Bo pho vao rung cai nghien

Mot dem, Chien goi bo me vao noi trong nuoc mat: "chi co cach la cho con vao rung, may ra co thoat duoc chang?”... Hoi bat ngo nhung voi phan ung cua nguoi linh, ong Toan thay ngay cai quyet tam tao bao va tinh hieu qua cua ke hoach vao rung cai nghien nay.

Ong Pham Quang Toan dang lam viec o cua hang

Nguoi linh gia va noi bat hanh

Nam 1968, Pham Quang Toan tham gia chien dau o mat tran Khe Sanh. Nam 1972, ong co mat trong nhung tran danh khoc liet bao ve tung tac dat noi Thanh Co. Chinh trong mit mung lua dan Quang Tri, ong da bi thuong. Roi ong tham gia chien dich giai phong Co do Hue, giai phong Sai Gon. Tot nghiep Hoc vien Hau can, nam 1978 ong Toan lai vao chien dau bao ve bien gioi Tay Nam, giup ban Campuchia giai phong dat nuoc va bi thuong lan thu hai. Khi ra quan ong la chu nhiem hau can trung doan.

Cuoc doi binh nghiep cua ong co nhieu ky niem, nhung co mot ky niem khong the nao quen, do la chuyen “cuoi vo chui”. Cuoi 1973, ong duoc cap tren cu di tham tra ly lich dang vien o nhieu tinh thanh pho. Thoi gian duoc “khoan” trong 3 thang, ong phan dau hoan thanh trong 2 thang con mot thang ve nha lay vo.

So di phai “cuoi chui” (chi ra chinh quyen dia phuong dang ky ma khong bao cao don vi), vi neu bao cao thi phai tro ra tro vao hang nam cung chua xong, lai lao vao chien dau con cuoi xin gi nua? May thang sau ong nhan tin vo co thai, sang nam 1974 sinh mot cau con trai, vo chong ong da chon dat ten la Chien. Chien la cuoi trong thoi chien, cuoi xong bo phai di chien dau ngay va con co y nghia la chien thang (!).

Phai nguoc thoi gian cua nguoi linh va nhung ky niem thieng lieng nhu the moi thay duoc su dau don, xot xa cua nguoi cha khi ong Toan biet dua con yeu quy cua minh da roi vao con duong nghien hut.

Tot nghiep Truong Cong nhan ky thuat, Chien duoc vao lam o So Dien luc Ha Noi. Cong viec lam an dang thuan loi, thu nhap deu, lai duoc su tin yeu cua lanh dao nhung Chien cu nhat dinh bo ve voi “ly do o Ha Noi nhu the thi khong du hai tay vun mieng”.

Vo va con anh Pham Quang Chien

Chien di tau pha song bien cho mot chu tau ben Nam Dinh. Cong viec nay thu nhap kha, co tien trong tui, lai song nuoc lenh denh, xa nha, xa bo me, Chien sa vao bay cua nghien hut ma tuy luc nao khong hay. Trong thoi gian nay, ong Toan da giup Chien cai nghien 3 lan, Chien tu minh cai nghien 2 lan, mot lan len Ha Noi cai bang cham cuu. Co lan da 6 thang Chien khong hut nhung cu dat chan xuong tau, lai dinh vao ma tuy.

Nhung luc tinh tao, Chien cung cam thay an han xot xa, co loi voi bo me. Ong Toan lam don xin cho Chien di cai nghien tap trung nhung Chien khong tu tin va xin ve. Luc dau Chien quyet tam “cai vo”. Thuc hien ke hoach nay, ong Toan da bat cau con trai thu hai xin tam nghi viec, muon dua chau la tho phu ho khoe manh nuoi com tra luong va mot nguoi ban than cua Chien.

Khi Chien len con ca bon nguoi vat Chien xuong va troi go lai cho den khi het con. Ong Toan ke, khi len con, Chien khoe vo cung, ca bon nguoi khoe la the ma mai moi khong che duoc Chien. Sau sau thang da thoi hut, khi Chien tiep xuc voi ben ngoai lai khong giu duoc. Lan nay, Chien dat mot chiec xich dai 20m, len tang tu xich chan tay roi vut chia khoa sang vuon hang xom.

