Khu trai bi bo quen tren dat Phap

Tags: Dong Duong, Xanh Livorat, … Hai, nguoi dan ba, vu thu hoach, phim tai lieu, ben kia bo, nhung nguoi, bi bo, bo quen, nuoc Phap, tren dat, nguoi ta, trai, den


Khu trai bi bo quen tren dat Phap
Tac gia (giua) tai khu trai
… Hai gio chay xe tu Bordeaux, sang ben kia bo song Garonne menh mong, qua nhung canh dong nho sau vu thu hoach da duoc tao hinh de don mua xuan, luon theo nhung mai doi den tan chan troi mau tim, nhung con duong trai nhua tuyet dep vung Garonne sur Lot...

Suot 150 km duong truong, ngoai nhung chiec oto cung chieu hay nguoc chieu, toi khong he thay mot bong nguoi, mot co xe, con bo, tham chi mot con cho, con meo. Cai yen binh hoang vang cua nong thon Phap dep nhu trong tranh ve nhung cung hoang vang va lanh lung nhu trong tranh ve.

Mua dong o day khong co tuyet, khong co cai gia ret khac nghiet cung voi mua dam hay mua phun, mua dong o vung nho trong vat va yen ang mot cach ky la nhu la con nguoi da bo di het va dang say sua ben nhung ton-no ruou nho o chon xa xoi nao do.

Trong cai hoang lanh “ron chan troi” do, chung toi den Xanh Livorat. Do la ten mot cai xa ( hay tri tran, hay thanh pho?) cua mot vung que, rat nho nhung cung co mot cai me-ri ( thi sanh hay xa sanh) mot ong hay ba Me-ro (thi truong hay xa truong). Nhung gan day Xanh Livorat duoc dan Phap biet den la nho nguoi ta da phat hien ra, dung hon “lam am i” ve mot khu trai bi bo quen, cai khu trai 50 nam truoc day chua hang ngan nguoi Viet, mot so it nguoi Lao va Mien cung nhung dua con lai sau cuoc chien Dong Duong.

Nam 1956, sau khi My dung duoc Ngo Dinh Diem len ngoi Tong thong, nguoi Phap ngam ngui vinh biet Dong Duong va khong the biet ngay tro lai. Cac tuong linh, vien chuc, cac nha ngan hang, chu dau tu cung nhu cac ong ba chu don dien tuy khong gat hai duoc gi sau muoi nam chien tranh nhung don ho o phi truong hay ben cang van co nhung vong tay va nhung bo hoa cua gia dinh cung nhu nha nuoc.

An hue do chac khong duoc hao phong danh cho doi quan vien chinh dang met moi vi muoi nam chien tranh va cuoc that tran Dien Bien Phu. Trong doi quan ay co hang ngan nguoi Viet truoc day la vo linh vien chinh, nay chong da chet tran hay con song, nguoi nao cung vai dua con mon tren tay. Trong chien tranh ho da lay chong, de con voi linh Phap. Voi que huong ho la nhung ke phan boi To quoc. Nhung nuoc Phap thi sao? Nuoc Phap dang kiet que vi cuoc chien, tuy khong the khuoc tu “cai duoi” cua minh, nhung da tiep don ho mot cach mien cuong va cung kha lanh lung.

Nhung nguoi Viet me goa con coi hoac co chong that tran tu tap tu khap noi tren dat Dong Duong ay da cap ben Mac-xay. Nguoi ta dua ho len o to roi cho den day, giua mot vung rung va dong nho hoang vang ngay nay co ten goi la thi tran Xanh Livorat. Luc do ho la ai? La nhung cai dam trong con mat nuoc Phap. Ho, nhung nguoi dan ba Viet con tre, con xuan sac ay cung dan con duoc dua den mot vung heo lanh chua co ten tren ban do nuoc Phap, nhu nguoi ta muon chon vui theo ho cai ky uc Dong Duong e che.

