Thi truong chung khoan

Tags: TTCK Viet Nam, Viet Nam, Trung Quoc, Nhat Ban, Nen kinh te thi truong, thi truong chung khoan, thi truong tai chinh, cua thi truong, su phat trien, von dau tu, quy dau tu, cua cac, quan ly, hinh thanh, trai phieu, viec


Thi truong chung khoan
Cac nha dau tu tai san chung khoan Sai Gon. Anh: Thanh Dam

Luc nong, luc lanh, luc troi, luc sut, luc gay that vong e che, luc tran tre hy vong… Do la buc tranh da mau cua thi truong chung khoan (TTCK) o khap noi tren the gioi. Chi co mot dieu chung: Viec ton tai TTCK la tat yeu, la bo phan huu co cua moi nen kinh te.

Chi rieng trong nam 2006 da co 120 cong ty niem yet tren san giao dich TP.HCM va Ha Noi. Nguon von nuoc ngoai do vao thi truong tang gap nam lan so voi nam truoc. Den het nam 2006, TTCK Viet Nam da dat 17% GDP, nghia la da vuot muc tieu tu 10 – 15% Chinh phu dat ra cho nam 2010. Day la dien bien day bat ngo cua TTCK voi su tang truong ngoai du tinh cua khong chi cac nha quan ly, ma cua ca cac nha dau tu.

Thi truong chung khoan la gi?

Lan gio lai lich su, khai niem “chung khoan” ngon ngu goc la-tinh la “bursa”, nghia la “vi dung tien”. Thoi “tien su” cua chung khoan khoi dau tai mot so thanh pho cua Italy tu the ky 12, tiep do lan sang Bi. Tuy nhien mai den nam 1631, voi viec hinh thanh TTCK Amsterdam (Ha Lan), trao doi chung khoan moi lan rong ra khap Tay Au.

Cung voi su ra doi cua cac phuong tien giao dich hien dai hon, hang hoa cua thi truong cung phong phu hon, bao gom cac chung chi co gia, co phieu, hoi phieu va trai phieu. O TTCK Amsterdam nguoi ta da tao lap duoc co cau phuc tap va da hop nhat ca TTCK, thi truong tien te va thi truong ngoai hoi. Trong khi do, o My, Anh thi truong von duoc tach ra khoi thi truong hang hoa.

Cuoc cach mang ky thuat trong the ky 19 da mo ra nhung tiem nang moi cho phat trien kinh te va thuc day su gia tang dot bien cua TTCK va trong nhung nam 1920, TTCK bat dau soi dong o My.

Tuy nhien do thieu su quan ly nha nuoc, do phat hanh CK bua bai va nan dau co da dan den su do vo cua TTCK New York. Do cung la nguyen nhan lam bung no cuoc khung hoang kinh te the gioi nam 1929 – 1933.

Tai chau A, TTCK dau tien xuat hien o Nhat Ban, Trung Quoc. Tuy nhien, TTCK o Trung Quoc bi thu tieu vao nam 1952 va duoc mo lai 35 nam sau do. Tuong tu, o Nga, TTCK duoc phat trien manh me tu thoi vua Peter De nhat, bi dong cua nam 1917, sau do duoc phuc hoi khi Lenin thuc hien chinh sach kinh te moi, roi lai bi giai the vao dau nam 1930 voi ly do “nhung phan tu phi XHCN” va duoc thanh lap lai vao nam 1988.

Chuc nang cua TTCK

Chuc nang quan trong nhat cua TTCK la huy dong von. Trong nen kinh te thi truong, he thong ngan hang, tin dung khong the dap ung du nhu cau ve von. Trong khi do, TTCK o nhieu nuoc lo duoc khoang 50% nhu cau von cho toan xa hoi.

Chuc nang thu hai la dieu tiet nen kinh te thi truong thong qua hoat dong phan phoi va phan phoi lai cac nguon von dau tu. Toan bo qua trinh nay duoc the hien thong qua chi so chung khoan tren thi truong tai chinh, boi chi so nay phan anh dong thai va la han thu bieu de do “nong” – “lanh” cua nen kinh te thi truong.

Chuc nang thu ba cua TTCK la thuc day qua trinh toan cau hoa thi truong tai chinh va nen kinh te the gioi noi chung. Tu nhung nam 1970, su phat trien cua TTCK o nhung nuoc co nen kinh te phat trien nhat da thuc day su ra doi cac trung tam tai chinh chi phoi thi truong tai chinh toan cau nhu New York, Tokyo va London.