Bo me mua thuoc cai va lo phan cham soc hang ngay. Tat ca qua banh, hoa qua, ban be Chien gui den ong Toan deu thay het. Ong ke, co lan len tang, mot canh tuong lam ong dau xot vo cung: Them thuoc qua, Chien cu trong cay chuoi cam dau xuong nen nha, hai mat do ngau. Sau nhieu ngay, vuot qua nhung con vat va troi len tu mau, quan nhoi cac khop xuong, dau buot nhu hang ngan mui kim cham vao co the, Chien da thoi khong hut nua. Ba thang troi vat va trong can phong, Chien da bo han thuoc.

Vao rung cai nghien

Moi chuyen tuong da thuan chieu, ong Toan da cho Chien thao xich, di lai tu do trong nha, thi mot dem, da khuya lam roi, Chien goi bo me vao noi trong nuoc mat: “Gay qua! Suot ngay tui no luon lo. Cu o nha the nay, con so lai uong cong bo me mat thoi! Dem con nam nghi chan roi. Ngay xua bo chien dau o chien truong rung nui, bay gio chi co cach la cho con vao rung nui may ra co thoat duoc chang?”.

Bo me Chien nghe con noi, nuoc mat cu trao ra. Hoi bat ngo nhung voi phan ung cua nguoi linh, ong Toan da thay ngay cai quyet tam tao bao cua con va tinh hieu qua cua ke hoach vao rung cai nghien nay. Va dem do, ke hoach vao rung cai nghien cho Chien da duoc ca nha quyet tam thuc hien.

Ngay hom sau, ong Toan quyet dinh nhuong lai cai cua hang ban ong nuoc dang phat dat cho nguoi ban, dong thoi ban chiec xe may de co 13 trieu dong giat lung. Khi di, ngoai quan ao, chan man, ba Toan con chuan bi cho hai bo con thuoc tay cac loai, 20 tut thuoc la Vina, may can che Thai de cho Chien dung khi them thuoc.

Ong Toan ra bao cao chinh quyen dia phuong va xin giay gioi thieu cua Truong cong an phuong Quang Trung lam giay to tuy than. Sau do, hai bo con len chuyen xe duong dai Thai Binh - Dac Lac. Toi noi, ong Toan dan Chien vao Tinh doi xin duoc giup do. Truoc quyet tam chinh dang cua hai cha con ong Toan, Tinh doi Dac Lac da gioi thieu ho xuong huyen Easup.

Huyen lai gioi thieu hai cha con xuong xa cach thi xa tren 100 cay so, sat bien gioi Campuchia. O day chu yeu la dong bao dan toc E-de, con ngheo kho nhung chat phac that tha va dac biet la khong co nguoi nghien hut. Ong Toan quyet dinh chon noi nay, thue 8 sao ray dat bac mau de san xuat va dung tam 2 gian nha de o. Cuoc song cua hai bo con gap muon van kho khan.

La nuoc la cai, khong nguoi than thich, lai o mot vung dat khac nghiet. Cong viec lam ray, trong cay cuc ky vat va. Mua kho dat boc lua, cay coi xac xo. Chien moi cuoc duoc mot ty, da tho doc, va mo hoi, vut cuoc ra bo suoi nam. Mac Chien, ong Toan cu lam lui cuoc duoi troi nang lua. Mo hoi dam dia chiec ao bo doi bac mau, met muon dut hoi, nhung nhin thay con, ong lai cuoc.

Ong quyet chi lam tam guong lao dong cho con, de tu do lay lao dong va moi truong khong ma tuy giup con cai nghien. Ong lam den noi, Chien da thay thuong bo ma thot len: “Nang the sao bo khong nghi” “Bo thay cang lam cang khoe, moi lai phai nhanh tay cho kip thoi vu”. Nghe bo noi vay, Chien lai cam cuoc cung lam voi bo. Cu the, moi ngay mot ty, nhu mua dam tham dat, dan dan Chien cung lam quan quat chang kem gi bo.

Thoi gian dau, nhieu dem, khi Chien da ngu, giua nui rung menh mong, ong Toan nam nho vo, nho que huong, ban be ma khoc tham. Sau bao nam, chien tranh da di qua, gio co tuoi roi lai phai vao rung ru, song nhu Ro-bin-xon giua dao hoang. Lao dong vat va, an uong lai kham kho vo cung. Rau khong co phai di may cay so moi kiem duoc it mang rung. Bua an chu yeu la ca kho va mang luoc. Muoi nhieu nhu trau.

