Chua dao thoi nay

Mot goc ap Bai Ngu, xa dao An Son

Cach day hang chuc nam, de tron linh va tim co lap nghiep, mot so nguoi tim ra nhung hon dao hoang o vung bien tay nam (nay la cac xa dao thuoc huyen dao Kien Hai, tinh Kien Giang) sinh co lap nghiep. Ho khai khan nhung hon dao hoang thanh nhung lanh dia rieng va tro thanh “chua dao”.

Sau giai phong (1975) do lan song di dan ra dao ngay mot dong, nhung dao hoang ngay nao gio la nhung khu dan cu dong duc. Nhung “chua dao” ngay nao gio thanh nhung chu dat “phat canh thu to”. Cac cu dan dao nam nay qua nam khac “dong to” cho cac chua dao, lai con bi hanh du dieu, trong khi do chinh quyen dia phuong van “vo cam” truoc buc xuc cua nguoi dan.

Gap lai toi sau may nam xa cach, anh S., mot cu dan o ap Bai Ngu, xa An Son, chua kip moi chen nuoc da buc xuc: “Giac dua” dang tan pha cuoc song cua ba con dan dao. Ba con kho so vo cung nhung vi dang song tren dat cua nguoi ta nen danh chiu dung khong biet keu ai”.

"Phat canh thu to"

Lan bien lam nha tai Hon Ngang van phai dong “dia to” cho “chua dao”

Theo nhu loi anh S., ca ap voi hon 400 ho dan dang song tren dat cua “chua dao Sau Xa” (ten that la Nguyen Thi Xa) - mot “chua dao” co trong tay dien tich dat nhieu nhat trong cac “chua dao” o vung bien tay nam. Cac cu dan lau nam tren dao cho biet truoc day tai ap Bai Ngu chi co gia dinh cua ba Sau Xa khai khan lap nghiep. Sau nay do ke sinh nhai hang tram ho dan lan luot di cu ra day lam an, nhung muon o tai bai nay phai co su dong y cua ba “chua dao”.

Ban dau chi vai chuc ho thi khong phai dong tien thue dat cho ho, nhung sau nay dan so tren bai tang len nen gia dinh ba Sau Xa bat dau “phat canh thu to”. Tien thu tuy theo dien tich lon nho ma tung ho lam nha de o (qua tim hieu cac ho dan, ho dong thap nhat la 100.000 dong/nam, ho cao nhat 350.000 dong/nam). Cach Bai Ngu mot trien nui la hon 100 ho dan bai Dat Do cung dang phai dong to cho “chua dao” Dat Do la Nam Su.

Tai Hon Ngang (xa dao Nam Du cach xa An Son mot gio tau do) 2/3 dat dai trong hon deu thuoc ve tay cac chu dat. Trong do nhieu nhat la ba “chua dao Bay luoi lam”. Khu dat cua ba nay nam ngay khu cho sam uat cua xa va mot phan tru so UBND xa. Theo cac ho dan thue dat cua “Bay luoi lam”, day la mot “chua dao” cho thue dat voi gia cat co nhat so voi cac “chua dao” khac. Co ho phai tra 1-1,5 trieu dong/nam, ho lam an kha hon thi ba Bay doi voi gia 4-5 trieu dong/nam. “Cac “chua dao” khac tai xa nay cung phat canh thu to nhung gia mem hon “chua dao” Bay luoi lam” - nhieu nguoi dan noi.

Thong ke chua day du cua mot can bo xa An Son, tren quan dao Nam Du, chi voi hai xa dao da co hon muoi “chua dao” dang phat canh thu to, trong do tap trung nhieu nhat la Hon Lon (xa An Son) va Hon Ngang (xa Nam Du). Con lai cac hon dao nho cung co “chua dao”, nhung o nhung hon nay hien chi co hon muoi ho sinh song ma da so la con chau cua ho. Ngoai ra mot xa dao khac la xa Lai Son, cach trung tam huyen Kien Hai khoang hai gio tau do cung co tinh trang tuong tu.