Luu thong chung khoan dang tung buoc tro thanh mot kenh thong nhat tren toan bo hanh tinh. Mot chuc nang cuc ky quan trong cua TTCK doi voi cac nen kinh te chuyen doi la viec thuc day co phan hoa doanh nghiep nha nuoc.

Co the noi, chung khoan va TTCK la san pham truc tiep va tat yeu cua san xuat va trao doi hang hoa. Chung khoan la hinh thai bieu hien cao nhat cua gia tri, con TTCK la bieu tuong cua su phat trien cac quan he kinh te, quan he san xuat trong cac nen kinh te thi truong. TTCK la bo phan tat yeu cua thi truong tai chinh va la bo phan quan trong nhat cua thi truong von.

TTCK luc dau xuat hien tu phat, nhung tu khi chu nghia tu ban buoc sang giai doan doc quyen nha nuoc, TTCK da phat trien tu giac duoi su dieu khien cua nha nuoc

TTCK trong cac nen kinh te chuyen doi

Mac du TTCK la san pham hop quy luat cua su phat trien kinh te hang hoa, dong thoi da thuc day su phat trien nen kinh te thi truong, nhung qua trinh phuc hoi cua no trong cac nen kinh te chuyen doi mang mot so dac diem co ban khac voi TTCK o cac nuoc phat trien.

Thu nhat, viec thiet lap lai TTCK o cac nuoc XHCN cu da duoc cac Chinh phu chu dong tien hanh. Neu nhu viec hinh thanh TTCK o cac nuoc khac phai trai qua mot giai doan phat trien lau dai cua “thi truong he pho”, thi o cac nen kinh te chuyen doi qua trinh nay dien ra trong thoi gian rat ngan va co su quan ly cua chinh phu.

Hai la, su hinh thanh TTCK lien quan truc tiep toi qua trinh co phan hoa doanh nghiep nha nuoc (DNNN). Cac cong ty co phan o cac nuoc Lien Xo va Dong Au cu duoc hinh thanh thong qua viec phat hanh cac chung chi tu nhan hoa roi sau do chuyen thanh co phieu. Chi rieng o Nga tinh den 1996 da tao ra duoc hon 40.000 CTCP.

Thu ba, viec thiet lap TTCK phai gan lien voi viec ap dung ky thuat cao, cong nghe moi nhat.

Thu tu, cung voi viec hinh thanh TTCK quoc gia phai co su lien ket voi TTCK the gioi.

Ngoai cac dac diem tren, TTCK o cac nen kinh te chuyen doi con mang lai rui ro tuong dong. Do la tinh trang kem thanh khoan cua cac co phieu do cac CTCP hinh thanh tu nhung DNNN kem hieu qua.

Ben canh do, do trai phieu cua chinh phu co thu nhap qua cao da kich thich dau co va cuoi cung dan den khung hoang nam 1997. Nhieu ke huong loi nhuan sieu ngach da noi len do uu the ve kinh te va chinh tri, ke ca viec doc quyen thong tin ve noi bo doanh nghiep va su thieu hieu biet cua cac nha quan ly. Do cung la mot trong nhung ly do giai thich tai sao co nhieu nha ty phu moi xuat hien tai cac nen kinh te chuyen doi.

O chau A

Diem lai 30 nam hoat dong cua TTCK cac nuoc dang phat trien chau A, nguoi ta cung khong kho gi de neu ra mot so dac diem rat dang quan tam. Tu Han Quoc den Hong Kong…, qua Thai Lan, net chung nhat van la cac chinh phu truc tiep chi dao TTCK ngay khi vua thanh lap, truoc het la su dung nhung bien phap kich thich phat hanh CK. Nhung doanh nghiep nao co du dieu kien ma khong phat hanh CK thi se gap kho khan trong huy dong von tu ngan hang.

Hai la thuc day thi truong tien te lam tien de cho viec lap TTCK. Ba la tim cach thu hut von nuoc ngoai de kich thich TTCK trong nuoc. Bon la co phan hoa DNNN. Dac diem thu nam la do thieu kinh nghiem to chuc – quan ly nen hau het cac TTCK deu khong kiem soat duoc cac hoat dong dau co. Hoat dong dau co da thuc day su sup do cua TTCK o Han Quoc nam 1962, roi o Hong Kong cuoi nam 1974 – von duoc goi la “casino lon nhat chau A”.

