Ky II Lam trai trong thoi ly loan

Tags: Sai Gon, Ky II, Pham Xuan An, Thomas Vallely, Tu Cang, Mai Chi Tho, nguoi Viet Nam, cuoc noi chuyen, lam nhiem vu, tinh bao, ong ay, chung toi, dam tang, lam trai, chi em, anh


"Lan nao sang Viet Nam, toi cung an toi voi ong An. Co le so lan toi ngoi voi ong nhieu hon ngoi voi bat ky nguoi Viet Nam nao khac. Sau bua toi, thuong thi toi uong ruou con ong hut thuoc la va cuoi buoi, bao gio ong ay cung thong minh hon toi" - Thomas Vallely.

>> Ky I: Chia tay nguoi ban Lon

"Khong dam khoc, so anh treu"

Mot nguoi tham du dam tang cua ong An tu dau den cuoi nhan xet: "Mot dam tang co qua nhieu…nguyen si quan tinh bao quan doi va khong co nuoc mat, su than van..." Anh ta giai thich them: "Mot nhan cach nhu ong An ra di, nguoi ta khong the khoc de the hien su dau thuong, tiec nuoi. Va boi sinh thoi, ong ay luon dung su hai huoc de tranh noi ve nhung dieu khong vui…"

Nhieu dong nghiep cung the he cua tuong tinh bao Pham Xuan An nhac toi mot nu diep bao ten la Tam Thao, nam nay khoang 75 tuoi. Ba va em gai an mac dep va co mat tu dau den cuoi dam tang. Hien hai ba o gan nhau trong mot kiet nho. Toi hom truoc khi dua tang, ke chuyen voi chung toi, ba kin dao dua tay xoa nhung giot nuoc mat de co giu tren moi nu cuoi mang dau an cua mot phu nu dep khi noi ve ong An.

Ky II Lam trai trong thoi ly loan
Hai vo chong ong Pham Xuan An (ngoi giua), ben canh la ong Mai Chi Tho, phia ben trai la hai chi em ba Tam Thao. (Anh do ba Thao cung cap).

Ba ke…

Toi quen anh An khi moi 20 tuoi. Anh cung da tung xin cuoi co em gai toi nhung vi co ay vuong viec di hoc o Anh danh thoi.

Anh la nguoi day chung toi tieng Anh dau tien. Buoi dau tien, sau khi day xong hai tieng, anh noi:"Cac chi co khieu, hoc duoc day". Sau nay, toi da hoc len de lam duoc thong dich vien cho so My.

Hang chuc nam nay hai em toi van den tham anh luon. May thang truoc, ben Tong cuc 2 (Tong cuc Tinh bao quoc phong) co to chuc cho chung toi cung anh Mai Chi Tho den nha choi, co chup anh chung voi vo chong anh. Hom do, anh Mai Chi Tho noi voi anh An: "May lam sao chet, tieng noi con sang sang vay ma"; anh An noi: " Chet cung duoc roi, 80 tuoi roi, Bac Ho noi: "That thap co lai hy" ma gio minh "hy" qua roi".

Tuan truoc, hai chi em ru nhau di tham, nhung ong khong noi duoc nua. Chung toi noi, anh map may mieng, nhap mat, to ra co nghe. Doi mat van nhu cuoi. Cach day hon bon muoi nam, truoc moi chuyen di lam nhiem vu nguy hiem, anh thuong dan toi nhung cau dai loai nhu: neu anh khong ve nua thi bao vo anh cat, huy tai lieu nao de o dau trong nha, va noi voi ai nhung gi… The nhung, thay toi rom rom nuoc mat la anh pha len cuoi va noi mot cau gi do that hai huoc de toi quen chuyen khoc.

Vay nen nhung ngay biet anh co the mat trong nay mai, chi em toi khong dam khoc truoc mat anh, so anh treu…

Dua chau ma hoi xa xua do anh An hay cho di choi, nam ngoai no tu Duc ve, bao: "Con dinh sang nam moi ve. Nhung con nghe may co noi: Chu Hai yeu lam, nen ve nam nay cho chac an". Ong nghe, cui dau lang thinh, trong cam dong lam…".

