Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo

Tags: Pham Ngoc Duong, Phi Xa, Tang Ba Hoanh, Thoi Bac thuoc, phong chua do, ngoi mo, Mo Han, khong lo, mo co, nghia dia, Khu mo, doan, dat, hang, dao


Theo ong Hoanh, trong nhung ngoi mo Han thoi Bac thuoc, deu co nguyen mot phong chua do vat chia cho nguoi chet, tham chi la kho bau.

Dung ben song Cau Vang, nhin theo huong chi tay cua ong Phi Quang Doan, toi thay ben kia song, cach may thua ruong, co mot nghia dia voi mo ma do choe choet. Cai nghia dia do rong menh mong va dung la cao vuot ngon tre. Dieu do co nghia la, nhung ngoi mo moi da nam tren nghia dia mo Han, tuc nghia dia mo co khong lo cua ho Phi.

Mac du chi cach con song nho xiu va vai thua ruong, song toi va ong Doan phai di vong 3km moi toi khu nghia dia cua to tien ho Phi. Qua nhieu lan chia tach hanh chinh, Phi Gia Trang rong nhieu ngan mau, gio da bien mat, chi con lai ngoi lang mang ten Phi Xa (phan lon cu dan lang Phi Xa mang ho Phi) noi ong Doan o, con nghia dia cua to tien ho phi da “nhay” sang xa Dong Gia.

Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Canh dong nay tung la nghia dia mo co cua ho Phi. Anh: Pham Ngoc Duong.  

Dung giua “ngon nui”, chi tay vao nhung ngoi mo xanh do xay kien co, ong Doan buon rau noi: “Tu hang ngan nam nay, ho Phi ca nuoc va nhat la chi nhanh ho Phi trong lang Phi Xa van huong khoi tren khu mo cua to tien. The nhung, tu khi khu mo to bi chia ve xa khac, roi chien tranh loan lac, con chau ho Phi phai ra chien truong, nen khu mo to tien bi bo hoang. Khu mo menh mong bi san phang phan lon de lam ruong, roi nguoi dan chon nguoi chet, cai tang nguoi chet tren noc mo to tien nha minh, ma khong lam gi duoc”.

Dung giua trung tam mot go dat cao nhat, ong Doan bao, cach day hon 10 nam, ong Tang Ba Hoanh (khi do duong vi Giam doc Bao tang Hai Duong) khi ve xa Lien Hoa doc bia da thoi Ly khai quat duoc o mot ngoi chua, da bat ngo phat hien mot “ngon doi” giua canh dong, bao boc bon be boi tre pheo. Ong Hoanh da tim gap ong Doan de de xuat duoc khao sat nhung dong dat khong lo do.

Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Duoi dong dat khong lo nay la mot ky quan mo co. Anh: Pham Ngoc Duong. 

Sau khi dao mot ho tham sat, ong Hoanh cho biet, duoi long dat la hang loat nhung ngoi mo Han khong lo. Nhung ngoi mo lon nhu nhung “cung dien” duoi long dat, co 3-4 vom cuon, rong ca sao dat, duoc xep bang hang chuc van vien gach co, ngoi nho cung rong ca tram met vuong.

Nhung ngoi mo Han nay con duoc goi la mo gach, hay mo vom cuon. Khi mot vi quan lon chet di, se co hang ngan nguoi duoc huy dong, dao mot vung dat rong hang tram, tham chi hang ngan met vuong, sau chung 0,5 den 1m. Ho se lap ghep nhung vien gach hinh mui buoi, duoc phet chat ket dinh dac biet, thanh nhung vom cuon dai dang dac, sau hun hut, nhu nhung duong ham.

Cac vom cuon thuong cao gan 3m, nguoi ngua co the di lai thoai mai ben trong. Cac vom cuon chay song song voi nhau, duoc noi voi nhau bang cac con duong nho. Trong nhung ngoi mo nay thuong co nhieu phong. Phong chua thuc an, phong chua vat dung, phong chua bau vat va phong lon nhat la noi dat xac nguoi chet.

Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Da co hang tram mo ma cua nhan dan moc len tren noc ngoi mo Han co cua to ho Phi. Anh: Pham Ngoc Duong. 

Khi ngoi mo hoan thanh, cac cua se duoc xay bit kin va hang ngan nhan cong se thuc hien cong viec doi non lap be: dao dat lap ngoi mo. Voi phuong phap thu cong, chi gom cuoc, xeng, de dap ngoi mo cao nhu ngon nui, rong hang ngan met vuong, voi hang van khoi dat, du biet ton kem va cau ky nhu the nao.

Toi da gap ong Tang Ba Hoanh, hoi ve nghia dia mo Han khong lo co tuoi 15 the ky cua ho Phi. Ong Hoanh danh gia day la mot khu mo co cuc ky quy gia, kha ro chu nhan va nguyen ven. Hien tai, khu mo van duoc bao quan kha tot boi dong ho Phi o lang Phi Xa. Toi hoi ve bien phap bao ve khu di chi khao co quy gia nay, theo ong Hoanh, tot nhat la cu de ho Phi trong nom. Vai chuc, hoac vai tram nam sau, khoa hoc phat trien, co dieu kien nghien cuu, phuc dung, bao quan thi moi nen khai quat.

Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Ngoi mo nay da bi bon trom xam pham moi day. Anh: Pham Ngoc Duong. 
Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Bon trom da lam phat lo gach thoi Bac thuoc. Anh: Pham Ngoc Duong. 

Ong Phi Quang Doan cho biet, theo de xuat cua dong ho Phi tu 2 nam truoc, UBND tinh Hai Duong da dong y ve chu truong cho khai quat khu mo Han co co tuoi 15 the ky nay. Tuy nhien, voi dien tich len den vai chuc ngan met vuong, khoi luong dat khong lo, ca chuc van met khoi, lai co ca tram ngoi mo xay kien co cua nhan dan nam tren noc khu nghia dia mo Han nay, nen viec khai quat khong phai don gian, chi phi lai cuc ky ton kem. Chinh vi the, ho Phi chua the thuc hien viec khai quat. De tien hanh trung tu, bao quan, tien toi khai quat, ho Phi ca nuoc con phai hop ban chan che.

Ong Phi Quang Doan dan toi den mot go dat nam tach biet han khu mo, roi ong chi vao nhung ho sau hun hut tren noc ngoi mo da bi co dai phu kin. Theo ong Doan, 2 nam truoc, ngoi mo co nay da bi trom dao tung toe. Con chau ong Doan da thu duoc nhieu gach co thoi Han do chung dao boi hat len.

Viec bon trom co thu hoach duoc gi hay khong tu vu dao boi do thi khong ai biet, vi chung dao vao ban dem. Nguoi dan trong vung don dai ghe lam: nao la bon trom da dao duoc may dau vang, roi thi co nguoi nhin thay bon trom khieng nhung bao tai bau vat may chuyen lien, roi thi duoi nhung ngoi “mo Tau” nay con rat nhieu vang bac, chau bau… Nhung loi don nhu the, khien ong Doan nhu ngoi tren dong lua. Ngay nao ong cung phai dao qua khu ma rong menh mong, cao nhu qua doi cua to tien minh vai luot. Hom nao met, ong deu khong quen nhac con chau di tuan mot vai vong.

Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Lam the nao de bao ton duoc nhung ky quan mo co quy hiem nhu the nay? Anh: Pham Ngoc Duong. 
Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo
Lam the nao de nhung ngoi mo con lai khong chiu so phan bi con duong dan ra bai rac leo qua nhu ngoi mo nay? Anh: Pham Ngoc Duong.

Theo ong Hoanh, trong nhung ngoi mo Han thoi Bac thuoc, deu co nguyen mot phong chua do vat chia cho nguoi chet, tham chi la kho bau. Tuy nhien, hau nhu nhung kho bau trong nhung ngoi mo nay da bi trom dao boi, an cap tu ca ngan nam truoc roi. Nhung ngoi mo deu da trai muoi may the ky, qua nhieu thoi ky loan lac, nen khong the thoat khoi su dom ngo cua “mo tac”.

Toi chot nho den loi than tho cua ong Tang Ba Hoanh: “Lich su, di san vat the va phi vat the nuoc ta gan nhu trong hoac giai doan 1.000 nam Bac thuoc. Chi co duy nhat nhung ngoi mo Han la con nguyen ven, luu giu day du nhat nhung thong tin ve thoi doan do. Tiec rang, chung ta khong biet bao ve, chung ta van thi nhau pha”.

Mong rang, so phan khu nghia dia mo Han co khong lo nay, khong den dui nhu ngoi mo Han lon nhat Viet Nam tung ton tai hang ngan nam giua canh dong, ngay truoc UBND xa Lien Hoa.

Viet Bao (Theo VTC)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Gã "lâm tặc" không tay trả nợ rừng thành "kình ngư số 1"

Bị cụt mất hai cánh tay do ảnh hưởng của quả đạn còn sót lại trong chiến tranh nhưng ông Hoàng Lãng, 54 tuổi, trú thôn Mai Đàn, xã Hải Lâm (Hải Lăng, Quảng Trị) quyết vượt qua tật nguyền trở thành tỷ phú nông dân với tài sản là 20 ha rừng tràm.

Tìm hiểu: Pham Ngoc Duong, Phi Xa, Tang Ba Hoanh, Thoi Bac thuoc, phong chua do, ngoi mo, Mo Han, khong lo, mo co, nghia dia, Khu mo, doan, dat, hang, dao

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cách xử trí với những kỳ quan mộ cổ khổng lồ?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Cách xử trí với những kỳ quan mộ cổ khổng lồ? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo

Nhan xet, hay lien he ve tin Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Cach xu tri voi nhung ky quan mo co khong lo de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0