Tim hieu ve phanh khi nen

Tags: he thong phanh khi, phanh khi nen, co cau phanh, van ba nga, duoc kich hoat, co the, ro ri, su dung, binh chua, doi voi, dieu khien, nha, het, hien, ban


Doi voi phanh khi nen, dieu tai tinh nhat la neu toan bo khi bi ro ri het ra ngoai thi co cau phanh dung se duoc kich hoat tu dong va ham ca doan tau lai. Trong khi do, neu phanh thuy luc bi ro ri het dau phanh thi se thuc su la mot tham hoa.

air-brake1.jpg

George Westinghouse va lich su phat trien cua phanh khi nen

Tau hoa, xe buyt va cac xe dau keo deu lua chon phanh khi nen ma khong su dung phanh thuy luc boi vi dau phanh co the bi chay het khoi he thong neu co ro ri, con khi nen thi khong bi nhu vay! Mat khac, cac phuong tien neu tren thuoc nhom van tai hang nang (ca nguoi va hang hoa) nen yeu cau ve do an toan la toi quan trong. Mot doan tau cao toc su dung phanh thuy luc se tro thanh mot doan tau tu than lao di voi toc do cua mot vien dan neu chang may dau phanh bi ro ri.

ch21191.jpgTruoc khi phanh khi nen ra doi, cac doan tau hoa su dung mot he thong phanh tho so can co nguoi dieu khien o moi toa (nguoi gac phanh) de keo phanh tay khi co hieu lenh cua lai tau. Kieu phanh thu cong thieu hieu qua nay sau do bi thay the bang he thong phanh khi nen truc tiep, tuc la su dung mot may nen cung cap khi nen thong qua mot ong dan vao binh chua khi cua moi toa. Khi lai tau nhan phanh, cac duong ong duoc dien day khi nen de ep cung cac ma phanh.

Vao nam 1869, mot ky su ten la George Westinghouse - nguoi thuc su nhan ra tam quan trong cua tinh an toan doi voi nganh cong nghiep duong sat non tre luc bay gio - da sang che ra he thong phanh khi nen su dung van ba nga dau tien, dung cho xe cho khach chay tren duong ray. Phanh cua Westinghouse co nguyen ly hoat dong nguoc han so voi kieu phanh khi nen truc tiep. Van ba nga, nhu ten goi cua no, co ba cua noi toi ba duong khi khac nhau: mot cua danh cho ong dan chinh tu binh tich khi, mot cua dan toi cac xi-lanh cong tac cua co cau phanh va cua con lai thong voi cac binh chua phu. Va nhu vay, mot he thong “van ba nga” se thuc hien cac chuc nang sau:

1. Nap khi: He thong can duoc nap day khi nen thi moi co the nha phanh. Nghia la, khi xe khong hoat dong, no luon trong tinh trang duoc phanh. Chi khi ap suat trong he thong dat toi muc thich hop thi co cau phanh dung moi thoi tac dung, xe san sang hoat dong.

2. Tac dung phanh: Khi nguoi dieu khien dap phanh thi ap suat trong he thong se giam xuong. Con khi luong khi trong he thong giam thi van ba nga se cho phep khi hoi ve cac binh chua, dong thoi co cau phanh thuc hien chuc nang phanh.

3. Nha phanh: Sau khi thuc hien tac dung phanh thi mot luong khi nen se bi xa ra ngoai, sau do ap suat trong he thong duoc tang de nha phanh.

Thay vi dung luc co hoc hay ap suat khi nen truc tiep de tac dung phanh giong nhu phanh thuy luc ngay nay, Westinghouse su dung mot binh chua luon duoc cung cap day khi nen o ap suat cong tac de nha phanh. Noi cach khac, che do phanh trong he thong “van ba nga” luon duoc duy tri hoan toan cho den khi co mot luong khi nen bi day ra ngoai khong khi. Dieu tai tinh nhat o day la gia su toan bo khi nen bi ro ri het ra ngoai thi mac nhien co cau phanh dung se duoc kich hoat mot cach tu dong va ham ca doan tau lai. Trong khi do, neu phanh thuy luc bi ro ri het dau phanh thi se thuc su la mot tham hoa.

