Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat

Tags: Con Dao, dia nguc tran gian, Chinh quyen Sai Gon, anh hung ca, nguoi yeu nuoc, tu chinh tri, nu tu nhan, Chuong cop, nha su, nha tu, chi em, giam cam, dau tranh, nam


60 nam ngay thuong binh liet si

Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat
Khu chuong cop o Con Dao - Anh: Vu Binh
Con Dao - nha tu lon nhat va thuoc loai lau doi nhat o VN. Trong 113 nam ton tai (1862-1975), noi day da giam cam, day doa hang chuc van chien si cach mang va nhung nguoi yeu nuoc VN.

Con Dao cung la “truong dai hoc” lon nhat cua nhung nguoi cong san. Voi Con Dao khong chi la nhung cau chuyen kien trung cua nguoi cach mang, ma con la nhung cau chuyen tinh nguoi, tinh yeu trong chon “dia nguc tran gian”.

Chuong Cop la noi giam cam va tra tan tu nhan da man va tan bao nhat cua he thong nha tu Con Dao. Tai day, hang ngan tu nhan nam lan nu da bi hanh ha kho sai, nhieu chien si cach mang, nguoi yeu nuoc da hi sinh vi nhung nhuc hinh o noi nay.

Nu tu Chuong cop

“Bay gio nho lai van con cam giac rung minh. Phu nu o trong lao tu bao gio cung phai chiu nhieu dau kho hon nam gioi. Nhung don tra tan da man, tan bao xay ra voi cac chi em bi giam o khu chuong cop tuong nhu khong the xay ra trong the gioi van minh, nhung da xay ra, kinh hoang” - ba Hoang Thi Khanh, truong ban lien lac tu chinh tri Con Dao, nguyen chu nhiem Uy ban Kiem tra Thanh uy TP.HCM, hoi uc ve nhung ngay trong nguc tu Con Dao. Nguoi nao da bi dua vao chuong cop thi xem nhu cai chet da can ke. Tu nhan vao day khoang ba thang thuong la se chet vi bi xieng chan, bi tra tan, bi bo doi.

Cuoi nam 1969, truoc phong trao dau tranh quyet liet cua cac nu tu nhan o kham Chi Hoa, chinh quyen Sai Gon thay tinh hinh bat loi nen quyet dinh day nu tu nhan ra Con Dao. Cuoc di day lan do duoc goi la “di bang lung”, boi cac chi chong quyet liet, nhung nguoi ep cac chi da danh dap bang dui cui, ma trac, luu dan cay roi cong lai, vac tung nguoi len lung, vut len xe cho di.

Ra den dao, 342 chi em bi day ngay vao chuong cop. Chuong cop co hai khu, moi khu co 60 chuong va 30 ham da, giam giu tren 400 nguoi. Co thoi ky cac khu chuong cop nhot ca hang ngan nguoi. Cu nam nguoi bi nhot vao mot chuong be ngang 1,45m, dai 2,5m. An, ngu, tieu tien gi cung chung mot cho. Chi em phai thay phien nhau ke ngoi, nguoi nam. Dem ngu phai thay phien nhau ke thuc, nguoi ngu, phai thuong xuyen nam chong len nhau nhu “ca moi xep hop”.

Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat
Hanh ha nu tu nhan o Con Dao - Anh tu lieu

“An com nau long bong voi mam thui, gioi bo va kho muc dang nghet. Chen dua de trong thung dat cat bui bam, cho bay cho liem di liem lai roi sot com cho tu an” - nu tu chuong cop Nguyen Thi Ni, que o Go Cong Dong, Tien Giang, ke. Khi tam, chi em gom phan nuoc cua nam nguoi lai cho mot nguoi tam, luan phien nhau nam ngay moi nguoi duoc tam mot lan.

Nuoc tam cung phai dung lai toi ba bon lan: nuoc “nhat” tam tren dau, nuoc “nhi” tay chan, cho den nuoc “chot” thi da den ngom. “Nuoc nay duoc tan dung tiep de giat do” - ba Hoang Thi Khanh nho lai. De duy tri duoc suc dau tranh, chi em phai bat moi canh, than lan bo tren vach da an cho co chat dam. O day chim se rat nhieu, thinh thoang co con rot xuong chuong cop, chi em lien bat lay, nho long, xe toi ra cho vao chao u nong, lat sau dem an.

Trong khu chuong cop luc do co ma Sau bi mu hai mat, chi em thuong goi la ba Sau mu. Ba ten that la Nguyen Thi Chi, que Quang Nam, du da 70 tuoi, mat bi mu nhung van khi phach dau tranh chong chao co, chong noi qui cua nha tu. Mot lan, nha tu bay ke dua ba ra giam chung voi nhung chi da chiu chap hanh noi qui, dua ra mot mam com thinh soan gom dia rau muong va trung vit luoc nong hoi. Biet day la muu ke, ba buong dua khong an, xin ve lai chung chuong voi chi em dau tranh, chap nhan an kho muc mam thui ma kien trung cung chi em.

