Ky II Toi khong phai la linh nua toi la dua tre

Ishmael bay toi My. Lan dau tien trong doi, cau trong thay tuyet. Cau con chua nghe thay tu “tuyet” bao gio. Luc do Ishmael muoi sau tuoi. Cau gioi thieu minh truoc Dai hoi, va noi: “Toi den tu Sierra Leon, va van de nam o cho, cuoc noi chien o do da ep buoc nhung dua tre chung toi phai roi bo gia dinh va cam sung chien dau. Cac ban dung so toi. Toi khong phai la linh nua. Toi la mot dua tre”.

Ky 1: Nhung "co may giet nguoi" tuoi vi thanh nien

Tham sat o trai tre

Nhung nhan vien Lien Hop Quoc dua bon tre ve mot khu trai gan thu do Freetown. Ho muon bien "dam linh" thanh tre em tro lai. Trong khu nha da co nhung dua tre duoc dua den tu noi khac. Dieu ma khong ai ngo toi la trong so dam tre den truoc ay co mot so da chien dau trong hang ngu cua phe noi day. Tai Ishmael van con vang vang menh lenh: "Tu bay gio chung ta se giet tat ca nhung ten phien loan – khong thu nhan tu binh!".

Thinh linh, hai ben lao vao nhau. Khong mot tieng la het, khong mot tieng khoc. Dam linh giau kinh nghiem tan sat nhau am tham ben ban an cua khu trai giao duong. Mot luc lau sau, canh sat voi sung tieu lien moi ap den cham dut cuoc au da. Vao thoi diem do da co 6 xac chet tre em nam xung quanh ban.

Nhung nguoi tinh nguyen da danh gia thap tinh hung hang va nhung ton thuong trong tinh than cua bon tre. Co le la qua ngay tho khi cho rang, nguoi ta de dang dua dam linh tre con tro ve the gioi thuc cua cac em. Co le chien tranh va ma tuy da gam nham het nhung gi tot dep trong bon tre.

Mambu, mot cau be trong nhom cua Ishmael, hao hung ke lai trong bua toi, rang cau ta da lay dao choc... mu mat mot dua tre trong nhom noi day nhu the nao, rang thang be kia, vi khong nhin thay gi, da lao vao tuong vo dau ra sao. Tat ca cung cuoi vang.

Ishmael ban chet nhung nguoi dan ong bi troi

Ishmael va dam ban cua cau duoc cho den mot trai tre khac. Chung phai chiu dung nhung con them thuoc va ca nhung con ac mong. Hang thang lien Ishmael khong the ngu duoc. Bon tre dap pha tan tanh tat ca cac vat dung trong nha, nem thuc an vao nhung nguoi trong nom, danh nhau voi nhan vien trai. Mot nguoi tinh nguyen da bi thuong nang phai vao vien cap cuu.

Chien tranh da cuop di tuoi tho cua cac em

Nhung nhung nguoi giup do van quay lai voi nu cuoi, ngay ca khi dam thieu nien lam ho dau. Duong nhu ho da ki vao mot hiep uoc day hieu luc, la bang gia nao cung khong duoc bo bon tre. "Cac cau chang co loi gi ca”, ho noi.

Co y ta Esther co gang chiem long tin cua Ishmael. Nhung cau ta van lan tranh dang sau buc tuong do chinh minh tao nen. Cam xuc cua cau da bi chon vui trong nhung vung mau.

“Nhung cai seo o chan em tu dau ra the?”, Esther hoi. Ishmael bat dau ap ung ke. Rang khi do cau da thu chiem mot ngoi lang nhu the nao. Roi ai do nap phia sau da ban ba phat vao dui trai cau. Hai vien dan dau xuyen qua chan, vien thu ba van con nam lai. Ho khong co y te. Tram cuu thuong o cach do 3 ngay hanh quan. Jabati ra lenh, bang moi cach phai cuu Ishmael song sot. Hai dong doi mao hiem tinh mang cang cau ra ngoai. Mot bac si da phau thuat ma khong gay me cho cau.

Ishmael qua khoi. Doi cua cau da bat duoc 6 nguoi phe noi day nap o gan do. “Nhung thang nay da lam chu may bi thuong”, Jabati noi. Nhung nguoi tu binh bi troi dung truoc mat Ishmael. Cau ta ban chet ho, tung nguoi mot. “Toi da nhin thay hy vong bien mat dan trong doi mat ho, tua nhu anh mat troi buoi hoang hon”.