Y tuong cua Westinghouse chinh la nhung nguyen ly co ban cho cac he thong phanh khi nen hien dai dang duoc su dung rong rai tren tau hoa, xe buyt va dau keo. Vay phanh khi nen tren cac phuong tien duong bo hien nay hoat dong nhu the nao?

He thong phanh tren xe tai va xe buyt

Cau tao chung va nguyen ly hoat dong cua phanh khi nen tren cac xe tai va xe buyt hien nay cung hoan toan giong nhu tren tau hoa voi nguyen ly “van ba nga”, khi nen chua san trong cac duong ong, cach nha phanh… Hau nhu tat ca cac phuong tien duong bo su dung phanh khi nen hien nay deu co che do nha phan cap – cho phep dieu khien muc do nha phanh tung phan ty le theo tung cap do gia tang cua ap suat.

Sau day la cau tao cua mot he thong phanh kieu khi nen dien hinh tren xe tai va xe buyt:

- May nen khi (air compressor): nen va bom khi toi cac binh chua de san sang su dung.

- Van dieu ap cua may nen khi (air compressor governor): dieu khien thoi diem bom khi cua may nen vao cac binh chua de dam bao the tich khi du tieu chuan.

- Cac binh chua (air reservoir tanks): chua khi nen cho toan he thong.

- Cac van xa hoi nuoc (drain valves): nam phia duoi than cac binh chua, dung de xa hoi nuoc lan trong khi nen.

- Tong van phanh (foot valve): khi nhan tac dong tu chan phanh se dieu khien nha khi nen tu cac binh chua.

- Bau phanh (brake chambers): thuong la mot binh hinh tru co nhiem vu tao luc day len don dieu chinh khe ho ma phanh thong qua mot can day de quay co cau cam phanh xe.

- Can day (push rod): mot thanh noi bang thep hoat dong tuong tu nhu mot pit-tong noi giua bau phanh voi don dieu chinh khe ho ma phanh.

- Don dieu chinh khe ho ma phanh (slack adjusters): mot tay don noi can day voi co cau cam kieu chu S de dieu chinh khe ho giua guoc phanh va tang phanh.

- Cam kieu chu S (brake s-cam): co cau cam kieu chu S ep cac guoc phanh vao sat tang phanh de phanh xe.

- Guoc phanh (brake shoes): cac kim loai duoc phu mot lop vo dac biet nham tao ra ma sat voi tang phanh.

- Lo xo hoi vi (return spring): mot lo xo cung duoc noi voi cac guoc phanh o moi banh xe nham giu cac guoc o vi tri khong phanh khi khong bi ep boi co cau cam.

air-brake2.jpg

Ho tro phanh khan cap (phanh dung) cung la mot phan khong the thieu cua mot he thong phanh khi nen tieu chuan va co the duoc kich hoat bang cach keo mot nut tren bang dieu khien trung tam, gan voi den bao su co kiem tra phanh. Truoc khi van hanh mot chiec xe dung phanh khi nen, lai xe phai an nut phanh khan cap de nap khi nen cho he thong. Ngay khi duong dan phanh khan cap dat du ap suat, phanh se nha. Neu he thong co ro ri, ap suat se giam mot cach vua du de kich hoat lai phanh khan cap. Them vao do, cac xe tai hang nang thuong duoc trang bi them phanh co xa dong co nham bo tro cho qua trinh phanh. Tuy nhien, kieu phanh phu nay nam o dong co nen khong duoc xem nhu mot phan cua he thong phanh khi nen.

Bao duong phong ngua

Tat nhien khong nen cho xe hong ban moi quan tam den viec cham soc cho no. Hon the nua, phanh khi nen thuong co mat tren cac phuong tien van tai nguoi va hang hoa hang nang, cho nen chi mot sai sot, lo denh nho co the gay hau qua khon luong. Sau day la mot vai loi khuyen nho danh cho ban:

Duy tri ap suat toi thieu cua khi nen trong he thong la 85 psi doi voi xe buyt va 100 psi doi voi xe tai (1 psi = 6,894 kPa). Kiem tra thoi gian ap suat tang tu 85 psi len 100 psi trong khong qua 2 phut, tai 600 – 900 vong/phut. Duy tri ap suat mo van dieu ap cua may nen khi trong khoang 120 – 135 psi. Ap suat dong van thap hon ap suat mo van khoang 20 – 25 psi.

air-brake3.jpg

Ban cung nen chu y nuoc co the bi lan trong khi nen do trong khong khi luon co mot luong hoi nuoc nhat dinh. Hoi nuoc khong duoc phep co mat trong duong ong dan khi, dac biet doi voi cac phuong tien hoat dong trong khi hau lanh, nuoc co the dong bang trong duong ong lam xe bi phanh cung. Co nhieu giai phap hieu qua khac phuc tinh trang nay, trong do co viec thuong xuyen de y toi cac van xa hoi nuoc nam o duoi cac binh chua khi.