Tinh bao VN ai di dau, co phai ong An?

Dai ta tinh bao Nguyen Xuan Manh: Cach day mot thang anh Cao Dang Chiem gap toi noi: "Pham Xuan An chieu sau ve mat tinh bao da vuon len ngang tam co quoc te… Gio minh chua biet het tam co do. Lam viec tot voi dich ma giu duoc bi mat thi do la thanh cong qua lon. Tim hieu de thay tinh bao Viet Nam ai di dau, nguoi do co phai la ong An khong? Nhung nghien cuu ve An co le cung can tiep tuc.

Hoi nhung nam 60, hai chi em ba Thao dep co tieng o Sai Gon; nha ba co mot cua hang to lua lon o cho Ben Thanh. Co may nguoi linh kin coi mai moi cho nha bao noi tieng Pham Xuan An: "Anh cuoi mot trong hai chi em nha do lam vo deu tot ca". Thinh thoang, ong den cho hai chi em va dua chau goi "hai ba" bang co di an kem, uong nuoc. Do la binh phong rat tot de ong An qua lai trao tai lieu cho ba Thao dua ra chien khu ma khong so bi lo.

Trong nhieu chuyen den choi nhu vay, moi thang mot lan, ong An lam nhiem vu thu Dang phi cua ba Thao. Ba Thao cuoi khi nhac den ky niem xa xua do: "Luc dau, chi co toi la Dang vien, em gai toi chua duoc ket nap, anh bao toi: O trong noi, toi dong 100 dong, chi dong 50 dong. Tuy theo muc luong". Toi noi: "Cho toi dong 100 d luon cho roi. Ma Viet cong co tra luong cho minh dau ma dong Dang phi theo muc luong". Anh cuoi: "Khong, toi khong biet. Trong bao sao thi dong vay..".

Loi ba noi khien toi nho lai mot trong nhieu cau chuyen ma dai ta Nguyen Xuan Manh, nguyen truong ban tinh bao o khu Sai Gon - Cho Lon thoi do ke ve ong An: "Hom no, GS LARRY BERMAN o My, dang chuan bi viet mot cuon sach ve ong An, trong chuyen sang day da den hoi toi: "Khi chi huy ong An, cac ong gui bao nhieu tien mot thang de ong ay hoat dong? Toi bao: Ong An con gui tien giup chung toi nua…".

"Lam trai trong suot thoi li loan, anh that xung danh mot anh hung…"

Ky II Lam trai trong thoi ly loan
Ong Muoi Huong (nguoi da cu ong An di My hoc) da cung nhung nguoi ban cu ra tan Nghia trang TP. HCM tien dua ong An (anh: BN)

Khi chung toi den nha, dai ta tinh bao Tu Cang (Nguyen Van Tao) dang ngoi truoc cuon vo ghi bai tho tang ban. Nhung cau tho cua nguoi linh gia chan chat ma khong kem ve hao sang. Ong noi ngay mai (tuc hom lam le truy dieu - tac gia), ong se ghi bai tho nay vao so tang.

…Doi nguoi tinh bao the la xong/Tinh dan nghia Dang, no non song/Lam trai trong suot thoi li loan/Anh that xung danh mot anh hung.

Nay anh nam do, anh Hai Trung/Nho giong anh cuoi, that am long/Nhung luc hiem nguy cang soi toc/Van noi, van cuoi, van ung dung.

Xuan An tu nay an that roi/Ban be thuong tiec mai khong nguoi/Rieng toi nho mai nguoi dong chi/Dung cam, thong minh, nho mot doi…

Ong Tu Cang la cum truong tinh bao phu trach truc tiep Pham Xuan An, nhung hon the ho con la ban cua nhau trong suot may chuc nam troi.

