|
Nhan dip Viet Nam vua gia nhap To chuc Thuong mai the gioi (WTO), xin gioi thieu mot so kinh nghiem kien va doi pho voi cac vu kien rat hay xay ra giua cac thanh vien cua to chuc nay.
Truong hop lan nay xin ke den ho so giai quyet tranh chap so DS 217. Ten ho so: vu My bi kien ve Tu chinh an Byrd - Luat chong tiep tuc pha gia va tro gia 2000.
Ho so giai quyet vu tranh chap DS 217: My - Luat chong tiep tuc pha gia va tro gia 2000.
 |
| Thuong nghi sy My Robert C. Byrd - tac gia Luat chong tiep tuc pha gia va tro gia 2000. Anh Wikipedia. |
Ten van ho so: My - Tu chinh an Byrd (Luat Byrd sua doi)
Ben khieu kien: Australia, Brazil, Chile, EC, An Do, Indonesia, Nhat Ban, Han Quoc, Thai Lan
Ben bi khieu kien: Lien bang My
Ben thu ba: Argentina, Canada, Costa Rica, Hong Kong, Trung Quoc, Israel, Mexico, Nauy.
Ngay nhan van ban yeu cau chat van: 21/12/2000
Ngay cong bo bao cao cua Ban tu van: 16/09/2002
Ngay cong bo bao cao cua co quan phuc tham: 16/01/2003
Ngay cong bo Dieu 21.3(c) trong bao cao cua Ban trong tai: 31/08/2004
Ngay cong bo van ban dan chung Dieu 22.6 thuoc bao cao trong tai: 31/08/2004
Ngay cap nhat ho so moi nhat: 09/10/2006
DSB cong nhan hieu luc che tai cua bao cao cua co quan phuc tham va bao cao cua Ban tu van
1.Noi dung khieu kien
Day la khieu kien lien danh giua Australia, Brazil, Chile, EC, An Do, Indonesia, Nhat Ban, Han Quoc va Thai Lan (WT/DS 217) va khieu kien lien danh giua Canada va Mexico (WTO/DS 234).
Trong hai ngay tuong ung 21/12/2000 va 21/05/2001, cac ben khieu kien neu tren trinh van ban len WTO yeu cau chat van My ve Luat thue quan 1930 sua doi cua nuoc nay duoc thong qua vao ngay 28/10/2000 voi cai ten “ Luat chong tiep tuc ban pha gia va tro gia 2000” (Ten tat la CDSOA).
Dao luat sua doi nay thuong duoc dan chieu duoi cai ten “Luat Byrd sua doi”. Theo cac ben khieu kien, dao luat nay vi pham cac quy dinh doi voi Lien bang My neu trong mot so dieu khoan cua GATT (Hiep dinh chung ve mau dich va thue quan), Hiep dinh AD (Hiep dinh chong ban pha gia), Hiep dinh SCM (Hiep dinh tro gia va cac bien phap chong tro gia) va Hiep dinh WTO.
Dac biet, Dao luat nay bi len an vi vi pham cac yeu cau doi voi Lien bang My neu trong: (i) Dieu 18.1 cua ADA trong tuong quan voi Dieu VI:2 cua GATT va Dieu 1 cua ADA; (ii) Dieu 32.1 cua Hiep dinh SCM trong tuong quan voi Dieu VI:3 cua GATT va cac Dieu 4.10, 7.9 va 10 cua Hiep dinh SCM; (iii) Dieu X(3) cua GATT; (iv) Dieu 5.4 cua ADA va va Dieu 11.4 cua SCM; (v) Dieu 8 cua ADA va Dieu XIV:4 cua Hiep dinh Marrakesh ve viec thanh lap WTO, Dieu 18.4 cua ADA va Dieu 32.5 cua SCM.
2.Qua trinh giai quyet tranh chap
Vao ngay 12/07/2001, cac ben tham gia khieu kien trong vu tranh chap so WT/DS217 yeu cau DSB (Co quan giai quyet tranh chap cua WTO) thanh lap Ban tu van nhung khong duoc DSB chap thuan trong phien hop ngay 24/07/2001. Trong phien hop dien ra vao ngay 23/08/2001, DSB chap thuan thanh lap Ban tu van theo yeu cau lan 2 cua cac ben khieu kien. Argentina; Canada; Costa Rica; Hong Kong, Trung Quoc; Israel; Nauy, Mexico bao luu cac quyen cua ben thu ba.
