Am thuc xu nghe

Tags: Xu Nghe, Thanh Chuong, Yen Thanh, Dat Hong Lam, Viet Nam, che xanh, am thuc, dac san, nhat la, dong gop, nuoc che, mon, den, nguoi, moi


Dat Hong Lam da noi tieng ve tinh cach con nguoi, ve nhung dong gop cho lich su, cho van chuong cua dan toc, thi cung co ca nhung phan rieng tu dong gop vao van hoa am thuc Viet Nam.


Am thuc xu nghe

Ai ve Xu Nghe ma khong an duoc mot to chao luon thi coi nhu chua ve. Cha the ma may ong Tay, ba dam den dat Nghe lam an, ban dau con ngai ngung, lau sau thi thanh de tu cac mon luon Xu Nghe, huong chi la nguoi Viet.

Nao la chao luon, sup luon, luon xao gion, luon ham chuoi xanh, ham ca phao non… gia vi la ot cay, la lot, nghe tuoi, bot tieu… Luon phai la con luon tu nhien cua canh dong Xu Nghe, no co cai bung vang ong, than dai, thon nho. Thien ha theu det va don thoi rang nguoi Xu Nghe nuoi luon bang… cu nghe(?) Thit con luon xu nay no ngot, no thom, no bui, nhat lai la re va bo duong... ngon den lim ga!

Bay gio o khap nuoc, nhat la cac thanh pho, nhan nhan “Quan chao luon Xu Nghe”. Khach dong tu sang tan khuya. Nhung con luon thi co le chua chac dung luon dong que Nghe. Nhung huong vi Nghe thi khong the nao sai duoc.

Mot mon uong chet ruou, re nhu bieu khong la nom cu chuoi. Cu cay chuoi hot dang thi to, bam thai thanh soi, ngam nuoc muoi nhat, trung qua nuoc soi, tron voi lac rang mien Dien Chau, rac nhum la chanh thai nho thanh soi, mot nhum khuyec (tep nho) bien, thanh mon nom. An mon nay phai kem voi banh kho vung(banh da me), ma phai banh da Do Luong, Yen Thanh day vung moi da. Chung nua cu chuoi, may cai banh kho, do bon ong nham nhi het dam ba lit ruou.

Vi vay ma co chuyen rang: Neu khong tin thi hoi nha tho Nguyen Trong Tao cung nha phe binh Van hoc Pham Xuan Nguyen la biet. Hai ong ay ve que, gap ong nha tho Thach Quy, cung ong hoa sy ten Trung, bon ong uong thong tam 27 tieng tren mot ngay(!?) Rong dai la the, “dieu” den la the, muon danh la the, nhung no la dau an den lang man mot dac san Xu Nghe, dau phai chuyen bon! Toi dem chuyen nay, hoi Nha Tho Thach Quy, ong cuoi khung khuc ma khong giai thich la co hay khong!

Than cay chuoi ay dung co bo ma lang phi. Dem no thai nhat that mong, tron mot nam la kinh gioi, cung la chanh thai nho, tron deu, cham nuoc kho thit lon, hoac an voi nuoc xao ga, long thuon… Nhat la voi thit cho nau nhua man. Ngon thi thoi roi! Mot mon thuoc nhuan truong day.

Lai noi ve mon “long thuon”. Tat tan tat long lon deu co the nau thanh mon long thuon duoc. Long lon phai con tuoi, tron du gia vi, dem xao len voi hanh va nuoc mam ngon, che nuoc thanh mon. Nhung Cai ngon nhat la phan “khau dau nhoi tiet”. Mon nay nham ruou duoc, nhat la an voi banh muot (khong phai banh trang, banh uot dau nhe) cua Yen Thanh va rau song bang than cay non chuoi hot da noi, thi ngon den nho doi. O dat Nghe vai nam nay, moc len nhieu quan ban mon nay, nhat la o Vinh.

Banh muot xu Yen Thanh co cai la la vua deo, vua gion, vua thom, vua ngay. Ho noi, dong chiem trung noi day co mot thu lua gao dac biet nhu the, khong noi nao co. Vi vay, ve chon nay an pho, khong bao gio so bo han the doc hai!

