Cay ngan nam tuoi

Tags: Bac Giang, Tien Luc, Ha Noi, DH Su, Lang Giang, TS Vu Quang Manh, da dang sinh hoc, nha khoa hoc, doan khao sat, cay long nao, lich su, dai vuong, den nay, thieng lieng, ngan nam, da


Cay ngan nam tuoi
Du khach toi tham goc cay da
TTCN - Hon sau the ky co mat tren manh dat Bac Giang, den nay “da dai vuong” (cay da lon nhat nuoc) khong chi thieng lieng trong tam linh nguoi dan thon Giua ma con la moi quan tam cua cac nha khoa hoc do nhung dac tinh qui hiem va gia tri lich su cua no...

Goc cay xu xi to bang tam sai tay nguoi lon, tan xanh rop troi cao xap xi toa nha chuc tang. Den nay nguoi quanh vung van chua ai biet chinh xac cay da huong dai thu o thon Giua, xa Tien Luc, huyen Lang Giang (Bac Giang) nay co tu khi nao. Chi biet trong ngoc pha cua lang co ghi lai rang: Vao doi vua Canh Hung, cay da nhan duoc sac phong cua vua ban tang la “quoc chua do moc da dai vuong” (tuc cay da lon nhat nuoc). Sau nay bo tu dien bach khoa Larousse cua Phap cung xep cay da huong (Bac Giang) la mot trong nhung cay da huong lau doi nhat the gioi...

Nghin thu in dau tich

Cay dai thu da huong uy nghi toa lac tren vung dat trong ngay sau ngoi dinh Vien Son co kinh, reu phong. Dan lang quen goi no bang cai ten dan da va gan gui: goc da. Rop bong phu mai dinh, hang tram nam qua cay da da chung kien khong biet bao nhieu nhung ngay hoi lang, dinh dam, bao dau tich, thang tram cua ngoi lang. Buoi trua he nong nuc, nguoi dan trong thon quay quan duoi bong cay chuyen tro, hong mat. Nhung dem trang thanh, goc da lai la noi nhung doi nam nu yeu duong, ho hen, tam tinh. Khong mot nguoi thon Giua nao lai khong gan bo voi goc da. Tuoi tho thi treo cay bat chim duoi sao, hay lay vo so duc mot lo vao vo cay, cho cho nhua chay ra roi dua vao mieng cai nuoc ngot, thom va hoi cay cay ay. Lon len di bon phuong troi, khi chet cung lai quay dau ve goc da. Gan bo tu bao doi va den gio trong tam thuc cua minh, nguoi dia phuong van coi goc da la mot vat rat thieng lieng, la mot thu khong the tach roi voi xom lang va que huong. Co le vi the ma ngay nay dia danh thon Giua bat nguon tu viec doc chech am “da” ma ra.

Cu Su, nguoi cao tuoi nhat thon (ngoai 80 tuoi), nha ngay goc da, cho biet: “Khi lua chung toi con la nhung cau be mac quan thung day hay treo cay da bat chim, bat sao thi cay da lon tung ay roi. Doi cu toi, doi ong toi roi doi toi cay chang thay doi gi nhieu”.

Trai bao thang tram lich su, chung tich ve mot thoi dat nuoc bi ke thu xam lang giay xeo van con han dau tren than cay. Khoat tay chi vao mot lo hong mot nguoi chui lot ben goc cay, cu Su bao: Nam do mac cho dan lang phan ung, mot vi quan ba (Phap) cho linh vac cua cua mat mot canh de lay go lam thanh gia cho may nha tho o Bac Ninh. Vet cua co duong kinh gan 1m, nhua ua day, toa tinh dau thom khap lang may tuan khong ngot. Cay lien seo nhung vet cua da thanh lo hong... Roi mot nam quan Phap keo ve lang tap ban, mot qua dai bac lao trung goc cay, the la cay da lai chiu them mot vet thuong - mot lo hong trong hoac nam duoi cung cua goc cay.

Cay ngan nam tuoi
Ruot cay da bi rong khung khiep
Trong lich su cung co mot vai lan khac canh da bi gay ma den nay van con dau tich cu o thon Giua. Nguoi lang da dem go cua nhung canh gay de sua dinh va lam cau ao. Hien nay van con hai khuc go lon cua nhung canh da bi gay o trong lang. Mot khoi duong kinh khoang 0,8m, dai 2m, ke lam cau ao dau thon. Mot khoi khac dai 2m, duong kinh 1,2m dat lam bac cau ao o ho ca cac cu.