Thu sau la TTCK o khu vuc nay bat chap thang tram van phat trien voi toc do cuc lon. Ngay tu nam 1985, nhieu so giao dich CK o chau A da giu duoc vi tri then chot tren TTCK the gioi, do la SGD Bangkok dat vi tri thu 7, SGD Hong Kong thu 16, SGD Singapore thu 18 ve dung luong giao dich. Co duoc nhung thanh tuu tren chinh la nho viec ap dung kinh nghiem cua phuong Tay va Nhat Ban va nho toc do tang truong cao o cac nen kinh te khu vuc nay

Con TTCK Trung Quoc, vua mang dac diem cua mot nen kinh te chuyen doi, lai vua co nhung net chung cua mot nen kinh te dang phat trien cua chau A, vua co cai rieng mang mau sac Trung Quoc.

Nam 1085, TTCK dau tien duoc hinh thanh o Tham Duong, sau do la Thuong hai, Tham Quyen, Tan An… do chinh quyen dai phuong thiet lap mang tinh thu nghiem. Trung Quoc chon viec phat hanh trai phieu la tien de cho viec tai thiet TTCK.

Mai den nam 1989, UBCKNN Trung Quoc moi duoc thanh lap, la to chuc truc thuoc chinh phu. Cuoi nhung nam 1990 quy mo cua TTCK Trung Quoc da len den 42,7 ty USD. Viec quan ly thi truong nay duoc thuc hien tuong tu nhu o My, he thong giao dich chung khoan tu dong duoc thiet lap ngay tu nam 1990 o Bac Kinh.

Ngay tu dau nhung nam 1980, Trung Quoc da thuc hien phat hanh trai phieu chinh phu va trai phieu doanh nghiep tren cac TTCK phuong Tay va Nhat Ban. Sau nhieu nam phat trien binh thuong, trong nua cuoi nam 2006, TTCK o Trung Quoc bung no.

Chi so Shanghai Composite dat ky luc 2.675 diem vao phien giao dich cuoi cung cua nam, tang 130%. Mot trong nhung ly do khien TTCK TQ bung no la Chinh phu cho phep chuyen doi nhung co phieu thuoc so huu nha nuoc (von khong duoc mua ban) thanh CP pho thong va ban ra thi truong.

Ve dai the, co the nhan thay rang: cai khac so voi TTCK o cac nen kinh te chuyen doi chau Au la o cho su hinh thanh va phat trien TTCK o TQ duoc thuc hien mot cach tuan tu, duoc dien ra tren co so on dinh chinh tri va kinh te vi mo. Trong luc chau A chim trong khung hoang tai chinh (1997 – 1998) thi TTCK o TQ van phat trien kha on dinh va hieu qua.

TTCK o Viet Nam

Khong nam ngoai quy luat khach quan, TTCK o Viet Nam da duoc hinh thanh va phat trien voi viec thanh lap UBCKNN ngay 28/11/1996. Tu thang 3/2004, UBCKNN la mot bo phan cua Bo Tai chinh. Phai mat 10 nam tham do, thu nghiem, TTCK Viet Nam da bung no vao nam 2006 song hanh cung voi nhung ky luc moi xuat hien trong nen kinh te nuoc nha.

Khac biet dau tien cua TTCK Viet Nam nam qua so voi truoc la su gop mat dong dao cua cac to chuc tai chinh nuoc ngoai co tiem luc manh, tham chi cua cac dinh che tai chinh xuyen quoc gia. Diem noi troi cua TTCK nam 2006 la su no ro cac hinh thuc kinh doanh CK nhu cac quy dau tu, cong ty quan ly quy, cong ty CK.

Cung voi do la su xuat hien mot tang lop dong dao co nhu cau giao tien cho cac dinh che chuyen nghiep quan ly, dau tu. Ben canh do, nhu thuong le la nhung nguoi choi chung khoan theo tam ly “phong trao”. Tuy nhien, thi truong bay gio khong con de bi thao tung boi mot so it cac nha dau tu nhu truoc.

TTCK Viet Nam nam 2007 se ra sao?