Ngay 10/08/2001, Canada va Mexico yeu cau thanh lap Ban tu van nhung chua duoc DSB chap nhan ngay trong cuoc hop cua co quan nay dien ra vao ngay 23/08/2001. Hai nuoc noi tren tiep tuc yeu cau va DSB dong y ra quyet dinh thanh lap Ban tu van tai phien hop 10/09/2001. Theo tinh than cua Dieu 9 thuoc DSU (Quy dinh ve quy trinh va thu tuc giai quyet tranh chap), DSB cung dong y rang Ban tu van duoc thanh lap de xem xet khieu kien tu phia Australia, Brazil, Chile, EC, An Do, Indonesia, Nhat Ban, Han Quoc va Thai Lan (WT/DS217) de trinh vao ngay 23/08/2001 se xem set khieu kien cua Canada va Mexico (WT/DS234).
Ngay 15/10/2001, tat ca 16 nuoc khieu kien dong loat yeu cau Tong giam doc WTO lam ro thanh phan cua Ban tu van. Ngay 25/10/2001, Ban tu van duoc thanh lap. Ngay 17/04/2002, Chu tich Ban tu van thong bao voi DSB ve viec Ban tu van khong the hoan tat cong viec trong vong 06 thang cac ben tham gia khieu kien duoc gianh thoi gian toi da de chuan bi van ban de trinh va tuyen bo phat ngon. Ban tu van du kien se hoan tat cong viec truoc thang 07/2002.
Ngay 16/09/2002, bao cao cua Ban tu van duoc de trinh len cac co quan dieu hanh WTO. Trong bao cao, Ban tu van ket luan Dao luat CDSOA vi pham Dieu 5.4, 18.1 va 18.4 cua Hiep dinh chong ban pha gia, Dieu 11.4, 32.1 va 32.5 cua Hiep dinh tro gia, Dieu VI:2 va VI:3 cua GATT 1994 va Dieu XVI:4 cua Hiep dinh WTO.
Ban tu van bac bo lap luan cua ben khieu kien ve viec CDSOA vi pham Dieu 8.3 va 15 cua Hiep dinh chong ban pha gia, Dieu 4.10, 7.9 va 18.3 cua Hiep dinh tro gia va Dieu X:3(a) cua GATT 1994. Ban tu van cung bac bo lap luan cua Mexico ve viec CDSOA vi pham Dieu 5(b) cua Hiep dinh SCM. CDSOA la mot bien phap moi va phuc tao duoc ap dung trong moi truong phap ly phuc tap.
De ket luan CDSOA vi pham cac dieu khoan nhu da neu, Ban tu van da phai doi mat voi nhieu van de nhay cam co lien quan den viec su dung bien phap tro gia voi tu cach la mot trong nhung phuong thuc ho tro mau dich. Ban tu van de xuat cac ben lam ro van de nay thong qua thuong luong trong truong hop cac ben tham gia tranh chap chia se quan diem tro gia la phan ung dung luat truoc tinh hinh thuong mai bat binh dang.
Can cu Dieu 3.8 cua DSU, Ban tu van than trong ket luan CDSOA chi vi pham cac dieu khoan cua Hiep dinh chong ban pha gia, Hiep dinh SCM va GATT 1994. Ngoai ra, CDSOA con triet tieu hoac lam thiet hai cac loi ich hop phap cua cac nuoc tham gia khieu kien thuoc pham vi noi dung cua 3 Hiep dinh de cap o tren.
Ban tu van khuyen nghi DSB yeu cau My sua doi CDSOA cho phu hop voi cac yeu cau doi voi nuoc nay theo quy dinh cua Hiep dinh chong ban pha gia, Hiep dinh SCM va GATT 1994.
Ngay 18/10/2002, phia My thong bao quyet dinh khang cao len co quan phuc tham mot so van de phap ly duoc de cap trong bao cao cua Ban tu van va mot so cach giai thich luat cua Ban tu van. Ngay 13/12/2002, co quan phuc tham thong bao voi DSB ve viec khong the hoan tat bao cao trong vong 60 ngay tinh tu ngay nhan duoc don khang cao. Co quan phuc tham cung cho biet bao cao se duoc hoan tat truoc ngay 16/01/2003. Dung vao ngay 16/03/2003, co quan phuc tham trinh bao cao len cac co quan dieu hanh WTO.
Ban trong tai van bao luu ket luan cua Ban tu van neu trong cac doan 7.51 va 8.1 trong bao cao cua Ban tu van ve viec CDSOA la hanh dong khong hop phap don le chong lai viec ban pha gia hoac tro gia, di nguoc lai Dieu 18.1 cua Hiep dinh chong ban pha gia va Dieu 32.1 cua Hiep dinh SCM.