Mot ba gia ke lai: “Nguoi ta cho chung toi moi nguoi mot cai bat, ca nha mot cai noi, giuong sat nha binh, dem co. Roi bao: “lam lay ma an, ma song” va the la het!” Nho suc song va tai xoay xo tuyet voi cua nguoi dan ba Viet, ho da nuoi duoc con khon lon. Tuy ngay nay chung da truong thanh, da ra di lap nghiep khap noi tren nuoc Phap, nhung chung van thuong xuyen ve tham bo me, ba con hay huong khoi phan mo nhung nguoi da mat.

Me gia cua ho mot so van con song va song o day, cai trai ty nan ngay xua nay da thanh ngoi lang. Nhung hinh anh dau long cua nhung ngay moi den khong bao gio phai mo trong ky uc nhung nguoi dan ba dang den tuoi “xua nay hiem”. Ba H. noi tren ke tiep voi toi: “ The day, chung toi phai lam lay ma an. Nhung lam duoc gi giua canh rung sapin hoang vang de co cai an va nuoi con khon lon bay gio? Mua dam de va khi hau thi lanh buot, am thap, long khong nguoi nho que nha, voi dan con tho dai tren tay...thuong toi chi con biet khoc dai trong dem...”.

Ong Gioocgio Mon - Chu tich Hoi Ky uc Dong Duong - ngam ngui noi ve ho: “Nhung nguoi dan ba Dong Duong doi non la (chac mang tu Sai Gon sang), mot canh la duoi bau troi nuoc Phap voi nhung cai ten la tai Tuat, Thin, Mao hay Chalumeau, Lecrenn, Cazes v.v. da quyet dinh o lai lam dan Phap, bi nho khoi goc re cua minh, de lai phia sau que huong, gia dinh, rat nhieu nguoi than thich. Mac du lay quoc tich Phap va moi rang buoc voi nuoc Phap, nhung nguoi Dong Duong nay van dam chim trong nen van hoa va tieng noi que huong.

Khi gap va noi chuyen voi nhung nguoi me nay da tren tuoi tam muoi nay (hien nay chi con 49 nguoi gia dang song o trai) ho noi chuyen voi toi bang tieng Viet rat soi. Cau chuyen cua ho thuong chan nuoc mat khi ke lai quang doi co cuc la nuoc la cai dat khach que nguoi, trong trang thai tam ly bi ruong bo va mac cam toi loi voi dong bao ruot thit. Ho song trong nhung ngoi nha “cap bon” nhu trai linh, khong co he thong nuoc nong va lo suoi, moi day nha dung chung mot ho xi tap the gom nhung cai hop nhu bot gac duoc danh so 1, 2, 3, 4 v.v. cho tung gia dinh.

Ba Marthe Geoffroy - Tro ly thi truong - cho biet: “Nguyen thuy trai co 26 day nha gom 300 can ho tu 2 den 4 phong voi gan 2500 nhan khau. Hien nay van con nhung nguoi den tu 1956, co nha con con hoac chau ho nua. Chi co 200 can ho co nguoi song thuong xuyen con hon 100 can ho khac thi den dip nghi he moi co nguoi o”. Ba cho biet nhung dua be con mang tu Dong Duong sang nay cung da gia va ho van giu cai nha cu de tro ve vao vu nghi he tham ban be, ba con.

Ho da bi bo quen gan nua the ky nay cho den ngay bao chi va bo phim tai lieu dac sac va rat thanh cong “Khu trai bi bo quen” (phim hop tac Phap - Viet, dao dien Marie Christine Courtes va Nguyen My Linh) nhac toi ho, loi ho ra khoi mot kiep ly huong va doa day trong tui nhuc cung nhu lang quen.