Giua nam 1966, cap tren bao toi vo Sai Gon gap ong An. Toi ra 136B duong Gia Long (Ly Tu Trong bay gio), cho ong An toi. Khi thay toi tu trong nha ba Thao buoc ra, ong bao toi: "Trong rung ma ngon qua ta, nhung giay khong hop, toi mua cho doi khac, ao moi qua khong hop, kiem cai cu chut ha". Nghe vay, thay gan gui lien…

Tu do, du toi la chi huy truc tiep thi ong la thay day may "mon" cu the de toi tro thanh nguoi thanh pho, tranh bi lo. Ong hoc ben My, biet nhieu thu chu toi o rung ra, biet gi dau. Co lan toi di voi ba Thao vo nha hang, buoc vo la tha luon canh cua; ai de ba Thao da quen voi thoi quen dung ben canh giu cua cho phu nu nhu thuong le cua ong An nen khong de y, bi cua dap mot nhat. Hoang qua, ba gia gia vo cai lon de tranh bi lo. Sau do, ong An bao toi: " Anh phai mo cua xe, mo cua cho phu nu buoc vo. Vung nhu anh nguoi ta biet o rung ve lo chet. Ke ca doi khi khong biet chui the, dao mao qua cung lo minh la Viet Cong do".

Dai ta Tu Cang ke rang, ho da tung chuan bi cho cai chet nhieu lan, ke ca viec phai chet chung, khi lam nhiem vu tinh bao. Nguy hiem nhat la mot lan ong An duoc giao nhiem vu dua thu lien lac tu mot nuoc cong san truc tiep cho mot vien chuc cao cap tai toa dai su cua mot nuoc doi phuong tai Sai Gon. Do la mot viec rat nguy hiem vi rat co the vien chuc kia da khong con giu thoa thuan lam viec cho nuoc cong san kia, hoac la so bi lua, ong ta se ho hoan len va ong An se bi bat ngay. Tu Cang va ong An ban thao suot hai thang du moi tinh huong roi moi thuc hien. Truoc khi di, da dan do moi nguoi de phong co the bi bat, bi giet.

"Ong An cam thu len lau, toi dung o duoi, cho tung phut mot… The roi, mot luc sau ong An di xuong bao: "Ong ta cam thu bo vao tui luon va hoi: "Toi co the gap lai ong o dau?". Ong An bao toi la: "Lan dau tien, toi thay dau goi minh run len".

Co mot lan ong cho toi di, gan phu tong thong, toi noi: Tai lieu anh dua co gia tri lam, cap tren thuong anh Huan chuong Chien cong Hang nhat. Anh noi: "Anh noi toi mung nhung tui minh kho co co hoi de deo cai do".

Nghe ong noi minh thay thuong. Ve mat ong luc do buon buon.

…Sau ngay giai phong, thinh thoang anh dap xe dap vo nha toi choi, noi chuyen phiem, luc nao cung vui ve ke ca nhung khi khong thuan loi nhat. Sau nay ong duoc phong Anh hung, duoc thieu tuong, ong thuong tui lam. Khi toi duoc phong Anh hung, ong noi: "Mung cho anh, vay la duoc roi. Nhung ma nghi lai toi voi anh co gioi gi hon anh em dau. Di ao ao trong Sai Gon ma khong bi bat la nho cai so minh no vay chu khong phai minh gioi".

Thomas Vallely: " Voi toi, ong An la nguoi thay"

Thomas Vallely, Giam doc Chuong trinh Viet Nam, truong Quan ly Nha nuoc Kennedy (Dai hoc Harvard - My) xuat hien o dam tang nhu mot nguoi Viet Nam. Bang chung la co nhieu nguoi trong dam tang chao ong mot cach than tinh va khong ngac nhien khi ong den du dam tang nay. Co ve nhu ong con hieu ca tinh cam, quan he voi ong An cua nhieu nguoi dang lan luot ghi cam xuc vao so tang.

