Co mot dieu ma cac nha lanh dao trong moi linh vuc deu thua nhan: luon thieu nhung nguoi tai gioi, co nang luc chuyen mon cho nhung vi tri chu chot.
Su thuc dung nhu vay, rat nhieu vi tri hang dau dang con bo ngo. Theo giai thich cua mot vi giam doc, co rat nhieu nguoi gan dat tieu chuan, nhung o ho luon thieu mot yeu to de co the thanh cong. Do la kha nang hoan thanh cong viec mot cach hoan hao voi ket qua toi uu.
De co the tro thanh lanh dao - du trong bat cu linh vuc nao: dieu hanh doanh nghiep, ban hang cao cap, lam viec trong linh vuc khoa hoc, quan su hay lam viec cho chinh phu - thi ban deu can phai biet hanh dong. Cac vi lanh dao khi tim kiem ung cu vien de giao mot vi tri chu chot deu muon tim hieu: “Lieu anh ta co that su lam viec khong?”, “Lieu anh ta co theo duoi den cung muc tieu khong?”, “Lieu anh ta co phai la nguoi nang dong khong?”, “Lieu anh ta co hanh dong de dat duoc ket qua hay chi la mot anh chang chi biet noi suong?”.
Tat ca cac cau hoi do duoc dat ra chi nham mot muc dich duy nhat: tim hieu xem lieu nguoi do co phai la mot nguoi biet hanh dong hay khong. Chi co nhung y tuong tuyet voi thoi la chua du. Du chi mot y tuong binh thuong nhung neu chung ta theo duoi va phat trien chac chan se tot hon han mot y tuong xuat sac nhung lai bi lang quen vi khong duoc dua vao thuc hien.
John Wanamaker - Cuu giam doc Cuc Buu chinh My - nguoi da dung nen co nghiep khong lo cua minh tu hai ban tay trang, luon tam niem rang: “Khong ai co the dat duoc dieu gi neu chi ngoi suy nghi suong”.
Hay nghi ve dieu do ma xem. Bat cu dieu gi chung ta co tren the gioi nay, tu ve tinh, nhung toa nha troc troi cho den thuc an cho tre em, tat ca deu la nhung y tuong duoc theo duoi den cung de bien thanh hien thuc.
Khi ban tim hieu con nguoi - du ho gat duoc thanh cong hay khong co thanh tich gi dang ke, ban se nhan ra ho thuoc vao mot trong hai nhom nguoi. Nhom chu dong va nhom thu dong.
Chung ta co the tim ra mot nguyen tac de thanh cong, khi nghien cuu hai nhom nguoi nay. Nguoi chu dong la con nguoi cua hanh dong. Anh ta luon theo duoi den cung nhung y tuong va ke hoach cua minh, luon hanh dong de hoan thanh ke hoach. Con nguoi thu dong la nguoi “khong lam gi”. Anh ta tri hoan, luon chan chu trong moi viec cho den luc anh ta tim ra co bien minh khong nen hoac khong the lam dieu do, hoac cho den khi moi viec tro nen qua muon.
Su khac biet giua nguoi chu dong va nguoi thu dong duoc the hien qua vo so vu viec nho nhat hang ngay. Nguoi chu dong len ke hoach can than cho mot ky nghi, roi bat tay vao thuc hien. Nguoi thu dong len ke hoach cho mot ky nghi, nhung anh ta tri hoan, lan lua mai. Nguoi chu dong cam thay can phai gui thiep den mot nguoi quen de chuc mung thanh cong ma nguoi do dat duoc. Va anh ta gui thiep ngay. Trong truong hop tuong tu, nguoi thu dong se tim ra mot ly do that hop ly de tri hoan, va tam thiep se khong bao gio duoc viet.