To Nguoi quan sat tuan dau thang 12/2004 khi gioi thieu bo phim tai lieu tren, than tho: “ Sau do, khong con ai nho toi hang ngan nhung ke tha huong nay, nhung nguoi vo linh goa bua hay theo chong hoi huong. Ho duoc dua den Mac-xay nam 1956 do hau qua cua cuoc chien dam mau va tham bai, cuoc chien da cham dut cai goi la Dong Duong thuoc Phap va he thong thuc dan. Ai con nho nhung nguoi vo goa hay vo linh Phap nay cung nhung dua con lai ho mang theo?”.

Chi con nhung ky uc. Emile Lejeune, nguoi cua song Ca (mot con song o Nghe An, co le ong que goc xu Nghe chang?), mot dua con thuoc the he thu hai lon len trong trai, viet tren website: “Nhung nguoi tu Viet Nam den da duoc don tiep toi, luon bi de doa, bi bo roi, lang quen.

Nhung nhung dua con cua dan Viet tu hao vi da co 90 % con em duoc nuoi an hoc tu te, da tim duoc cho dung duoi mat troi nho co mot y chi manh me dau tranh cho cuoc song, nho cha ong ho da biet huong ho buoc len tren con duong dung dan cua nhung gia tri vat chat cung nhu tinh than. Rat nhieu nguoi trong ho da co hoc van cao, tim duoc nhung nghe nghiep cao quy va co nhung gia dinh dang ca tung”.

Toi doc thay trong trang viet cua “nguoi cua song Ca” nay long tu hao Viet cua nhung so phan bi ruong bo nhung da biet vuon len trong hoan canh xa la va kho khan. Hien nay, nhung dua con khong thanh dat thuoc 10% trong so the he thu hai vi kem may man, quyet tam o lai trai nay de giu lay nhung ky niem khong quen cua que huong.

Toi buoc vao can ho trong day nha A7 cua trai, nha cua vo chong ong Giooc Mon, chu tich Hoi ky uc Dong Duong. Ba N. me vo ong, mot nguoi vo linh co chong tu tran o Dong Khe, luc sang day co 4 mun con nho. Ba van noi tieng Viet soi nhu bat ky ba gia nao toi gap o Ha Noi, mieng an trau (hien trong trai co mot ngoi chua, mot nha tho cong giao danh cho nguoi Viet va ca mot cua hang chuyen ban cac thu cua Viet Nam dua sang nhu trau cau, do lac, gao nep de nau xoi va rau qua v.v.).

Nha ba co ca mot dien tho Duc Thanh Tran va may ba gia ban ba van den day de cung gio duc Tran Hung Dao. Ba moi toi an che do den voi xoi vo, xung em: “Gap bac o ben nha sang, em mung muon khoc. Nho lam, nhung em gia roi khong ve duoc, co le gui xac que nguoi ma thoi”. Ba hien nay la mot cong dan Phap. Nhung trong tam kham nguoi dan ba que mua ay, tieng Viet, hon Viet va que Viet van ngu tri nhu khong the phai mo.

Hom do cung den tham nha ong Mon voi toi co mot nguoi dan ong trung nien. Ong nay noi tieng Phap voi moi nguoi nhung voi toi ong ta noi tieng Viet, cung xung “em”: “Em la tien si sinh vat, day hoc o Rouen. Bo em la nguoi Tho Cao Bang. Ong ay chet trong tran bien gioi khi em moi mot tuoi. Me em cung nguoi Tho o cach day hai day nha, moi ong sang choi”.

Toi tiec la khong sang tham me anh tien si nay duoc. Nhung giua mot vung que xa xoi cua nuoc Phap cach que nha hon 10 ngan cay so duoc gap mot tien si cong dan Phap ve trai Xanh Livorat tham me, tu xung minh la “nguoi Tho”, Cao Bang that thu vi. Toi chua gap nguoi My nao khoe voi toi minh la goc Ba Lan chang han, du co ta van con doi mat xanh va mai toc vang Ba Lan. “Em la nguoi My” - Co ban toi noi. Con ong giao su nay lon len tren dat Phap, cong dan Phap, vay ma noi chuyen voi toi van cu hoi “ben minh hien nay ra sao”, “ben nha...” “ben ta...”cai noi nho nuoc thuong nha da diet nhu tieng chim cuoc goi he. Sao vay? Tu dau vay neu khong phai tu suc song Viet?