"Giac dua" va nhung qui dinh la doi

Dua chen nha tai ap Bai Ngu

Mac du nguoi dan da phai tra tien thue dat day du cho cac “chua dao”, nhung khi chung toi hoi cac cu dan tren dao deu to ra e de. Anh V., mot cu dan lam nghe buon ban co thue dat cua gia dinh “chua dao Sau Xa” (ap Bai Ngu), cho hay moi nam phai “dong dia to” cho chua dao 200.000 dong va da dong gan chuc nam nay. “Tren nen dat toi thue co hai cay dua nhung “chua dao” cam chat, vi vay toi lam nha va song chung voi hai cay dua ngay trong nha minh” - anh V. am uc noi.

Theo tim hieu cua chung toi, khong chi anh V. ma viec cat nha “om” cac cay dua trong nha la tinh canh chung cua hang chuc ho thue dat cua ba Sau Xa. Tuy nhien du cac cay dua nam ngoai hay trong nha, tat ca ho dan deu chiu chung canh bi “giac dua” (ten goi cua cu dan tren dao) tan pha tai san va de doa tinh mang moi khi giong gio tro troi dua rung.

Ong Bui Ngoc Suong, chu tich UBND tinh Kien Giang, cho biet: chuyen nay tinh da co chi dao huyen bat tay vao lam tu dau nam nhung khong hieu sao huyen lai lam cham the. Con ve cach giai quyet, quan diem cua tinh la cu chieu theo luat ma lam. Neu cac “chua dao” chung minh duoc nguon goc dat thi phai cap giay chu quyen cho ho, phai boi thuong thoa dang neu Nha nuoc muon qui hoach lai dat dai. Con ho nao bao chiem dat dai thi cung cu chieu theo luat ma thu hoi dat cho Nha nuoc. Cung theo ong Suong, sap toi cac xa dao sau khi giai quyet chuyen dat dai xong se cho qui hoach lai cac khu dan cu va viec qui hoach se uu tien huong den phat trien du lich.

Anh Ha Buu Chac, pho chu tich HDND xa An Son, cho biet khu dat thuoc quyen cua ba Sau Xa co hang ngan cay dua trong lau nam. Hau het cac ho dan thue dat lam nha deu “dinh” toi dua, nhung xin chat thi ba Sau khong cho va con doa lam chet dua thi phai boi hoan va bi duoi khoi dat. Chinh anh Chac cung la nan nhan: co mot cay dua ton tai ngay trong nha minh nhung khong dam chat ma nguoc lai con phai bao ve no neu muon yen than.

“Moi mua mua den la nha ngap, nuoc mua theo cay dua tran vao nha ma khong co cach gi ngan duoc. Toi cung voi nhieu ho dan khi lam nha co ngo y mua cay dua voi gia vai trieu dong tro len ma ba ay van khong ban. Ba ay cho rang o dau co dua la o do co dat cua ba ay, chat di roi sau nay bi thiet thoi trong chuyen kien tung nguon goc dat dai” - anh Chac buc xuc noi. Kho so nhat voi nan “giac dua” la cac ho dan lam nha bang mai ton va tranh nua. Theo cac ho dan o day, hau nhu nam nao cung phai thay mai nha vai lan vi dua rung lam thung mai.

O bai Dat Do cua “chua dao Nam Su”, nguoi dan con kho song hon khi ong “chua dao” nay ra qui dinh chi thue dat o chu khong duoc buon ban, quyen loi nay chi danh cho ong va con chau ong ta. Neu ai vi pham se bi do nha va duoi khoi noi o. Qui dinh khong giong ai nay khien ba con o bai Dat Do tu tu tim sang cac bai khac sinh song.