Su khac biet giua hai nhom nguoi nay con duoc the hien qua cac cong viec lon lao. Nguoi Chu dong muon tu thiet lap cong viec kinh doanh cho rieng minh. Va anh ta khong ngan ngai bat tay vao. Nguoi Thu dong cung muon thanh lap cong ty rieng, nhung anh ta ngay lap tuc tim ra mot ly do “hop ly” vi sao anh ta chua nen lam vay. Nguoi Chu dong, mac du da 40 tuoi, van quyet dinh thu suc minh o mot linh vuc moi, va anh ta lao vao trai nghiem. Nguoi thu dong cung co y nghi tuong tu nhung anh ta luong lu, roi tu thuyet phuc tot nhat la khong lam gi ca.
Su khac biet giua nguoi chu dong va nguoi thu dong the hien o moi cu chi, hanh dong. Nguoi chu dong luon hoan thanh nhung viec ma anh ta muon hoan thanh, anh ta gianh duoc su tu tin, giu duoc tinh than on dinh, tinh tu lap va kiem duoc thu nhap kham kha hon. Nguoi thu dong khong the hoan thanh nhung viec anh ta muon, vi anh ta khong bao gio chiu hanh dong dut khoat. Hau qua la anh ta se danh mat su tu tin, tu huy hoai kha nang lam viec doc lap, va rot cuoc, se phai chap nhan mot cuoc song cua ke tam thuong.
Nguoi chu dong luon hoach dinh de hanh dong. Nguoi thu dong luon hoach dinh de… tri hoan.
Ai cung muon tro thanh nguoi chu dong. Vi vay, hay tap thoi quen hanh dong.
Rat nhieu nguoi thu dong khong bao gio chiu hanh dong, vi ho con cho cho den khi moi dieu kien deu tuyet doi hoan hao thi moi bat tay vao. Chang ai ma khong mong muon co duoc hoan canh tuyet doi thuan loi, nhung bat luan viec gi thuoc ve con nguoi cung deu khong tuyet doi, hoan hao. Vi the, cho doi su hoan hao 100% chi la su cho doi vo vong.
Duoi day la ba truong hop thuong xay ra cho thay nhung cach phan ung khac nhau truoc “dieu kien song”:
Truong hop 1: Tai sao anh ta A van chua lap gia dinh?
Anh A la mot nguoi dan ong gan 40 tuoi, hoc thuc, hien dang la ke toan va song mot minh o Chicago. Mot mong uoc lon lao cua anh ay la lap gia dinh. Anh ay muon co tinh yeu, su ket giao, mot ngoi nha, nhung dua tre va cong viec on dinh. Da nhieu lan A chuan bi ket hon, tham chi co lan chi con mot ngay nua la den ngay lam le thanh hon. Nhung moi lan chuan bi lam dam cuoi, A lai phat hien ra mot dieu gi do khong on o nguoi vo sap cuoi cua minh (“May ma minh phat hien kip thoi, truoc khi dan than vao mot sai lam toi te!” Anh ay thuong noi nhu the).
Vi vay, de chac chan la minh se cuoi duoc mot nguoi vo hoan hao, A da thao ra mot “ban tieu chuan” dai den bon trang giay, gom nhung dieu kien ma vo chua cuoi phai dong y truoc khi ho ket hon. Ban thoa thuan do duoc danh may rat can than, nhu mot van ban phap luat bao gom tat ca van de trong cuoc song ma A co the nghi ra. Trong do, co han ca mot dieu kien lien quan den ton giao: ho se di nha tho nao, mot thang bao nhieu lan, quyen gop bao nhieu tien. Mot phan khac trong van ban de cap ve con cai: ho se sinh bao nhieu dua va thoi diem nao nen co con.
Chi tiet hon, A con quy dinh ca viec ho se ket giao voi nhung nguoi ban nhu the nao, vi tri cong viec cua vo chua cuoi, ho se song o dau hay thu nhap cua ho se duoc chi tieu nhu the nao. Cuoi cung, anh danh han nua trang giay de de cap ve nhung thoi quen cu the ma co gai do phai tu bo hoac phai tap tanh. Dieu khoan nay bao gom nhung thoi quen nhu hut thuoc, uong ruou, trang diem, giai tri...