Do viec bao luu noi tren nen co quan phuc tham cung dong y voi ket luan neu trong doan 7.93 va 8.1 cua bao cao cua Ban tu van cho rang CDSOA vi pham mot so dieu khoan cua Hiep dinh chong ban pha gia va Hiep dinh SCM, va do do phia My da khong tuan thu dieu 18.4 cua Hiep dinh chong pha gia, Dieu 32.5 cua Hiep dinh SCM va Dieu XVI:4 cua Hiep dinh WTO.
Can cu Dieu 3.8 cua DSU, co quan phuc tham dong y voi ket luan cua Ban tu van neu trong doan 8.4 cua bao cao o muc do CDSOA vi pham nhieu dieu khoan cua Hiep dinh chong pha gia va Hiep dinh SCM, triet tieu hoac lam thiet hai cac loi ich cua cac nuoc khieu kien thuoc pham vi quy dinh cua cac Hiep dinh neu tren.
Ket luan cua Ban tu van neu trong cac doan 7.66 va 8.1 cua bao cao ve viec CDSOA vi pham Dieu 5.4 cua Hiep dinh chong ban pha gia va Dieu 11.4 cua Hiep dinh SCM bi co quan phuc tham bac bo.
Co quan phuc tham bac bo ket luan neu trong doan 7.33 cua bao cao tu van cho rang co the xem Lien bang My da co tinh khong tuan thu cac yeu cau doi voi quoc gia nay duoc quy dinh tai Dieu 5.4 cua Hiep dinh chong pha gia va Dieu 11.4 cua Hiep dinh SCM.
Va sau cung, co quan phuc tham bac bo lap luan cua phia My cho rang Ban tu van da khong tuan thu Dieu 9.2 cua DSU vi khong lap bao cao rieng cho vu tranh chap do Mexico khoi xuong. Co quan phuc tham khuyen nghi DSB yeu cau Lien bang My sua doi CDSOA cho phu hop voi cac yeu cau doi voi nuoc nay nhu neu trong Hiep dinh chong pha gia, Hiep dinh SCM va GATT 1994. Dap lai yeu cau cua Canada, DSB-tai phien hop 27/01/2003 - ra quyet dinh cong nhan hieu luc phan quyet cua bao cao phuc tham va bao cao tu van sua doi.
3. Hien trang thuc thi khuyen nghi cua cac bao cao
Ngay 14/03/2003, cac nuoc tham gia – can cu Dieu 21.3(c) cua DSU-khieu kien yeu cau dua vu tranh chap ra co quan trong tai de xac dinh thoi gian hop ly de My thuc thi cac khuyen nghi cua DSB. Ngay 24/03/2003, cac nuoc nguyen don yeu cau Tong giam doc WTO chi dinh trong tai phu trach tu van cho cac ben lien quan trong vu viec theo noi dung muc chu thich so 12 cua DSU. Ngay 04/01/2003, Tong giam doc WTO bo nhiem trong tai. Ngay 13/06/2003, trong tai ra phan quyet doi voi cac ben tham gia tranh chap.
Trong tai ket luan thoi gian hop ly danh cho My thuc thi cac khuyen nghi va phan quyet cua DSB la 11 thang tinh tu ngay DSB ra quyet dinh cong nhan hieu luc che tai cua cac bao cao. Dieu nay dong nghia voi viec thoi han hop ly danh cho My se ket thuc vao ngay 27/12/2003.
Ngay 14/01/2004, DSB nhan duoc thong bao Lien bang My da dat duoc thoa thuan song phuong ve viec sua doi thoi gian hop ly danh cho nuoc nay trong tranh chap voi Thai Lan, Australia va Indonesia tren co so phia My khong the hoan tat cac khuyen nghi va phan quyet cua DSB trong thoi gian hop ly.
Brazil, Chile,EC, An Do, Nhat Ban, Han Quoc, Canada va Mexico yeu cau DSB cho phep tien hanh dinh chi nhuong bo voi My theo quy dinh trong Dieu 22.2 thuoc DSU. Ngay 23/01/2004, phia My can cu Dieu 22.6 cua DSU yeu cau dua van de ra tham khao trong tai vi My khong dong y voi muc do dinh chi nhuong bo do cac ben khieu kien de xuat. Tai phien hop 26/01/2004, DSB quyet dinh dua van de ra tham khao co quan trong tai. Ngay 31/08/2004, trong tai thong bao quyet dinh ve van de dinh chi nhuong bo.