Chien duong suc trai, con ong Toan von la mot thuong binh nen suc khoe xuong trong thay, nguoi cu gay sat lai. Ong Toan sut toi 10 can. Sut can ma ong lai mung vi hinh nhu nguoi cha sut di bao nhieu thi dua con lai beo ra bay nhieu. Lam luc, nho cuoc song thi thanh, vua thay vat va qua, Chien da dinh bo ve nhung nhin nguoi bo thuong tat hy sinh vi con noi rung nui xa xoi, Chien lai nhu duoc tiep them suc manh.

Hanh phuc mim cuoi

Bo con Chien trong mot vu lua, vu dau, vu bong. The roi, dat khong phu cong nguoi, cay coi nhu co phep than, xanh tuoi mon mon. Hai bo con da co mua thu hoach dau tien. Khong nhung du luong thuc an, ma con co dong ra dong vao.

Song thanh cong lon lao hon la Chien cam thay niem vui, gia tri cua lao dong va da chon vui duoc nhung con them thuoc tung hanh ha anh den muc nguoi khong ra nguoi. Luc roi rai, hai bo con bay ra choi co tuong, xuong suoi bat cua da, bat ca, vao rung lay mang, dao bep Hoang Cam noi lua nhu bo doi Truong Son ngay nao. Khi xong viec nha, bo con ong Toan con vao giup do dan ban.

Voi so thuoc Tay co trong tay, ho san long san se, giup do ba con khi om dau nen duoc ba con rat quy men. Kho co the ke het bao gian nan the hien cai quyet tam sat da cua cha con ong Toan trong viec cai nghien. Tet dau tien, ho quyet dinh an Tet o rung. Phut giao thua giua rung sau chi co hai bo con ben ngon den dau, khong banh chung, gio cha. Ho nhin nhau rung rung…

Tet nam thu hai, thay Chien da hoan toan dut han voi ma tuy, phan cung muon qua nha cho do nho, ong quyet dinh ve que an Tet. Ve den nha, chi vai hom nua la Tet, quan sat thay ben be cua Chien den choi rat dong, trong do co nhung ban nghien ngap truoc day. Vo chong ong Toan dam lo lang. Vo ong noi: “Chua Tet ban be da the nay. May ngay Tet, cha le lai cam con o nha, ma cho giao luu ban be, nho mot ti thi… hay la anh hy sinh mot Tet nua chu nho ra o nha cong lao hon mot nam troi lai do xuong song”.

Ong Toan im lang. Va ngay lap tuc, hai bo con lai khoac ba lo len xe vao Dac Lac. Ngoi tren xe, ong thay mot canh tro treu, nguoi ta thi bong be nhau ve que huong don Tet con bo con ong ve den que roi lai voi va bo vao rung (!).

Chuyen den day thi thay mot co gai con rat tre, xinh xan cho mot chau be bu bam trang treo vao nha, ong Toan voi va gioi thieu: “Day la vo con Chien day bac a!”. Thi ra chinh trong thoi gian 2 nam song voi nui rung Tay Nguyen, tinh co Chien da quen mot co gai – luc do moi chua day muoi tam tuoi – con mot gia dinh tu xu Quang vao xay dung kinh te.

Ho yeu nhau tu anh nhin dau tien. That cam dong, ca den khi biet Chien vao day cai tao lao dong de cai nghien, co gai nay van binh tinh chap nhan voi nhung suy nghi ro rang va kien dinh: “Chau tin la chau cung anh ay va gia dinh se giup anh ay qua duoc. Nen ai noi sao chau cung lay. Nhung chau cung dut khoat neu anh khong quyet tam cai nghien thi sau nay dung trach cu em…”.

Sau 2 nam song voi rung, mot nam ve song o thanh pho Thai Binh nay, Chien da doan tuyet voi ma tuy, cuoi vo, sinh con, di thuyen van tai. Cach day mot nam, Chien da sang Nga lam kinh te voi cau em con ba co. Theo ong Toan cho biet, Chien da bat nhip voi cung cach lam an ben do, beo khoe, thu nhap tot. Neu khong co gi thay doi, toi day anh se don vo sang ben do lam an.

L.Q.H