Khi co dau tuong lai nhin thay nhung dieu khoan tren, phan ung cua co ay nhu the nao chac cac ban co the doan duoc. Co ay gui tra lai, kem theo mot loi nhan: “Toi chi can mot cuoc hon nhan, bat ke nhung thang tram cua cuoc song. Nhung thu con lai doi voi toi hoan toan vo nghia”.
Tieu chuan de danh gia mot nguoi thanh cong khong nam o kha nang loai bo nhung van de truoc khi chung xay ra, ma la chap nhan va tim cach vuot qua kho khan khi chung thuc su xuat hien. Chung ta can phai hieu gioi han cua su hoan hao de khoi phai cho doi trong vo vong, de nhanh chong bat tay vao thuc hien cong viec. Su viec den dau, chung ta se tim cach giai quyet den do - loi khuyen nay luon luon huu ich, thiet thuc.
2. Truong hop 2: Tai sao anh B mua duoc nha moi?
Moi khi phai ra mot quyet dinh quan trong, chung ta thuong phai tu dau tranh - hanh dong hay khong hanh dong, lam hay khong lam. Duoi day la mot vi du ve mot chang trai tre ten B, nguoi da quyet dinh hanh dong va da nhan duoc phan thuong lon.
B cung giong nhu hang trieu ban tre khac, gan ba muoi tuoi, da co vo va mot dua con, muc thu nhap trung binh.
Gia dinh B song trong mot can ho nho. Ho muon mua mot can nha moi, lon hon, co nhieu khong gian hon, moi truong xung quanh trong lanh hon, va rong rai hon de sau nay bon tre no dua thoai mai. Nhung niem hy vong mua can nha moi lam vao be tac, vi nhung khoan chi phi phai tra. Mot ngay kia, khi dang viet sec de tra tien thue nha thang toi, B dam ra chan ghet ban than minh. Chi rieng tien thue nha cung da gan bang cac khoan chi phi hang thang cho mot can nha moi.
B ban voi vo: “Em nghi sao neu tuan toi chung ta se mua mot can nha moi?” Vo anh keu len day kinh ngac: “Anh bi sao vay? Tai sao lai noi con dua bat thuong vay? Anh biet la chung ta khong the ma. Chung ta tham chi con chang du tien de trang trai cho nhung khoan chi phi kia co ma".
Nhung B van kien quyet: “Hang tram cap vo chong cung nhu chung ta, cung du dinh se mua mot can nha moi ‘vao mot ngay nao do’, nhung chi mot nua trong so do thuc hien duoc du dinh. Luon luon co mot dieu gi do ngan can ho. Chung ta se phai mua mot ngoi nha moi. Hien tai anh cung chua biet se kiem tien mua nha bang cach nao, nhung chung ta se kiem duoc”.
Tuan sau do, ho tim thay mot can nha ma ca hai vo chong deu rat ung y, khong hoanh trang nhung dep, voi gia vai chuc ngan do la. Tro ngai duy nhat la lam cach nao de ho xoay duoc vai chuc ngan do la. B biet anh khong the vay muon theo nhung cach thong thuong, vi neu lam nhu vay ganh nang no nan ngay cang lon, nhung anh ay cung chang co gi de the chap cho khoan vay mua nha.
Khi chung ta da quyet tam thi chac chan se tim ra cach giai quyet. B bong nay ra mot y tuong: Tai sao khong lien he voi chu thau va ky mot hop dong vay ca nhan vai chuc ngan do la nhi? Luc dau, vi chu thau hoan toan tho o truoc de nghi ay, nhung B kien nhan thuyet phuc va ong ay dong y ky hop dong cho ban nha tra gop cho B. Moi thang B chi phai tra vai tram do la ca von lan lai.
Gio day, tat ca nhung gi B phai lam chi la kiem vai tram do la moi thang. Vo chong B cung nhau ngoi lai tinh toan, tim cach cat giam chi tieu, tiet kiem gan tram do la mot thang. Nhung van chua du. Roi B lai nay ra mot y tuong moi. Sang hom sau, anh ay vao gap ong chu cong ty, giai thich ve nhung du dinh ma anh ay dang lam.