Con tai Hon Ngang, tuy khong co nan “giac dua” nhung nguoi dan o day bi “cua co” gia qua cao. Ba Huynh Thi Minh Buu, thue dat cua “chua dao Bay luoi lam” de lam xuong tien, buc xuc khi noi ve gia thue: “Chung toi thue dat va chi lam duoc mot mua khoang bon thang, mua bien dong phai doi bai ma ba ay doi toi 1,5 trieu dong/nam. Nhieu lan toi cu thi ba ay noi neu khong dong y thi don nha di noi khac, nhung toi da xay nha tuong lam sao don chu. Ba ay bat ep chung toi qua!”.

Cung vi bat ep ma ong T. thue dat cua ba Bay voi gia 4 trieu dong/nam, nhung lam an that bai nen o li khong tra tien va khong chiu di du bi xua duoi. Viec lay gia cat co cua “chua dao Bay luoi lam” khien mot can bo xa Nam Du cung buc tuc: “Ngay bai dat trong khong ai o, nguoi dan keo do len cung bi thu 100.000-200.000 dong theo ngay”. Tham chi dat ma mot so ba con lan ra mat bien lam nha cung phai dong tien thue cho ba Bay, vi ba ay cho rang nho viec khai khan cua ba moi co mat tien thuan loi de lan bien.

Chinh quyen bo tay?

Cac ho dan phai trang bi them gian luoi tren mai nha de chong giac dua

Da co mot vai ho dan vi buc xuc lam don kien nghi len UBND cac xa dao, tham chi nguoi dan da phan anh trong nhieu phien hop hoi dong nhan dan xa nhung moi chuyen van chang co gi thay doi. “Chuyen nay vuot ra ngoai tham quyen cua UBND xa, vi vay moi phan anh, buc xuc cua nguoi dan chung toi deu kien nghi len UBND huyen va cho lanh dao xu ly” - anh Chac noi.

Cung quan diem voi anh Chac, anh Nguyen Hoang Diem, pho chu tich UBND xa Nam Du, noi: “O xa Nam Du cung vay thoi, xa khong du tham quyen de can thiep. Chung toi cung kien nghi len huyen va cho huyen xu ly”.

Trong khi UBND cac xa dao cho lanh dao huyen xu ly thi ong Ho Minh Tuan - chu tich UBND huyen dao Kien Hai - cho hay trong su viec nay huyen cung dang tim su giup do cua cac co quan ban nganh o tinh. Ve phia huyen, du co tham quyen xu ly nhung luc luong mong, chuyen mon khong dap ung nen phai nho tinh giup.

“Vua qua chung toi co lam viec voi thanh tra cua So Tai nguyen & moi truong, thuc giuc ho tien hanh thanh tra va som co ket luan de xu ly van de dat dai o cac xa dao cua huyen Kien Hai” - ong Tuan noi. Tuy nhien, theo nguoi dan, kieu “cho cap tren xu ly, chi dao” da duoc noi den ca chuc nam nay roi. Mot can bo xa An Son cho hay van de buc xuc cua cac cu dan xa dao thi huyen biet, tinh biet tu lau nhung khong hieu sao chang thay co gi thay doi.

Viec de keo dai tinh trang buc xuc tren khong chi khien nguoi dan buc xuc, kho so ma ngay ca cac “chua dao” cung sot ruot. Anh Nguyen Huu Thinh, nguoi con trai duoc ba Sau Xa giao quan ly khu dat, cung buc xuc khi noi ve viec cham tre cua chinh quyen dia phuong: “Ho khong giai quyet som thi chung toi cung kho, dat chua duoc cong nhan chu quyen nen chua the mua ban ma chi cho thue. Day la dat khai khan cua ong ba, cha me chung toi, Nha nuoc phai cap giay chu quyen som de chung toi su dung”.

Con ve viec de “giac dua” lam kho dan, anh Thinh bao chua: “Dua la minh chung nguon goc dat dai cua chung toi, cho dan ho chat lay gi sau nay Nha nuoc cong nhan dat do la cua chung toi. Chi co chung toi moi duoc quyen chat hay khong chat nhung cay dua ay, Nha nuoc muon dan het kho thi cu giai quyet cap giay to cho chung toi la xong ngay”.

HO VAN