Canh gay lai lien, bao doi qua cay van bam chat vao manh dat Tien Luc song vung vang, hien ngang nhu mot chung nhan lich su cua lang que. Cac cu cao nien cho hay da co rat nhieu cay to trong thon bi set danh gay guc khi troi dong bao, nhung cay da chua tung chiu mot luoi tam set nao trong nhung con gian du cua Thien loi. The ma da co lan cay lai suyt chet vi khoi lua cua con nguoi. Nam 1983, tre con dot lua suoi o hoc re, tan lua len vao lo hong cua re, am i chay vao than cay. May ngay sau khoi boc len tan ngon, mui tinh dau chay thom lung toa khap mot vung, danh thuc ca lang. Nua dem bao dong, hai xe canh sat chua chay hut gan can nuoc ao dinh moi dap tat duoc lua va ca lang xum lai lay dat mau dap diem moi cuu duoc cay.

Di tim tuoi cho cay

PGS-TS Vu Quang Manh la mot trong nhung nguoi thuc hien de tai nghien cuu khoa hoc ve bao ton “da dai vuong” cua Trung tam Da dang sinh hoc, DH Su pham Ha Noi. Tu ong, nhung thong tin ve cay da duoi goc do khoa hoc dan dan he lo.

PGS-TS Vu Quang Manh cho biet co nguon tin cho rang cay da nay chinh la cay go duoc gioi thieu cung dia danh Bac Giang. Lan dau tien no duoc neu ten trong cuon Viet luoc su co nhat cua nuoc Viet. Neu dung nhu the thi day la mot trong vai cay qui hiem thuoc loai nay con sot lai tren the gioi.

Tuy nhien, de khang dinh nhung gia tri lich su va khoa hoc, tu nam 2000 doan khao sat lien nganh cua Trung tam Da dang sinh hoc (DH Su pham Ha Noi), Vien Sinh thai va tai nguyen sinh vat, Vien Cong nghe sinh hoc, Vien Dieu tra qui hoach rung da nhieu lan den dieu tra thuc dia ve cay da huong theo de nghi cua So Khoa hoc - cong nghe va tai nguyen moi truong tinh Bac Giang. Doan khao sat xac dinh cay da huong cao 30m, duong kinh 2,59m, chu vi 11m nay co chua tinh dau khap cac bo phan, tu than, re, la cay. Tat ca deu ngat mui huong dau giong nhu mui dau long nao. Hinh thai cua cay cung mang nhieu dac diem giong cay long nao nhung chat camphor chua trong la cay lai lon hon so voi thanh phan chat nay co trong la cay long nao. Dac biet, re cay co chua tien chat safrol la thanh phan rat co gia tri dang duoc tim kiem de khai thac phuc vu y duoc, hoa my pham, thuc pham va che bien thuoc tru sau, thao duoc. Bang phuong phap khoan tang truong xac dinh vong tuoi, cac nha khoa hoc da xac dinh cay co 649 nam tuoi.

Mo rong pham vi tim kiem, doan khao sat phat hien co them hai cay loai nay, mot o Lang Giang, mot o Yen The (deu thuoc Bac Giang) nhung tuoi tac va do lon deu kem xa “da dai vuong”. Dieu ngac nhien la tu truoc toi nay trong dieu tra he thuc vat VN chua tung phat hien thay cay long nao lau nam trong cac tham rung tu nhien, ma chi thay loai cay o cac khu dan cu va co do tuoi tren duoi 100 nam (phan lon do nguoi Phap trong).

Vi vay, cay da huong Tien Luc khong the do nguoi Phap dua vao, day la cay co thu moc o vung rat lau doi, von la rung nui hoang so. Hien nay, co so khoa hoc ve nguon goc tu nam Trung Hoa hay An Do (day la vung phan bo chinh cua cay thuoc ho long nao) cua cay da huong do nhung dong nguoi di cu trong cac bien co lich su mang toi dang duoc cac nha khoa hoc quan tam voi mong muon he mo duoc nhieu van de.

Nguon goc phat sinh, phat trien cua cay da huong lan dau tien phat hien tai Bac Giang van dang la gia thiet, co the no nam trong su di cu cua he thuc vat tu nam Trung Hoa xuong. Buoc dau cac nha khoa hoc xac dinh cay da huong nay thuoc loai long nao, co ten khoa hoc la Cinnamomum Comphora. Theo PGS-TS Vu Quang Manh, day la mot trong nhung cay lau doi va qui hiem con lai tren the gioi. Ngoai cay da huong o Bac Giang, nguoi ta cung chi moi biet den mot cay tuong tu (ve do tuoi) tai An Do.