Thomas ke…

…Mot trong nhung thay giao gioi nhat cua cuoc doi toi la ong An. Chung toi la ban than cua nhau trong suot 20 nam nay.

Khi toi bat dau lam viec o truong Harvard, toi can tim hieu ve Viet Nam. Mot nha bao noi tieng nhat trong lich su cua to New York Times la ong Neil Sheehan da gioi thieu toi voi ong An. Luc do toi muon biet ve Viet Nam, boi ong McNamara - Bo truong Quoc phong Hoa Ky 1961 - 1968 luc do da co viet cuon hoi ky voi tieu de la "Nhin lai mot thoi" (In Retrospec). Luc ong ay den truong Harvard noi chuyen thi toi la mot trong nhung nguoi ngoi o ban chu toa de dieu hanh cuoc tranh luan. Hai ngay truoc khi co cuoc noi chuyen nay, toi da den Sai Gon, ngoi ben bo song Sai Gon noi chuyen voi ong An. Trong cuoc noi chuyen do, toi da dung rat nhieu tu lieu trong cuon sach mang ten "Nhung loi noi doi hao nhoang" cua Neil Sheehan … Ong An noi do la cuon sach hay nhung no chi noi ve nuoc My thoi, nhung khi den cuoc thao luan do thi dung noi ve nuoc My ma hay noi ve Viet Nam thoi…

Cuoc noi chuyen cua ong McNamara tai truong Harvard da tro thanh mot cuoc tranh luan kich liet. Nhieu nguoi tham du tai do chi trich nguyen Bo truong Quoc phong My da lua doi vi khong noi cho nhan dan My ket cuc cua cuoc chien tranh Viet Nam ma ong ta da du doan truoc. Truoc su chi trich nay, ong McNamara doi luc da khong the tu chu duoc va noi nong.

Co le nho nhung gi thu nhan duoc tu cuoc noi chuyen voi ong An ben bo song Sai Gon hom truoc, toi da thanh cong trong viec lam diu lai khong khi voi tu cach la thanh vien cua ban chu toa.

Lan nao sang Viet Nam, toi cung an toi voi ong An. Co le so lan toi duoc ngoi voi ong tinh ky se nhieu hon ngoi voi bat cu nguoi Viet Nam nao khac. Moi lan nhu vay, sau bua toi thuong thi toi uong ruou con ong hut thuoc la. Cuoi buoi, bao gio ong ay cung thong minh hon toi.

Dieu gi o ong An da khien ong coi ong ay la nguoi thay cua minh?

Toi tre hon ong An nhieu, ong day cho toi ve chien tranh Viet Nam ma toi cung da co tham gia, va dieu dac biet hon la ong day cho toi ve nhung dieu sau cuoc chien...

  • Luong Thi Bich Ngoc

Phan hoi cua ban doc:

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Gã "lâm tặc" không tay trả nợ rừng thành "kình ngư số 1"

Bị cụt mất hai cánh tay do ảnh hưởng của quả đạn còn sót lại trong chiến tranh nhưng ông Hoàng Lãng, 54 tuổi, trú thôn Mai Đàn, xã Hải Lâm (Hải Lăng, Quảng Trị) quyết vượt qua tật nguyền trở thành tỷ phú nông dân với tài sản là 20 ha rừng tràm.

Tìm hiểu: Sai Gon, Ky II, Pham Xuan An, Thomas Vallely, Tu Cang, Mai Chi Tho, nguoi Viet Nam, cuoc noi chuyen, lam nhiem vu, tinh bao, ong ay, chung toi, dam tang, lam trai, chi em, anh

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Kỳ II: "Làm trai trong thời ly loạn"

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Kỳ II: "Làm trai trong thời ly loạn" bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ky II Lam trai trong thoi ly loan

Nhan xet, hay lien he ve tin Ky II Lam trai trong thoi ly loan co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ky II Lam trai trong thoi ly loan de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Bai bao hay trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Bai bao hay
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0