Trong tai bac bo lap luan cua Brazil, Canada, Chile, EC, An Do, Nhat Ban, Han Quoc va Mexico cho rang muc do dinh chi nhuong bo hoac cac uu dai khac can phai tuong ung voi muc do thiet hai kinh te do My gay ra khi tien hanh cac bien phap gay tranh chap. Co quan trong tai cho rang cach lap luan nay khong co co so xet theo cac quy dinh neu trong Muc XXIII cua GATT 1994 hoac cua DSU. Co quan trong tai nhan thay muc do dinh chi hop ly can dua tren cac tac dong kinh te cua cac bien phap duoc ap dung nhu da dan chieu tai Dieu 22.6 cua Quyet dinh trong tai.
Co quan trong tai da su dung mot mo hinh kinh te voi much dich danh gia tac dong tai chinh cua CDSOA doi voi nganh xuat khau sang My cua cac nuoc khieu kien neu tren, qua do tinh ra mot he so quan trong. Khi nhan he so nay voi khoan tai chinh thiet hai do Luat CDSOA cua My gay ra trong quan he voi thue chong pha gia va thue phong ve ap dung doi voi hang hoa nhap khau tu bat ki nuoc thanh vien nao dang tham gia tranh chap se cho ket qua danh gia tac dong kinh te trong mot khoang thoi gian nhat dinh cua CDSOA doi voi nganh xuat khau sang My tu cac nuoc khoi kien.
Cac quyet dinh cua co quan trong tai khong dua ra gia tri thuong mai thuc te don le tren muc cac nuoc khieu kien neu ra khi dinh chi nhuong bo hoac tam hoan thi hanh cac uu dai doi voi My. Phan quyet cua co quan trong tai cho phep cac nuoc khieu kien dinh chi cac nhuong bo hoac cac uu dai khac tuong duong voi gia tri thuong mai toi da hach toan bang cach nhan khoan tien thiet hai trong khoang thoi gian 1 nam do CDSOA voi he so do co quan trong tai tinh ra.
Ngay 10/11/2004, Brazil, EC, An Do, Nhat Ban, Han Quoc, Canada va Mexico yeu cau DSB ra quyet dinh cho phep dinh chi nhuong bo hoac cac uu dai khac doi voi My theo Dieu 22.7 cua DSU. Trong phien hop 26/11/2004, DSB cho phep tien hanh dinh chi nhuong bo. Yeu cau dinh chi nhuong bo hoac cac uu dai khac do Chile dua ra ngay 06/12/2004 theo Dieu 22.7 cua DSU duoc DSB chap thuan vao ngay 17/12/2004.
Trong cac ngay 23/12/2004, 07/01 va 11/01/2005, lan luot Australia, Thai Lan va Indonesia deu dat duoc thoa thuan so bo voi My ve cac van de trong vu tranh chap nay. Tai cuoc hop dien ra vao ngay 25/01/2005, DSB dong y sao luu lai thoa thuan so bo cua 3 nuoc noi tren.
Ngay 29/04/2005, DSB duoc EC va Canada thong bao tu ngay 01/05/2005 se tien hanh dinh chi viec ap dung cac nhuong bo va uu dai theo GATT 1994 doi voi mot so mat hang nhap khau co xuat xu tu My. EC va Canada cho biet trong nam dau tien loai thue danh theo gia hang ap dung doi voi mot so mat hang se duoc cong them 15% va sau do se duoc dieu chinh de dat gia tri toi da khong qua 27,81 ty USD (doi voi EC) va 11,16 ty USD (doi voi Canada)
Ngay 29/04/2005, Nhat Ban thong bao voi DSB tu ngay 01/05/2005 nuoc nay se dinh chi viec ap dung cac nhuong bo va cac uu dai co lien quan theo quy dinh cua GATT 1994 doi voi hang hoa nhap khau co xuat xu tu My. Phia Nhat cho biet trong nam dau tien nuoc nay se cong them 15% vao thue tinh theo gia hang hoa ap dung doi voi mot so mat hang va sau thoi han mot nam khoan thu tu thue suat phu troi se duoc dieu chinh de gia tri toi da khong qua 52,1 ty USD.
Ngay 28/04/2006, EC thong bao voi DSB ve ban danh sach moi liet ke cac mat hang se bi ap thue phu thu truoc khi ap dung muc do dinh chi nhuong bo moi. Ngay 22/08/2006, Nhat Ban thong bao voi DSB dieu tuong tu.
|
