the ngoi o cuoi day Cua Chua, nam canh day Hoang Quyen, roi phong tam mat qua dam sen de quan sat hoat dong cua chung.

Viec phat hien ra loai vooc quy nhat the gioi o Van Long kha tinh co. Mot nha khoa hoc den nha ong Tran Van Theu choi, va ngo ngang khi thay con vooc mac quan dui dung tren… noc tu. Xua kia, cu Theu la tho san gioi, ong ban chet nhieu Vooc quan dui de nhoi bong dem ban.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Nhin thay vooc kho nhu choi de.

Nguoi dan o Gia Van biet den loai vooc mac quan dui nay lau roi. Nhu loi cac cu ke thi no co truoc khi con nguoi den vung nay o. Nhung nguoi dan trong vung khong goi chung la vooc, ma goi la con tac doc, theo tieng keu “tac coc” cua no, hoac goi la vuon mac quan dui trang, vi phan mong va nua dui cua no mau trang, trong nhu mac quan dui trang. Gio biet no la vooc thi goi la vooc quan dui trang.

Vi giong vooc nay thit gay va hoi, an khong ngon bang khi, khong co gia tri “am thuc” nen khong bi san lung rao riet. Tho san chi bat ve nhoi bong lam canh ma thoi. Nhung tu khi biet loai vooc que minh la giong quy hiem nhat the gioi, ba con khong san ban nua, ma ra suc bao ve.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Quan sat tu nui cua chua nhin thay vooc nho nhu con ruoi bam tren vach da.

Can cu vao tieu ban vooc quan dui trang nay, cac nha khoa hoc, kiem lam da vao cuoc tim kiem va ho ngo ngang phat hien tren nui Hoang Quyen, troi len giua canh dong ngap nuoc giua vung dong bang, co mot quan the vooc quan dui quy hiem chung 30-40 ca the. Chung song thanh tung dan, voi mot con lam dau dan. Moi dan co tu 7 den 10 ca the. Vi co dan vooc doc dao nay, ma Khu bao ton thien nhien ngap nuoc Van Long moi ra doi. Vooc quan dui trang la linh hon cua khu bao ton dep nhu thien duong nay.

Chung toi duoc anh chang Nguyen Van Nhan, nguoi cho do kiem cong tac vien trong nom vooc dan di rinh vooc. Sang bat dau ngoi tren mom day Cua Chua tu 6 gio, chieu chi roi nui khi da nhap nhoang toi. Chung toi lien tuc doi mat sang day nui Hoang Quyen chi co 2 mau, xanh cua nhung bui cay va trang cua vach da, song chang thay bong dang vooc dau.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Mot chu vooc quan dui dang ngoi tren ngon cay.

Nhan bao, di xem vooc kho nhu danh de. Co nhung dot cheo thuyen tuan tra quanh nui ca thang cha thay vooc dau. Tuy nhien, voi mong moi duoc thay loai vooc quy nhat the gioi nay, nen toi cu chiu kho sang cheo thuyen vao nui Cua Chua vai tieng, chieu lai vao nui Cua Chua ngoi ngong vai tieng. Bon vooc thuong di kiem an vao luc troi mat, dau gio sang va cuoi gio chieu, nen chi luc do moi co co hoi nhin thay chung. Cho chung toi ngoi cung la cho ong Tilo thuong dat ong nhom, may anh hien dai de theo doi vooc.

Nhan la nguoi thuong xuyen dan cac nha khoa hoc di xem vooc nen kha hieu ve chung. Ke tu ngay phat hien ra vooc quan dui o nui Hoang Quyen, da co tong cong 34 doan lam phim quoc te den an dam o de may ngon nui nay de quay. Tham chi, mot nha khoa hoc nguoi My, ba Carthazin Workmen da o ca nam troi tai Van Long de nghien cuu va hoan thanh luan van tien si ve loai linh truong quy hiem “mac quan dui trang” nay.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Hai chu vooc dang vat la an?

Dan vooc o Gia Van da noi tieng khap the gioi, den noi, mot Tham tan su quan Anh sang tham Viet Nam, da bo tuor du lich de ve Gia Van… xem vooc. Ba thich dan vooc qua, da tang nong ong Tilo 30 ngan USD de ong thue them nguoi trong coi vooc. Dan vooc may chuc con noi tieng la the, nhung la mot dieu, la chang may nguoi trong nuoc biet den su ton tai cua chung.