Esther da khoc khi nghe cau chuyen. “Cau khong co bat cu loi gi ca, khi do cau chi la mot thang be con ma thoi”, co noi. Do la lan dau tien Ishmael tin nhung loi do.

Khat khao lam nguoi binh thuong

Co y ta tang Ishmael mot chiec Walkman va mot bang cat set cua Bob Marley. Nhung giai dieu dua cau tro ve thoi tho au. Cau be nho ve doi tay mem mai cua ba, ve nhung cai om am ap cua me, ve tieng cuoi cua cha, khi ho cung nhau choi da bong, nho lai canh cha, tay cam chau nuoc duoi theo cau khap nha, vi Ishmael khong chiu tam. Cau nho canh tay nguoi anh dat tren vai trong nhung buoi sang som, khi hai anh em cung nhau den truong.

Trong nhung thang ke tiep, su tin tuong ma Ishmael danh cho Esther ngay cang duoc cung co. Mac du cau be khong the hien voi co y ta dieu do. Sau 9 thang, nhung nguoi giao duong quyet dinh de Ishmael tro lai cuoc song binh thuong. Gia dinh cau be dau con ai. Cau nho ra con mot nguoi bac van dang song o Freetown, nhung ca doi cau chua gap ong ay lan nao.

Vai tuan sau bac Tommy den trai. Nhung nhan vien Lien Hop Quoc da tim thay ong. “Nho ong nay tu nhan la bac minh thi sao?”, Ishmael nghi tham. Nhung Tommy da khoc. Ma dan ong o Sierra Leon thi rat it khi khoc. Bac den tham cau hang tuan. “Bac chang co nhieu cho chau, chi la mot cho de ngu, thuc an, va tinh yeu cua bac, tu bay gio chau se la con bac”, ong tam su. Ishmael tam biet Esther, nguoi da loi cau ra khoi vong me muoi, ma cau chua the mot lan noi loi cam on. “Toi rat quy Esther, nhung toi se khong bao gio noi voi co ay dieu do.”

Bai phat bieu cua chang thanh nien o Lien Hop Quoc

Ishmael phai mat nhieu thang de quen voi viec song chung voi nhung nguoi hanh phuc. Mot ngay no, mot trong nhung nguoi tinh nguyen goi dien hoi cau, rang cau co muon ke cau chuyen cua minh hay khong. Truoc toan the Hoi dong Lien Hop Quoc o New York.

Ishmael bay toi My. Lan dau tien trong doi, cau trong thay tuyet. Cau con chua nghe thay tu “tuyet” bao gio. Luc do Ishmael muoi sau tuoi. Cau gioi thieu minh truoc Dai hoi, va noi: “Toi den tu Sierra Leon, va van de nam o cho, cuoc noi chien o do da ep buoc nhung dua tre chung toi phai roi bo gia dinh va cam sung chien dau. Cac ban dung so toi. Toi khong phai la linh nua. Toi la mot dua tre”. Nhieu dai bieu da khoc sau bai phat bieu cua cau. Vao thoi diem do, van con 250.000 tre em cam sung tren khap the gioi.

Ishmael phat bieu trong mot hoi nghi o Paris

Mot thoi gian sau, Lien Hop Quoc thong qua mot nghi dinh bo sung, cam viec tuyen mo linh tre em. Hon mot tram nuoc da ki vao nghi dinh. Toa an quoc te dua nhung nguoi bat tre em duoi 15 tuoi cam sung vao danh sach toi pham chien tranh.

Ngay 29 thang 1 nam 2007, lan dau tien Toa an Quoc te La Hay quyet dinh truy to mot lanh tu chien tranh chau Phi.

Thang 10 nam 1997, khi Ishmael quay tro lai Sierra Leon, cuoc chien lai loi keo cau mot lan nua. Bac Tommy qua doi.

Ishmael co nguy co phai tro lai lam linh. Nam 1998, cau tron sang dat nuoc lang gieng Guinea. Cac ban cau van con danh nhau toi tan nam 2002.

Mot nguoi phu nu o New York da nghe chuyen Ishmael o Lien Hop Quoc va moi cau sang My. Bay gio cau goi ba ay la “me”. Cuon tieu su gay chan dong cua cau tung giu vi tri thu hai trong danh sach nhung cuon ban chay nhat cua bao “New York Times”.

• X.T. (theo FOCUS)