Sau khi luat CK va cac van ban luat khac co hieu luc tu 1/1/2007, theo y kien cua cac chuyen gia, TTCK Viet Nam nam nay co nhieu hua hen chuyen bien tich cuc. Dong von dau tu gian tiep tu nuoc ngoai se rat thuan loi vao Viet Nam chu yeu la cua cac quy dau tu, tap doan tai chinh voi chien luoc dau tu dai han.

Ty le von dau tu gian tiep ngan han hien nay chi chiem khoang 1% nen kho co kha nang rut von o at chuyen ra nuoc ngoai mot khi co su co nao do xay ra. Tuy nhien, nguon dau tu vao CK se bi tac dong khong nho boi quy dinh cam khong cho vay khong co bao dam doi voi cac khoan vay nham dau tu, kinh doanh CK. Tren thuc te, may nam qua da co nhieu nha dau tu pha san do vay tien ngan hang de kinh doanh chung khoan.

Nam 2007 se chung kien mot nguon cung lon gom co phieu, chung chi quy dau tu, trai phieu chuyen doi se buoc len san giao dich do viec Thu tuong da phe duyet danh sach 53 tap doan, Tong cong ty Nha nuoc se thuc hien CPH trong giai doan 2007 – 2010.

Chac chan nam nay TTCK Viet Nam lai ghi nhan nhung ky luc moi khi xuat hien co phieu cua cac “dai gia” nhu bon ngan hang thuong mai quoc doanh, cac co phieu bia ruou va cua cac cong ty dien thoai di dong.

Tren thi truong trai phieu, ngoai trai phieu chinh phu, se co so luong trai phieu lon cua cac tap doan phat hanh nhu Dien luc, Dau khi, Cong nghiep tau thuy… Theo nhan dinh cua cac chuyen gia, tong gia tri niem yet co phieu vao cuoi nam 2007 se tang khoang 3 lan va den cuoi nam 2008 se tang gap 5 lan hien nay.

TTCK Viet Nam dang tang truong qua nong ca ve chat luong hang hoa va gia ca CK. Tuy nhien neu quan ly tot, thong tin cong khai, minh bach, chat luong co phieu tot thi TTCK se tang truong on dinh. Tu nay cung – cau deu tang truong tot giup thi truong khong bi soc manh.

Tuy nhien theo ong Le Xuan Nghia, Vu truong Ngan hang Nha nuoc Viet Nam, dieu dang lo ngai la o Viet Nam ca thi truong tu do va chinh thuc deu co dau hieu cho thay co hoat dong kinh doanh noi gian.

Cac thong tin chinh thuc tu doanh nghiep niem yet chua han la trung thuc, trong khi do cac nha moi gioi lai co nhung thong tin trung thuc tu cong ty. Theo ong, cac cong ty kiem toan doc lap cua Viet Nam gan nhu khong chiu su kiem soat nao cua co quan cap tren. Vi the, cach huu hieu la Quoc hoi co co quan giam sat thuc su, giam sat lai cac co quan giam sat cua thi truong.

Canh do, mo hinh quan ly nha nuoc doi voi TTCK Viet Nam con chua that ro rang: theo mo thuc ngan hang hay hon hop? Phuong tien ky thuat phuc vu giao dich CK khi nao se dap ung noi toc do tang truong phi ma cua thi truong nay? Cac chuyen gia con nhat tri, chua bao gio Viet Nam thieu nhan su tai chinh – ngan hang tram trong nhu hien nay.

Theo Nguyen Xuan – The gioi & Viet Nam

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Chủ đề liên quan

TIN Kinh Tế NỔI BẬT

"Khả năng trả nợ bắt đầu khó khăn"

Trao đổi với báo chí bên lề Quốc hội (QH) ngày 22/10, ông Phùng Quốc Hiển (ảnh) cho rằng, khả năng trả nợ của Việt Nam bắt đầu có khó khăn do nghĩa vụ trả nợ tăng nhanh qua các năm.

Tìm hiểu: TTCK Viet Nam, Viet Nam, Trung Quoc, Nhat Ban, Nen kinh te thi truong, thi truong chung khoan, thi truong tai chinh, cua thi truong, su phat trien, von dau tu, quy dau tu, cua cac, quan ly, hinh thanh, trai phieu, viec

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thị trường chứng khoán

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thị trường chứng khoán bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Thi truong chung khoan

Nhan xet, hay lien he ve tin Thi truong chung khoan co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Thi truong chung khoan de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Chung khoan trong chuyen muc Kinh te.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Chung khoan
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0