Thoi thi cung noi luon ve mon thit cho kieu dat Nghe. Co nhieu nguoi khen rang, ve Nghe an mon thit cho sao ma thom, ngon va dam da den the. Don gian thoi, bi quyet ay la chi nau thit bang mot noi, up la chuoi, day vung that kin, tru mon nuong. Nhua man, duoi cung, giua la mon hap, tren cung la mon doi. “Thang duoi, thang tren” cu bo sung cho nhau ve huong vi qua qua trinh doi luu nhiet va hoi nuoc cung gia vi trong long cai noi ay. Nhung cai doc dao, lam thit cho ngon thom day mui, co le la do mam tom nguyen chat cua xu nay. Mon doi, dut khoat la phai co dot oi, dau xanh rang va la mo tron, thi moi tuyet chieu. Nho lam tan man, cho au ma phi, mat goc!

Nguoi doi cu san mieng lien cau noi “nhut Thanh Chuong, Tuong Nam Dan” nhung chua han da hieu thong to.

Muon co mot vai nhut ngon, nguoi ta phai chon qua mit dang thi banh di, hinh dang tron lan, dai , thon deu. Con nghe noi phai hai khi mat troi chua moc co day, ma nguoi hai phai la phu nu tinh vang buong the den ba thang va chin ngay!? Roi la gung phai la dan ong hai roi nua dem lo lom “len ba” lang lang bo vao vai nhut ay, no moi thom va nong. Nhut that co duyen va thanh khiet la the! Co vay, nhut moi man bui va ngay ngay! Co nguoi thi bao, nhut Thanh Chuong la nguon goc cua Kim Chi Trieu tien nua co day! Cau chuyen hu cau ly ky vay, nhung moi thau hieu su cau ky, cham chut va lam mon an phai co cai tam cung su hieu biet truyen thong. Chuyen dan da ma that dang tran trong!

Nhut lam kieu nay, khi vot ra dia, trang phau. Khi an nhut, phai co nhum hat lac rang vua chin toi, boc sach vo lua, gia be thanh mieng, nhung phai la lac Thanh Chuong, nhut no moi “chiu nghe theo”. “rung nao cop nay (ay)” la the. Nhut phai an voi cheo moi ngon. Chi nguoi biet lam nhut moi biet lam mon cheo dac biet nay duoc. Dieu nay la bi mat nha nghe, nhu the doc quyen sang che, nen khong dam tiet lo(?)

O xu Nam Bo, con ca trich, ca thung (ca moi) lau nay nguoi ta khong mang toi. Nhung tu ngay dan Nghe vao cu ngu den nay, no lai thanh mon ngon hap dan. Khap cac cho Sai gon deu co quan ca trich, ca thung nuong. Ca do dem nuong than cui den do se thom, ben chay mot chut, roi kho den ai voi muoi hat va mat mia, gia vi la vo quyt phoi kho, dam bao “thom tu ca, ngot tu moi”. Mon nay, nguoi benh liet giuong cung phai an duoc vai bat com la it!

Ca trich nuong chin, an voi bun va mam tom, kem gia dau, do ai quen duoc. Mon “bun, gia, ca ruoc” la mot dac san danh tieng cua “Cho Noi” xa Quynh Doi, huyen Quynh Luu. Mon bun la, ket hinh tron, det nhu long cai dia nho, ngon tuyet chieu la chon nay. Bun lam hoan toan bang thu cong , ti man, khong hoa chat, khong may moc, no la mot nghe gia truyen, it ai biet duoc. Bun Lang Quynh thom chua, deo, gion, an no luc nao chang de y duoc. Neu co ve, nho an mot lan, khi chet do thiet! Chuyen rang: Cu ba Chau Thi Ba, que o Quang Nam-phu nhan Tri huyen Nguyen Thu da dua nghe bun la ve lang Quynh Doi cach day da tren 130 nam, va ton tai va phat trien den ngay nay khong mai mot. The moi biet bun Lang Quynh no sach va ngon den co nao.

Ke mon an Xu nghe co ma het thoi nay sang thoi khac, chuyen no xo chuyen kia, so mieng cua lang bat quang sang mon xu… No nhieu vo ke va doc dao den ngac nhien. Ke nhieu, cu thom them, kho chiu lam, kho chiu den ro dai!

Thoi doi, da an thi phai uong. Uong che xanh kieu Nghe, khong can than, khong quen la “say sui bot mep” ngay lap tuc; Ai chua quen, cho co ma lam lieu!

Che xanh co nhieu kieu nau khac nhau, va tat nhien la ket qua cung co khac, chi co nguoi nghien moi phan biet duoc. Neu de tiep duoc nhieu nguoi, thi nguoi ta nau trong “noi bong” bang dat nung that to, dung tich co vai chuc lit. Nau nuoc che xanh bang noi kim loai la vut. Dun nuoc phai bang cui cay mit, cui cay sang le that no moi ngon, ma phai dun lua tran moi du nhiet. Khi nuoc soi sung suc, moi duoc bo che da vo ky vao; cho soi tiep, roi che them may gao nuoc nuoc lanh cho che nhu, roi u. Nguoi nha di khap thon moi moi nguoi qua uong “nac” (nuoc) che xanh, ve den nha, la noi nuoc vua den do ngon. Tuc le “moi ca lang uong nac che xanh” la mot net van hoa co tu ngay xua o mien trung du Xu Nghe day.