Du an cuu “da dai vuong”

Sau tran chay lich su nam 1983, cay da von da coi lai bi moi gam nham toan than. Nhung loai moi co nguon goc tu lop dat muon, do dan lang dap de cuu cay thoat khoi hoa lua da an rong re, than, tham chi ca canh cay. Tuy nhung loai moi nay chi an nhung phan go muc, lop mun trong re, song hien gio toan bo phan than cay da da rong gan het, cho rong ay du cho 8 - 9 nguoi lon chui vao duoc.

Canh la cay cung bat dau heo hon so voi truoc. Nguoi thon Giua sap mat di mot vat the thieng lieng, than thuoc bao doi. Dung khi ay (nam 2000), cac nha khoa hoc thuoc Trung tam Da dang sinh hoc, DH Su pham Ha Noi da lan loi ve day nghien cuu va tim bien phap bao ton cay da. Nhung nghien cuu tong hop ve dieu kien sinh thai, moi truong dat dai noi cay song, cung cap chat dinh duong va luu tru nguon gen cua cay cung duoc tien hanh. Tranh su dung hoa chat diet moi co the gay hai cho cay, cac nha khoa hoc da tha vao cay muoi con tac ke de chung bat moi.

Sau lan ve tham cua Thu tuong Phan Van Khai, mot du an voi nguon von 2,6 ti dong duoc UBND tinh Bac Giang va UBND huyen Lang Giang xay dung va trien khai de bao ve “da dai vuong”. Du an bao gom cac hang muc: tiep tuc bien phap chong moi cho cay, xay tuong rao bao ve, ton tao va tu bo dinh Vien Son va mot so di tich trong vung nham dua xa Tien Luc thanh mot diem du lich gan voi cum di tich lich su Xuong Giang va can cu dia Yen The cua nghia quan Hoang Hoa Tham. Den nay du an da hoan thien duoc gan 1,5km duong betong dan vao goc da, tu sua cac di tich dinh chua quanh xa. Cong, tuong bao xen hoa quanh goc da cung da thanh hinh hai.

TRONG PHU - TUAN PHUNG

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Heo chết từ lò mổ tới nhà hàng

Lật cuốn sổ bán hàng, bà Ngân bảo: Nhà hàng AH (quận 5) hôm nay lấy 40 con, hôm qua lấy 50 con. Còn ĐPH (quận 1) vào mùa một lần lấy 200 con là bình thường.

Bỏ tiền khủng săn thần sa, rước họa vào nhà

Nghe theo lời "thầy" phán, nhiều người sẵn sàng bỏ ra cả chục triệu đồng để mua thần sa về làm lễ, chôn dưới móng nhà với hy vọng sẽ "kéo" được tài lộc. Tuy nhiên, sau một thời gian, tốn tiền mà tài lộc đâu chẳng thấy, họ mới biết mình dại.

Hớt tóc kích dục, đi "tua" tới Z trong rẫy cà phê

Khách vừa vào quán, nhân viên vội đóng cửa nói:"Dụng cụ hớt tóc hư rồi, vào trong em làm thư giãn 100 ngàn/lần. Nếu đi "tua" tới Z luôn, thêm 50 ngàn nữa, đảm bảo phê liền".

Mua bán cả giấy tờ tùy thân

Chứng minh nhân dân (CMND), cà vẹt, bằng lái xe... đủ loại giấy tờ tùy thân đang được mua bán công khai. Đã xảy ra nhiều vụ sử dụng giấy tờ của người khác để trộm cắp, lừa đảo.

Nước mắt cổ vật: Thế giới thiêng liêng mà bịp bợm

Bước vào thế giới đồ cổ, không ai không ít nhất một lần mua nhầm đồ giả. Khi thật, giả lẫn lộn, tình bạn giữa các tay buôn đồ cổ nhiều khi bị đánh đổi bằng những trò lừa lọc, chia chác kim tiền

Tìm hiểu: Bac Giang, Tien Luc, Ha Noi, DH Su, Lang Giang, TS Vu Quang Manh, da dang sinh hoc, nha khoa hoc, doan khao sat, cay long nao, lich su, dai vuong, den nay, thieng lieng, ngan nam, da

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cây ngàn năm tuổi?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Cây ngàn năm tuổi? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Cay ngan nam tuoi

Nhan xet, hay lien he ve tin Cay ngan nam tuoi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Cay ngan nam tuoi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Bai bao hay trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Bai bao hay
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0