Ong chu rat vui khi nghe tin anh dinh mua mot ngoi nha moi. B noi: “Thua ong, de co the mua duoc ngoi nha nay, moi thang toi can phai kiem them vai tram do la nua. Toi biet la ong se tang luong neu xet thay toi xung dang. Dieu toi mong muon ngay luc nay la ong cho toi mot co hoi de co the kiem them thu nhap. Trong van phong nay, van con mot so viec co the lam them vao cuoi tuan. Ong se cho toi co hoi nhan lam nhung viec do chu?”.
Ong chu cua B rat an tuong voi su chan thanh va tham vong cua B. Ong ay de nghi B moi cuoi tuan lam them muoi gio, va vo chong B da co the chuyen den ngoi nha moi.
1/ Quyet tam hanh dong da kich thich suy nghi B, giup anh ay tim ra phuong cach va hanh dong de dat duoc muc tieu cua minh.
2/ Anh ay da tu tin hon rat nhieu. Trong nhung tinh huong tuong tu khac, su tu tin do se giup anh hanh dong mot cach de dang hon.
3/ B da mang den cho vo con mot cuoc song ma ho dang duoc huong. Neu B chan chu, doi cho den co du dieu kien, rat co the gia dinh B se chang bao gio co duoc mot ngoi nha cua rieng minh ca.
3. Truong hop 3: C muon bat dau su nghiep kinh doanh cua rieng minh, nhung...
Truong hop cua C la mot vi du khac minh hoa cho dieu gi se xay ra voi cac y tuong lon - neu chung ta chan chu, cho doi cho den khi hoi du dieu kien moi bat tay vao thuc hien y tuong do.
Khong lau sau Chien tranh The gioi II, C nhan duoc mot cong viec trong Phong Hai quan cua Cuc Buu chinh Hoa Ky. Luc dau C rat dam me yeu thich cong viec cua minh. Nhung 5 nam sau, anh bat dau cam thay bat man voi su tu tung, voi gio giac deu dan, muc luong thap va co che thang chuc dua tren tham nien khien cho co hoi duoc thang tien tro nen hiem hoi.
Roi anh nay ra mot sang kien. Trong qua trinh lam viec, anh da thu nhan duoc nhieu kinh nghiem de co the tro thanh mot nha nhap khau thanh cong. Tai sao anh lai khong tu gay dung mot cong ty chuyen nhap khau qua tang va do choi gia re nhi? C biet co nhieu nha nhap khau, du rat thanh cong, nhung chang hieu can ke cong viec kinh doanh nay nhu anh.
Da muoi nam troi qua ke tu khi C nay ra y tuong mo mot cong ty rieng, cho den nay anh van chi la nhan vien cua Phong Hai quan.
Tai sao vay? Rat don gian. Cu moi lan C chuan bi thuc hien thi lai co mot dieu gi do xay ra, ngan khong cho anh hanh dong. Thieu tien, khung hoang kinh te, co con, lo lang ve su thieu on dinh, rui ro trong tuong lai, cac rao can thuong mai, va vo van nhung ly do khac nua duoc anh dua ra lam ly do cho su tri hoan, chan chu cua minh.
C da tu lam cho minh tro thanh mot nguoi thu dong. Anh ta muon moi thu phai that hoan hao, truoc khi bat tay vao hanh dong. Vi moi thu chua bao gio hoan hao nen anh cung chua bao gio hanh dong.
Duoi day la hai dieu ban nen lam de tranh mac phai sai lam to lon la do du, nan doi moi dieu kien tro nen hoan hao moi dam bat tay vao viec:
1. San sang don nhan nhung tro ngai va kho khan truoc mat. Bat cu cong viec nao cung bao ham nhung rui ro, bat trac. Thu tuong tuong, ban muon lai xe tu Chicago den Los Angeles, nhung vi lo lang nen ban cu ngan ngai, cho cho den luc khong co bat cu bat trac gi xay ra tren duong di: khong di nham duong, xe khong bi hong, thoi tiet dep, khong gap nhung ga lai xe xay xin… Noi tom lai la khong gap bat cu rui ro nao. Ban hay nghi xem, neu cu e ngai nhu vay thi bao gio ban moi co the len duong? Chac chan la khong bao gio! Duong nhien, truoc khi chuan bi cho chuyen di, ban se phai len ke hoach that ro rang, kiem tra can than chiec xe va hang loat cong viec khac nua de giam thieu rui ro. Nhung ban se khong the loai bo duoc hoan toan cac rui ro.