Cac dau noi ong dan khi doi khi cung gap su co. Gioang cao su bi mon co the lam ro khi. Tuy may nen khi co the khac phuc mot luong ro ri nho nhung nhu vay se giam tuoi tho cua may nen khi di nhieu lan. Tat nhien, nhu chung ta da biet, voi phanh khi nen thi ro khi khong phai la van de gi qua toi te nhung cung du de khien ban gap rac roi khi dang van hanh xe, nhat la khi ban dang o trong dia hinh rung nui chang han.

Phanh qua nhay cung co the gay tai nan, dac biet khi ban moi lam quen voi mot chiec xe tai hay xe buyt moi. Phanh khi nen duoc thiet ke cho cac xe co tai trong lon. Boi vay neu ban nhin thay cac vet phanh kep lon tren duong thi do phan lon la “tac pham” cua cac xe tai hang nang bi phanh cung cau sau. Neu ban lai xe trong troi mua hay tren duong tron truot thi phanh gap hay “nhoi” phanh qua nhieu lan se rat de bi truot ngang, dac biet de xay ra doi voi cac xe dau keo hay bi gap xe.

Thuc te la cac xe hien dai su dung phanh khi nen deu duoc thiet ke kieu phanh “hai dong”, tuc la co hai dong dan khi nen doc lap, chu yeu la de co mot dong dan du phong trong truong hop “dong” kia bi hong. Ngoai ra, khai niem “hai dong” tren xe ro-mooc hay so-mi ro-mooc con duoc hieu theo nghia: tu tong van phanh di ra se co hai dong khi nen doc lap, mot dong de phanh dau keo, con mot dong de phanh mooc keo. Thiet ke nhu vay, ngoai duy tri kha nang phanh doc lap con giup cho phanh o dau keo luon tac dung sau phanh cua mooc keo mot chut (khoang thoi gian rat nho tinh bang giay), nang cao dang ke hieu qua va an toan phanh doi voi cac xe sieu truong, sieu trong. Ket hop voi viec cac phuong tien do hau nhu deu duoc trang bi mac dinh ABS va cac he thong bo tro tuong tu, giup cho viec dieu khien nhung chiec xe do do cang thang hon rat nhieu so voi truoc day.

Nhu vay, chung ta co the noi rang, kieu phanh khi nen nhin chung la hieu qua va dang tin cay. Tuy nhien, chung ta kho co the hy vong tinh hieu qua va do tin cay do la nhu nhau tren moi loai xe, cua moi nha san xuat, o moi quoc gia. Va con co mot thuc te khac la thiet ke phanh khi nen luon cong kenh va doi hoi kha nhieu thao tac trong su dung nen khong duoc danh gia cao ve tinh tien dung. Cuoi cung, chung ta phai thua nhan voi nhau rang cho du co hien dai va tien dung den may, bat ky mot co may nao cung khong the thieu ban tay dieu khien cua con nguoi. Boi vay, mong ban hay luon lai xe can than, ton trong luat le va cu xu lich su voi nhung nguoi cung tham gia giao thong tren duong.

  • Sahara (Tong hop)
Viet Bao

Tìm hiểu: he thong phanh khi, phanh khi nen, co cau phanh, van ba nga, duoc kich hoat, co the, ro ri, su dung, binh chua, doi voi, dieu khien, nha, het, hien, ban

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tìm hiểu về phanh khí nén

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tìm hiểu về phanh khí nén bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tim hieu ve phanh khi nen

Nhan xet, hay lien he ve tin Tim hieu ve phanh khi nen co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tim hieu ve phanh khi nen de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ki thuat trong chuyen muc O to xe may.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ki thuat
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0