Bat chan yeu (bat to sanh) to cha va, sap day kin mot nong tre, nhung bat nuoc nong hoi, thom phuc. Ca thon tap trung uong vui ve va dam dao cong viec nha nong, viec ho, viec lang. Nho muc nuoc bang gao dua, can tre, cho muc bang do kim loai hay nhua, la mat vi che. Co nguoi nghien den noi, uong nuoc che tinh bang vai ba sai tay. Dang tay ra het co, bat nay ke lien bat khac, vua mot sai tay co tren chuc bat, tinh la mot sai. Ghe that! The moi la dan nghien. Chi may lao luc nong tri dien, than to nhu ho phap, hai suong mot nang, khong biet giay dep la chi moi lap duoc ky luc the gioi uong che xanh nhu the ma thoi.

Rieng mon che xanh om phai dung bang am sanh to, day. La che phai chon lua ky : Khong bam dap, mau xanh tham, gia… roi vo trong nuoc la cho ky, de that rao nuoc. Cho nuoc soi vao “lam long”, do kiet nuoc ban dau nay di, roi moi do nuoc dang soi sung suc khac vao. Nuoc phai la nuoc mua bao quan lau ngay moi tinh khiet, thanh tao, che moi day huong. O que thi u trong rom, trau, o pho thi u trong gio . Ket qua la co mot thu nuoc, song sanh, trong xanh… thom phung phuc den quyen ru. Phai uong nuoc che xanh bang bat su, no moi ngon. Uong mot lan la ta nho den tan “tra” (gia) …

Nuoc che xanh neu pha voi mat mia den do ngot vua phai, nghe noi chua duoc kha nhieu benh ve phoi, tieu hoa, than va ca than kinh nua.

Nhac nho ai do, muon tiep thi tra xanh cac kieu kiem song, cho dai va mat cong xong vao noi nao co dan Nghe.

Cha! Uong che xanh ma co “banh kho cap lac” (keo cu do) thi no moi tuyet lam sao! Vi chat cua che xanh, cai ngot khe cua mat mia, huong thom ngay cua lac rang va gion gion bui bui cua banh kho… say den lim ga. Mot mon thuong thuc ma tao hoa ban tang cho tran gian day. Co le, ai tung dung roi, truoc khi di ve the gioi ben kia chac van con luyen tiec!

Co man nao la dac san Xu Nghe, neu ai chiu kho nghien cuu nghiem tuc, thi chac chan se thanh “Tien sy that” ve am thuc.

Bai nay xin viet tung ay, doc xong, khong biet doc gia da may lan nuot nuoc bot!

Dac san muon vung que Viet Nam minh thi co nhieu, nhieu lam, chua noi den mon Tay, Tau. Chi co dieu la, dan Nghe xa xu van mai mai dam me va nghien nhung mon truyen thong que nha ay. Den noi, “lay” sang ca cong dong dan ban xu noi nguoi Nghe cu tru. Roi no thanh dac san chung cho am thuc Viet Nam tu luc nao khong biet nua.

Cu vao cac nha hang binh dan den dac san goi mon Xu Nghe, du khong ngon bang chinh goc, nhung cung tam qua con nghien!

Thach Cau

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Khi Tây làm trai bao, lừa tình, gạt tiền thiếu nữ Việt

Lâu nay khi nhắc tới người Tây, người dân Việt Nam thường nghĩ tới sự văn minh, lịch sự, nghiêm túc chấp hành pháp luật và sự giàu có về tài chính. Tuy nhiên, thời gian vừa qua, báo chí và phương tiện truyền thông liên tục đăng tải nhiều thông tin đáng chê trách về một số người ngoại quốc ở Việt Nam.

Tìm hiểu: Xu Nghe, Thanh Chuong, Yen Thanh, Dat Hong Lam, Viet Nam, che xanh, am thuc, dac san, nhat la, dong gop, nuoc che, mon, den, nguoi, moi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Ẩm thực xứ nghệ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Ẩm thực xứ nghệ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Am thuc xu nghe

Nhan xet, hay lien he ve tin Am thuc xu nghe co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Am thuc xu nghe de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0