2. San sang vuot qua kho khan, tro ngai khi chung xuat hien. Thuoc do su thanh cong cua mot con nguoi khong nam o kha nang loai bo cac van de bat trac truoc khi hanh dong, ma la kha nang tim ra giai phap khi gap kho khan. Du trong cong viec hay cuoc song gia dinh, ban khong nen lo lang thai qua; khi gap kho khan bat cu luc nao, ban hay tim ra cach giai quyet tuong xung, kip thoi.
Chung ta khong the mua bao hiem cho moi van de trong cuoc song.
Dung chan chu, moi khi xuat hien bat cu y tuong nao trong dau, hay nhanh chong hanh dong, bien y tuong do thanh hien thuc. Khoang 5, 6 nam truoc, mot nguoi ban giao su tai nang cua toi ke cho toi nghe ve du dinh viet mot cuon tieu su ve mot nhan vat noi tieng cua vai thap nien truoc. Nhung y tuong cua anh ay “tren ca tuyet voi”, song dong va thu vi. Vi giao su do biet ro minh muon viet gi, ong ay thua ky nang va kha nang de hoan thanh. Ke hoach do chac chan mang lai cho ong ay danh tieng, tien bac va quan trong nhat la ong se tim duoc su man nguyen voi ban than minh.
Mua xuan nam ngoai toi gap lai ong, toi vo tinh hoi xem ong ay da hoan thanh cuon sach chua (do la mot sai lam cua toi, vi toi da khoi lai vet thuong long cua ong ay). Chua, ong ay chua he bat tay vao viet cuon sach! Duong nhu ong ay phai dau tranh voi ban than rat lau de nghi xem nen giai thich viec do the nao. Cuoi cung, ong noi vi qua ban va con qua nhieu “trach nhiem” khac phai hoan thanh nen van chua the bat dau duoc.
Trong thuc te, nhung gi ma ong ban toi lam chi la chon chat y tuong cua minh trong dau. Ong da de cho nhung suy nghi tieu cuc duoc dip tac dong. Ong ban nhan ra rang: muon hoan thanh cuon sach, ong han phai lam viec rat cat luc, tham chi phai hy sinh rat nhieu thu. Trong tham tam, ong ay thua hieu vi sao ke hoach do khong the thanh cong duoc.
Y tuong la rat quan trong. Ro rang nhu the. De sang tao va phat trien bat cu dieu gi, chung ta can phai co y tuong. Thanh cong se khong den voi nhung ai chang co y tuong gi.
Nhung ban cung dung quen mot dieu, chi y tuong thoi chua du. Y tuong nham lam tang loi nhuan hay don gian hoa cac thu tuc hanh chinh chi that su co gia tri khi bien thanh su thuc.
Hang ngay, co hang ngan nguoi tu chon vui nhung y tuong co gia tri vi ho so phai hanh dong. Rot cuoc, bong ma cua nhung y tuong ay cu lon von, am anh mai trong tam tri ho.
Hay ghi nho that ky hai dieu sau day :
Thu nhat, hay khien nhung y tuong cua ban tro nen co gia tri bang cach bien chung thanh su that. Du cho y tuong cua ban co xuat sac den dau, nhung neu ban khong hanh dong, ban se khong dat duoc gi ca.