Ngay thu hai di xem vooc, cung lai nhu ngay thu nhat. Day Hoang Quyen van nghieng minh soi bong xuong dam sen, tao ra mot buc tranh son thuy nhu trong co tich. Mot can bo cheo thuyen duoi dam quat vong len voi giong du dan: “May nguoi kia lam gi o day?”. Doi bao ve vooc phan cong tuan tra vai nguoi mot ngay, nen chang biet muc dich su hien dien cua chung toi. Nhan phai ho to rang: “Nha bao day, da xin phep anh Quang roi!”.

Ky cong xem �Svua chua� mac �Squan dui trang� tren nui
Bao ve tuan tra bang thuyen quanh nui de bao ve vooc.

Nui Hoang Quyen cheo leo hiem tro, voi nhung buc tuong da dung dung, gom nhieu ngon nhap nho. Nhan chi tay bao kia la ngon Ba Dao, roi den ngon Mam Xoi, Canh Cong, Thung Ong Nhat, Vach Do, Hang Din, va cuoi day la dinh Cay Hot. Bon vooc hay ve nui Mam Xoi, Canh Cong va Cay Hot, nen toi, Nhan va anh ban dong nghiep Le Quan (bao Cong an Nhan dan), cu moi nguoi dan mat vao mot dinh nui. Nhin den toet mat ma chi thay mau xanh cua rung va mau trang cua da.

Ong Tran Xuan Quang la nguoi vinh du duoc nhin thay vooc nhieu nhat. May chuc lan ong an dam o de tren nui dan doan lam phim. Bon vooc quen voi su co mat cua ong roi, nen chung chang so. Ong con duoc tan mat nhin bon vooc con be bang con chuot, long mau vang choe. Vooc me be vooc con nung tinh cam lam, cha khac gi con nguoi. Xem dai gia dinh nha vooc au yem, no dua thi ca ngay khong chan. Phai gan 1 tuoi long vooc con moi chuyen sang mau den voi cai mong va nua dui trang toat, nhu mac quan dui. Chi ong Quang la duoc nhin can canh vooc, chu kiem lam, bao ve cung chang co diem phuc duoc len nui nhin chung. Chan day nui Hoang Quyen la lanh dia cam dau chan nguoi.

Van Long duoc menh danh la “Vinh Ha Long tren can”. Tu nam 1960, mot tuyen de dai hon 30 km duoc dap ben phia ta ngan de tri thuy song Day, da bien Van Long thanh mot vung dat ngap nuoc rong den 3.500 ha. Nhung ngon nui bi co lap thanh dao da giua thung nuoc menh mong. Tai Van Long, nguoi ta da phat hien nhieu loai dong thuc vat quy, duoc ghi trong Sach do Viet Nam va the gioi nhu tue la rong, ma tien, lat hoa, gau ngua, bao gam, ky da hoa, vooc quan dui trang...

Con tiep…

Pham Ngoc Duong
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Khi Tây làm trai bao, lừa tình, gạt tiền thiếu nữ Việt

Lâu nay khi nhắc tới người Tây, người dân Việt Nam thường nghĩ tới sự văn minh, lịch sự, nghiêm túc chấp hành pháp luật và sự giàu có về tài chính. Tuy nhiên, thời gian vừa qua, báo chí và phương tiện truyền thông liên tục đăng tải nhiều thông tin đáng chê trách về một số người ngoại quốc ở Việt Nam.

Tìm hiểu: Hoang Quyen, Van Long, Cua Chua, VQG Cuc Phuong, Viet Nam, Gia Van, Vooc Quan Dui Trang, khu bao ton, nha khoa hoc, nhat the gioi, mac quan, tren nui, day nui, ngap nuoc, ngon nui, nguoi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Kỳ công xem “vua chúa” mặc “quần đùi trắng” trên núi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Kỳ công xem “vua chúa” mặc “quần đùi trắng” trên núi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ky cong xem vua chua mac quan dui trang tren nui

Nhan xet, hay lien he ve tin Ky cong xem vua chua mac quan dui trang tren nui co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ky cong xem vua chua mac quan dui trang tren nui de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0