Chinh quyen Xanh Livorat dang gap kho khan do ap luc cua bao chi. Trong thuc te, khu trai, theo ba Joeffroy la khong con du tieu chuan de o va thi tran da mua lai cua nha nuoc voi gia 300.000 quan de pha khu trai, dung chung cu nhieu tang cho nhung nguoi cu tru o day. Nhung du an vap phai su chong doi quyet liet. Cai nguoi xung la “Nguoi cua song Ca” keu goi: “Moi y do doi do bo khu trai vi ly do nay hay ly do khac la se pham mot sai lam lich su tho bao ve mat nhan dao ma muon doi con chau se khong quen duoc”. Roi cai nguoi toi doan la goc Nghe ay dan cau tuc ngu: mot cay lam chang nen non...de keu goi su dong tinh cua moi nguoi bao ton mot ky uc ve suc song Viet tren dat Phap.

Rang sang thu Tu ngay 8/12, dai France 3 da lam khan gia truyen hinh Phap xuc dong, khi gioi thieu phim tai lieu Trai cua nhung nguoi bi bo quen da chieu tren VTV o Ha Noi may thang truoc. Nhieu nguoi khong ngu cho xem phim, cung boi vi cai trai dac biet nay duoc bao chi noi kha nhieu truoc day nen nguoi ta nao nuc cho don nhung hinh anh chan that cua no. Hom do toi da thuc dem ngoi cung may nguoi ban Phap xem phim nay.

Toi gap lai tren man anh nhung ba gia da gap thang truoc o Xanh Livorat, may anh ban nguoi Phap va Viet kieu ngoi canh toi vua uong vang Booc-do vua xem phim, luc do da nua dem ve sang. Paris lanh va yen tinh, lang le tuong nhu co the nghe duoc la patanh rung xuong dat vuon Luych-xem-bua dau day. Cuoc chien Dong Duong qua da kha lau roi, hom nay nguoi ta ngoi nham nhi ky uc va dai truyen hinh Phap France 3 dang trach moc ve su lang quen, nguoi ta muon quen mot nhum nguoi Viet tha huong luu lac nhung suc song Viet da khong lam ai quen duoc, khong gi vui lap duoc. “Em la nguoi Tho Cao Bang...”, toi nho mai giong noi buon nhung hon nhien cua anh tien si giao su mot truong dai hoc Phap.

Nha van Nguyen Quang Than

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Chủ đề liên quan

TIN Người Việt Bốn Phương NỔI BẬT

Cặp đôi "yêu nhau vì xấu" và bộ ảnh cưới chụp… ké trong 3 tháng

Những ai đã từng xem bộ ảnh cưới của cặp đôi Công Thành – Mai Hương đều sẽ phải ấn tượng vì diễn xuất tự nhiên của cô dâu - chú rể. Dù chụp ở bối cảnh nào, cả hai đều thể hiện được vẻ trẻ trung, hài hước nhưng vẫn vô cùng lãng mạn.

Tìm hiểu: Dong Duong, Xanh Livorat, … Hai, nguoi dan ba, vu thu hoach, phim tai lieu, ben kia bo, nhung nguoi, bi bo, bo quen, nuoc Phap, tren dat, nguoi ta, trai, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: “Khu trại bị bỏ quên”trên đất Pháp

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet “Khu trại bị bỏ quên”trên đất Pháp bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Khu trai bi bo quen tren dat Phap

Nhan xet, hay lien he ve tin Khu trai bi bo quen tren dat Phap co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Khu trai bi bo quen tren dat Phap de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin tu nam chau trong chuyen muc Nguoi Viet bon phuong.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin tu nam chau
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0