VND duoc dinh gia cao hay thap

Phai chang cac bien dong bat thuong cua ty gia trong thoi gian qua la phan khai cuoc cho van co chinh sach ty gia trong giai doan hau WTO?

Ty gia di dau ve dau?

Theo dang ky voi Quy Tien te Quoc te (IMF) va phat bieu cua chinh Thong doc Ngan hang Nha nuoc, co che ty gia hien nay la “tha noi co kiem soat”. De co the du bao ty gia, can thiet phai giai ma nhung “tin hieu” ma Chinh phu muon gui gam - mot cach kin dao - den thi truong. Theo quan sat cua nguoi viet trong nhieu nam gan day, ty gia thuc (real exchange rate) co tam quan trong dac biet trong viec giai ma bai toan ty gia.

Ty gia danh nghia, vi du hom nay 1 USD bang 16.000 dong, la muc ty gia ma cac ngan hang cong bo cho cac giao dich tien te tren thi truong. Trong khi do, ty gia thuc la mot chi so cho thay ty gia danh nghia da duoc dieu chinh theo chenh lech lam phat trong nuoc va lam phat nuoc ngoai.

Ty gia thuc luon duoc xac lap trong moi quan he voi hang loat cac doi tac ma VN co quan he mau dich, con duoc goi la ty gia thuc co hieu luc (real effective exchange rate) - goi ngan gon trong bai nay la ty gia thuc.

Do co tac dong lon den gia ca hang hoa xuat khau (va ca nhap khau), ty gia thuc la can cu vo cung quan trong de ngan hang trung uong cac nuoc lay do lam mot trong nhung muc chuan de xac lap ty gia muc tieu cho nen kinh te.

Neu ty gia danh nghia tuong thich voi chenh lech lam phat trong nuoc va quoc te, cac doanh nghiep xuat khau khong phai lo lang gi nhieu den suc canh tranh cua hang hoa xuat khau.

Viec Trung Quoc luon duy tri chinh sach dong noi te yeu theo kieu ty gia thuc luon duoc dinh gia thap hon nhieu so voi chenh lech lam phat trong nuoc va the gioi de lam hang hoa Trung Quoc tran ngap tren thi truong quoc te la dien hinh ve cach thuc du bao dong nhan dan te di dau ve dau.

Dong VN dang duoc dinh gia cao hay thap?

De tra loi cho cau hoi nay, nguoi viet lay nam 1999 la ky goc de xac lap ty gia thuc. So di nhu the la do nam 1999 la thoi diem dong tien cua cac nuoc trong khu vuc va tien dong deu da co su dieu chinh lai de huong den ngang gia chung sau cuoc khung hoang tai chinh nam 1997. Cac doi tac thuong mai lon co mat trong bai toan tinh ty gia gom: Singapore, Nhat, My, Trung Quoc, Dai Loan, Phap va Duc.

So lieu ve ty gia danh nghia giua dong tien VN va cac nuoc, chi so gia tieu dung (CPI) va khoi luong xuat nhap khau giua VN voi bay doi tac thuong mai (tinh theo qui) dung de tinh ty gia thuc duoc nguoi viet chon loc tu co so du lieu thong ke tai chinh quoc te (IFS) cua IMF va Tong cuc Thong ke VN.

Nhin tong the trong giai doan bay nam qua, tien dong da lien tuc duoc dinh gia thap so voi do la My. Tuy nhien, cang ve cuoi nam 2005, ty gia thuc co xu huong ngay cang tien gan ve ngang gia suc mua. Cac tinh toan cua tac gia khop voi cong bo tu Global Development Finance 2006 cua Ngan hang The gioi, theo do ty gia thuc cua VN “hoi cao” trong giai doan 2002-2006.

Dien tien tren phan nao cho thay ty gia trong thoi gian qua luon theo kha sat voi chenh lech lam phat trong nuoc va bay doi tac thuong mai lon cua VN. Day la dien bien rat dang chu y de du bao ve duong di cua ty gia trong giai doan sap den.

Tac gia da thu uoc luong ty gia thuc quy ve ty gia danh nghia de xem co khop voi dien bien thuc te hay khong. Vao thoi diem cuoi nam 2005, ty gia danh nghia do la My/dong VN la 15.910 dong. Nhung neu phan anh dung voi ty gia thuc, ty gia danh nghia do la My/dong VN vao cuoi nam 2005 co the vao khoang 16.073,80 dong. Tien dong van duoc dinh gia hoi cao mot chut so voi do la My, va do do chung van con du kha nang de tang len them.

Cac phan ung chinh sach

Nhu vay, sau nhieu nam khong bao gio vuot nguong “tam ly” 16.000, co luc ty gia do la My/dong VN da len den muc gan 17.000 vao mot so thoi diem trong nhung thang vua qua. Day duong nhu la dieu binh thuong. Chi moi binh thuong va phan anh dung tuong quan cua thi truong, cac doanh nghiep da hoang mang. Khong hieu roi day khi co nhung cu soc thuc su tu cac bien dong tien te, cac doanh nghiep se phan ung ra sao.

Co the thay phan ung kha binh than cua cac nha hoach dinh chinh sach tu cai goi la con sot ty gia thong qua tin hieu phat di tu phat bieu cua ong Truong Van Phuoc, Vu truong Vu Ngoai hoi Ngan hang Nha nuoc, khi ty gia do la My/dong VN vuot nguong 16.000: “Khong co chuyen em ty gia trong thoi gian dai, nay phai dieu chinh tang vot. Thuc te thoi gian qua moi bien dong ve chi so gia tieu dung, bien dong gia cac dong tien cua cac nuoc... deu da duoc dua vao mot bai tinh phuc tap de giai bai toan ty gia” (Tuoi Tre ngay 10-5-2006).

Ong Le Xuan Nghia, Vu truong Vu Chien luoc phat trien ngan hang, cung ham y tuong tu: “Su bien dong ty gia co nguyen nhan tu thi truong. Dau co chi la giot nuoc cuoi lam tran ly” (TBKTSG 11/5/2006).

Co the hieu day la thong diep ma cac nha hoach dinh chinh sach muon nhan gui, rang ty gia do la My/dong Viet Nam hien nay da duoc dieu chinh kha sat theo thi truong, va neu nhu trong tuong lai co vuot nguong 16.000 hay hon nua cung la dieu tat yeu.

Theo PGS.TS. Tran Ngoc Tho - TBKTSG