SBV di tim lam phat thuc

Sau nhieu du doan o muc cao ve chi so lam phat cua nam nay, Ngan hang Nha nuoc Viet Nam (SBV) da phoi hop voi Tong cuc Thong ke de xay dung chi so lam phat thuc cua nen kinh te.

Gia ca lam bien dong nen kinh te nam 2004.

Do tinh trang giam phat cua nen kinh te, nhieu nam qua con so lam phat cu the da khong duoc quan tam day du. Nhung tu dau nam 2004 den nay, Chi so gia tieu dung (CPI) lien tuc tang cao da dat ra yeu cau phai co mot con so chinh xac ve lam phat, lam co so dieu hanh kinh te vi mo.

Nhung con so lam phat cua Viet Nam vua qua da duoc nhieu nguoi, nhieu to chuc dua ra, nhung deu bi cac quan chuc dieu hanh chinh sach thuoc SBV phu nhan, cho la khong chinh xac.

Tren ly thuyet, hien co den 6 phuong phap tinh lam phat co ban nhu: Can cu vao 86 nhom mat hang cap 2, co quan thuc hien se loai bo de tinh hoac cho quyen so nho (chi so anh huong den lam phat cua cac nhom mat hang) doi voi nhung mat hang gay dot bien; Loai nhung mat hang khac voi xu the cua cac nhom khac (tang qua cao hoac giam qua nhieu)... Hien SBV dang tinh xem phuong phap nao la hop ly doi voi Viet Nam.

Ve co ban, nguyen ly chung de xay dung chi so lam phat thuc la dua tren bien dong gia ca cua cac mat hang . Nhung neu khi CPI bao gom bien dong gia ca cua hau het cac loai mat hang (o Viet Nam la khoang 400 loai chia lam 86 nhom), thi lam phat thuc duoc loai tru di nhung mat hang co su bien dong thieu on dinh, thuong chiu tac dong cua nhung cu soc dot bien ve cung cau (xang dau, luong thuc thuc pham, sap thep, xi mang, phan bon... nhu vua qua la mot vi du).

So di nhu vay boi lam phat co ban khac voi CPI la su bien dong cua no theo chieu huong on dinh. Tren co so do, cac nha hoach dinh chinh sach moi co the de ra duoc chien luoc dieu hanh mot cach lau dai, dac biet doi voi chinh sach tien te. Tac dong cua noi long hay that chat cua chinh sach tien te doi voi nen kinh te luon co ""do tre"" nhat dinh (chinh sach tien te chi thuc su anh huong den nen kinh te sau mot thoi gian thuc hien chu thuong khong tac dong ngay). Doi voi thi truong tien te chua phat trien nhu Viet Nam, ""do tre"" khoang 1 nam. Chinh vi the, su bien dong cua CPI chi co the dung de xay dung cac chinh sach tai chinh, phan phoi... nhu da tung ap dung doi voi xang dau hay sat thep tu dau nam den nay de xu ly hay dieu tiet, chu khong the dung CPI de xay dung chinh sach tien te.

Mot quan chuc truc tiep tham gia viec tinh toan lam phat co ban cua SBV cho biet: ""Trong xay dung chi so lam phat co ban, mat hang duoc loai ra khoi tinh toan do bien dong thieu

on dinh o moi nuoc deu co su khac nhau. Chang han nhu o My la luong thuc, thuc pham va nang luong, con o Anh la nhung mat hang Nha nuoc kiem soat gia, o Thai Lan la mat hang thuc pham tuoi song... Con o Viet Nam, loai di va giu lai mat hang nao trong ro hang hoa, can co su phan tich cu the chu khong the dua theo cam tinh"".

Cung theo quan chuc tren, tu dau nam den nay, tren co so bien dong gia manh cua mat hang luong thuc, nen nhieu nguoi cho rang lam phat co ban khong tinh toi mat hang nay, roi cung co ca nhung cach tinh nhu loai mat xang dau hay gia thep ra khoi ro hang hoa... Do do, hien co rat nhieu ket qua khac nhau duoc dua ra nhu lam phat thuc se la 4% hoac 4,6%... nhung chua the tin cay hoan toan ma phai co su phan tich chi tiet tren so lieu cua nhieu nam.

Hien SBV se danh gia lai bien dong gia cua tat ca 86 nhom mat hang theo tung thang toi thieu tu nam 2000 den nay de tim ra lam phat thuc. Con de co ket qua tot hon nua la tinh trong chu ky 10 nam (tu nam 1994 den nay) tren co so mat bang gia nam 1994. ""Viec tach bach tung loai nhom hang va xay dung bieu do gia theo tung thang se cho ta thay duoc nhung nhom hang nao co su bien dong lon nhat de loai ra", quan chuc nay noi.

Tuy nhien nhu the van la chua du, viec tinh toan nhu vay can phai co su kiem tra tren thuc te toi thieu la 1 nam de xem viec danh gia bien dong cua tung nhom hang da chinh xac hay chua, roi moi co the co dua ra ket luan cu the. Cong viec khong the voi vang va do do cung chua the noi duoc se loai mat hang nao va tat nhien cang chua the tinh duoc lam phat thuc nam nay la bao nhieu vao thoi diem hien tai.

Nam 2004 da di den nhung thang cuoi cung, con duong di tim mot chi so lam phat thuc da duoc xac dinh cu the nhu vay, nhung SBV van chua the tien hanh ngay ma van phai... cho so lieu cung cap tu Tong cuc Thong ke.

• Hong Phuc