Chia cua cho nguoi chet

Gia lang A Nhieu, lang Plei Lay, xa Ya Chim, thi xa Kon Tum (tinh Kon Tum) dan duong ra nghia dia nam o phia cuoi lang. Nhung dieu mat thay, tai nghe o mot lang cua nguoi Jo Rai nam cach thi xa Kon Tum chung hon 10 cay so ve tuc “chia cua” cho nguoi da chet day bi an va ly ky!

Ba Y Myih trong ngoi mo

Chia ca xe dap, tivi...

Ngoi sau con “ngua sat” cua toi, gia lang A Nhieu giong danh nhu ra lenh: “Den roi, dung ngay lai di!”. Tu trong ngon ngang cay go rao bao quanh cac ngoi mo dau do co tieng nguoi phu nu khoc chong bi ai. Toi co de y nhung khong biet nguoi dang o vi tri nao, chi thay co man nao la mo.

Duoi bong cay co thu, mot nguoi phu nu dang quet don. Gia Nhieu bao: “Han ten Y Myih (64 tuoi), con chong la A Mong (71 tuoi)”. Toi tien lai ba Y Myih hoi tham. Ba cho biet: “Sang nay minh mang com va thuc an cho con gai Y Chung, roi tranh thu quet don xung quanh cho sach se...”.

Theo loi ke cua Y Myih, Y Chung la con gai ba, nam nay 20 tuoi, dang hoc lop 10 Truong huong nghiep - day nghe Kon Tum, vua “bat” chong la A Xuen nguoi cung lang, mot chang trai vua moi hoan thanh nghia vu quan su tro ve lang. Cuoi duoc khoang mot tuan le thi Y Chung nga benh roi chet.

“Han chet ma ai ai cung thuong han lam” - Ong A Mong noi. Bang chung la trong thoi gian 5 thang qua, tu ngay Y Chung ve the gioi ben kia cua Yang, gia dinh da giet thit ca thay 8 con bo, ngoai ra con heo, ga nua... De toi tin, gia lang A Nhieu chi len mot cay cot tren khu mo, con treo lung lang rat nhieu bo xuong dau cua bo.

Ba Y Myih mo cua vao phan mo, noi voi toi: “Vao di!”. Toi tim cach tu choi, ba chui tot vao ben trong, con toi ngoi canh phan mo quan sat. Phia truoc la buc di anh cua Y Chung, co mot tam Giay khen ve thanh tich “Hoc sinh tien tien”, phia duoi la chiec tivi noi dia va dieu khien tivi tu xa, ben phai la chiec xe dap mi-ni con kha moi.

Ong A Mong giai thich: “Khi con song, con gai toi rat thich xem tivi nen chia cho no, de khi han ranh thi xem tivi”. Toi thac mac sao phai chia ca xe dap? “Vi luc con song Y Chung thuong di hoc bang xe dap va nha cung co mot chiec xe may, nhung phai de lai cho nguoi em la A Chur su dung de hang ngay di cao mu cao su, neu co hai xe may thi chac minh cung chia cho no mot cai de di lai cho tien”, - A Mong noi.

Ngoai ra, trong mo con co day du cac vat dung nhu ghe ruou, gui, dao rua, nhieu chai lo va qua bau kho dung nuoc.

Ngay hai buoi mang com

Tuong nha mo tai khu nghia dia

Duoc biet, trong 5 thang qua, moi ngay vo chong ong A Mong, ba Y Myih deu thay nhau dua com va thuc an ra phan mo cua nguoi con gai Y Chung. Thoi gian duoc quy dinh la sang som va chieu toi, du troi mua hay nang, du cong viec nuong ray ban biu van thuc hien day du, dung gio.

Ba Y Myih cho hay: “Sang nay minh dua com cung rau, hom nay chi co vay thoi, vi may bua truoc da mang thit va ca cho con gai an roi !?”. “Khi nao thi het mang com va thuc an the nay?” - Toi hoi. “Den khi nao minh chuan bi duoc 5 con bo va rat nhieu ghe ruou nua moi lam le bo ma va khi ay coi nhu khong phai dua com, thuc an hang ngay nua va cung khong tham thu gi nua ca” - ba Y Myih noi.

Theo gia lang A Nhieu, sau khi lam le bo ma, la bo luon, khong tham vieng gi nua, khi ay “con ma” se song tu lap cung Yang va cac dang than linh...

Ba Y Myih phan tran: “Minh thuong con Y Chung lam, ra day khoc miet thoi! Moi thang gia dinh lai chuan bi mot ghe ruou mang ra khu mo nay de cung, roi to chuc uong ruou tai day luon. Hang thang thi gia dinh khong lam thit bo, heo gi dau ma minh thuong mua it ca kho de nham voi ruou la du”.

Nhung ngoi mo chung

Nhung ngoi mo cua nguoi Jo Rai o lang Plei Lay hau het duoc rao chan xung quanh bang nhung cay go, lac dac mot so gia dinh xay bang be tong kien co, phia tren mo duoc lam bang voi mat dat, khong dap nho len cao nhu thong thuong. Tat ca cac ngoi mo nay deu chon chung nhieu nguoi than trong cung mot gia dinh.

Ngay tai ngoi mo cua gia dinh ong A Mong co 5 nguoi chet duoc chon chung mot cho, trong do co ba the he ong, ba, con va chau. Gia lang A Nhieu giai thich: “Khi song ai ai cung thuong yeu nhau, khi chet roi cung phai de cho con ma duoc o gan ben nhau, khong lam vay con ma se buon va co don lam!?”.

Noi roi gia lang A Nhieu nam tay toi dat di tham ngoi mo cua gia dinh ong nam cach do khong xa. Theo ong duoi ay cung co 6 “con ma” cua gia dinh nam chung.

Truoc luc toi roi khu nghia dia, vo chong ong A Mong, ba Y Myih xin so dien thoai de “khi nao minh lam le bo ma, minh se goi dien de moi. Khi do con nho danh thoi gian vao du nhe!”.

Thanh Cat - Mang Yang