Thu hai, bien y tuong cua ban thanh hien thuc va dat duoc su man nguyen cho ban than minh. Nhieu nguoi noi rang, cum tu dang chan nhat la cum tu bat dau bang “Gia ma...”. Hang ngay ban co the nghe ai do noi nhung cau dai loai nhu: “Neu bay nam truoc toi bat dau kinh doanh, gio day chac han toi da thanh cong lam roi”, hoac “Toi da linh cam moi viec se xay ra nhu vay ma. Gia ma toi da lam gi do”. Khi khong the bien mot y tuong hap dan tro thanh hien thuc, ban se cam thay that vong va buon ba. Nhung mot khi y tuong tro thanh hien thuc, ban se cam thay man nguyen va hanh phuc tran tre.
Hay dung hanh dong de xoa bo noi so hai va boi dap su tu tin. Hay ghi nho dieu duoi day. Hanh dong se giup uom mam, nuoi duong va phat trien long tu tin trong ban; ngoi li mot cho se khien noi so hai lon len. De chong lai noi so hai, hay hanh dong. Muon tang them su so hai, cu cho doi va tri hoan.
Mot lan, toi duoc mot huan luyen vien nhay du giai thich: “Thuc ra viec nhay du khong he kho khan. Chinh thoi khac cho doi de nhay xuong moi khien nguoi ta so hai. Tren duong den dia diem nhay du, toi luon lam moi cach de giup cac anh hoc vien cua toi cam thay thoi gian troi nhanh hon. Rat nhieu hoc vien vi nghi ngoi qua nhieu ve nhung gi se xay ra nen da to ra hoang so, lo lang. Neu chung toi khong the giup ho vuot qua su e ngai, ho se khong tai nao tro thanh linh nhay du duoc. Cang tri hoan nhay xuong bao nhieu, ho cang so hai bay nhieu”.
Ngay ca doi voi cac chuyen gia, viec cho doi cung khien ho tro nen lo lang, bon chon. Theo tap chi Times thi Edward R. Murrow, phat thanh vien hang dau quoc gia, thuong lo lang den va mo hoi, tham chi cau gat truoc moi lan ghi hinh. Nhung chi can bat dau bam may, moi noi so hai cua anh ay tu dong bien mat. Rat nhieu dien vien ky cuu cung trai qua cam giac tuong tu. Ho deu bao: phuong thuoc duy nhat giup chua khoi can benh so san khau la buoc ra dien. Su am ap cua khan phong la phuong thuoc chong lai noi so va lo lang.
Rat nhieu bac si su dung nhung vien thuoc trung tinh, vo hai cho nhung benh nhan cu khang khang phai uong mot lieu thuoc gi do de co the ngu duoc. Voi rat nhieu nguoi, chi can uong mot vien thuoc (du ho khong he biet rang vien thuoc do thuc ra chi la gia duoc nen chang co tac dung gi) la ho cam thay an tam hon nhieu.
So hai mot dieu gi do la mot cam giac hoan toan tu nhien. Nhung co khong it cach chung ta thuong su dung de xoa tan noi so thuc ra lai chang co tac dung gi. Toi da tung chung kien rat nhieu nhan vien ban hang, ke ca nhan vien kinh nghiem nhat, co xua tan noi so cua ho bang cach di vong quanh phong nhieu lan hoac uong them ca phe, nhung nhung cach do khong dem lai ket qua gi. Cach duy nhat de chong lai noi so hai - vang, bat cu noi so hai nao - la hanh dong.
Ban ngan ngai phai goi mot cuoc dien thoai cho mot khach hang moi? Cu goi va noi so se tan bien. Cang tri hoan, ban se cang thay kho khan hon.
Ban so phai den bac si kiem tra suc khoe? Cu di va su lo lang se nhanh chong bien mat. Rat co the chang co gi nghiem trong xay ra voi ban ca, ma neu co, ban se biet duoc benh tinh nghiem trong den muc nao. Neu ban cu tri hoan khong di kiem tra, ban se cam thay lo lang cho den khi noi so do lon den muc lam cho ban nga benh that su.
Ban so phai thao luan mot van de voi cap tren? Hay cu den gap sep cua ban va ban bac, roi ban se thay moi van de duoc giai quyet de dang nhu the nao.
Hay xay dung long tu tin va xoa tan su so hai bang hanh dong.
(Trich cuon sach "Dam nghi lon" do Cong ty First News phat hanh)