Nha su yeu nuoc

Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat
Tu tu Con Dao Le Quang Vinh voi bao tang ca nhan ve “dia nguc tran gian” - Anh: Thai Loc

Ong Le Quang Vinh da xay dung mot bao tang cua tu tu Con Dao ngay tai que ong o lang Xuan Hoa, xa Huong Long, TP Hue. Day duoc xem la mot bao tang tu nhan luu giu cac hinh anh, hien vat cua mot nguoi tu tu trong thoi ky bi giam cam o Con Dao, cung nhu nhung hinh anh, hien vat lien quan den “dia nguc tran gian” Con Dao.

“Dia nguc tran gian” khu chuong cop gan lien voi ten nguoi tu tu huyen thoai: Le Quang Vinh. Gan 14 nam lien bi day ai, giam cam tai Con Dao, Le Quang Vinh la mot chung nhan song chung kien hau het su tan bao, da man tham khoc nhat o nha tu Con Dao. Ong bi giam cam biet lap trong cac khu ham, chuong o Con Dao trong hon tam nam troi. Ong Vinh ke giai doan 1960-1965, so tu chinh tri tang len rat nhanh.

Chi trong vong nam nam, toa an quan su dac biet cua chinh quyen Sai Gon da tuyen an tu hinh hon 200 tu chinh tri, hau het thuoc Mat tran dan toc giai phong mien Nam. “Co mot ky niem cu in dam mai trong ky uc cua toi ve tinh dong chi, ve su cam phuc mot con nguoi yeu nuoc. Do la ky niem ve nha su yeu nuoc Thich Hanh Tue, mot nguoi tu hanh nhung co long yeu nuoc nong nan bi giam giu trong chuong cop, kien quyet khong khuat phuc truoc moi don tra tan da man va hi sinh noi chon lao tu” - ong Vinh noi.

Dai duc Thich Hanh Tue ten that la Nguyen Thoi, sinh nam 1935 o Quang Nam. Ong vao Sai Gon tu hoc tu nam 1958, tham gia phong trao chong che do Ngo Dinh Diem nam 1963. Sau do, ong tiep tuc tham gia phong trao nha su yeu nuoc va chong luc luong phan dong doi lot Phat giao.

Nam 1966, ong bi bat, chinh quyen Sai Gon dua ong ra Con Dao luu day va nhot trong chuong cop. Tai Con Dao, ong kien quyet khong chao co chinh quyen Sai Gon va khong chiu ho khau hieu “chong cong”, giam thi nha tu danh ong rat tan bao nhung van khong khuat phuc duoc ong. Thang 7-1970, khi phai doan Quoc hoi My vao tham chuong cop, nha su da lon tieng to cao: “Toi la mot tang si Phat giao, toi bi nhot vao day vo co chi vi toi yeu nuoc, toi dau tranh doi lap lai hoa binh cho dan toc Viet Nam”.

Nha su da cung voi cac tu nhan chuong cop la to: “Toi doi, toi khat, toi bi don...”. Khi phai doan di khoi, cac cai nguc loi nha su ra danh tra thu. Mot cai nguc hoi: “Tai sao may di tu ma khong chiu chao co quoc gia? Khong chiu ho da dao Ho Chi Minh?”. Nha su oan nguoi vi don roi nhung van hien ngang noi: “Cu Ho la vi anh hung cuu quoc cua dan toc nen toi luon kinh trong, lam sao ma da dao duoc. Con la co ba que khong phai la co cua to quoc toi”.

Ong Vinh cho biet biet giam nha su o khu chuong cop mot thoi gian khong khuat phuc duoc ong, cai nguc chuyen ong qua khu chuong bo roi qua khu chuong cop moi do My xay dung, tiep tuc hanh ha ong moi ngay. 7g sang 7-1-1973, nha su bi cai nguc danh den chet tai phong giam.

VU BINH - DUONG THE HUNG

------------------------------

Hinh thuc dau tranh mo bung doi giai quyet yeu sach duoc da so dong y. Vet mo mau chay dam dia, ruot loi ra ngoai, anh Than Phuoc noi: “Anh em o lai manh gioi, toi se hi sinh...”.

Ky toi:Mot nguoi do mau, tram nguoi roi nuoc mat

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Tục lệ phơi xác trong đám tang ở Hà Giang

Không chỉ mổ hơn chục con trâu, bò để làm đám, người Mông ở Hà Giang còn làm lễ treo xác người chết trong nhà nhiều ngày rồi mới mang ra phơi nắng và đem chôn cất.

Tìm hiểu: Con Dao, dia nguc tran gian, Chinh quyen Sai Gon, anh hung ca, nguoi yeu nuoc, tu chinh tri, nu tu nhan, Chuong cop, nha su, nha tu, chi em, giam cam, dau tranh, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Côn Đảo - bản anh hùng ca - Kỳ 1: Bất khuất

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Côn Đảo - bản anh hùng ca - Kỳ 1: Bất khuất bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat

Nhan xet, hay lien he ve tin Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Con Dao ban anh hung ca Ky 1 Bat khuat de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ky su trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ky su
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0