Om yeu kiem toan noi

Hoat dong kiem toan doc lap Viet Nam ra doi nam 1991 va ngay cang the hien vai tro quan trong trong nen kinh te. Neu nam 1991 chi co 2 cong ty kiem toan doc lap va 15 nhan vien thi den nay ca nuoc da co 136 cong ty voi hon 5 nghin nhan vien, cung cap hon 20 loai dich vu nghe nghiep cho khach hang.

Tuy nhien, trong doi ngu kiem toan vien nuoc ta hien nay chi co 888 kiem toan vien hanh nghe co chung chi kiem toan vien (thong ke cua Hoi Kiem toan vien hanh nghe Viet Nam - VACPA), trong so do chi co khoang 300 nguoi co chung chi kiem toan vien quoc te. Tinh binh quan moi cong ty kiem toan moi chi co 6,5 kiem toan vien co chung chi. Co mot so cong ty kiem toan chi co 3 kiem toan vien voi von ven 6 khach hang.

Tu nam 2006 tro lai day, cung voi su phat trien manh me cua thi truong chung khoan, moi truong kinh te cua Viet Nam cang doi hoi tinh minh bach trong thong tin tai chinh. Uoc tinh, muc cau tu dich vu kiem toan doc lap tang gap 10 lan so voi nam 2006.

Ben canh do, nhu cau tu van tai chinh cua cac doanh nghiep ngay cang lon, can nhung nha cung cap that su co dang cap. Cac cong ty kiem toan nuoc ngoai voi loi the ve thuong hieu va nhan luc cap cao dang "ep san" cac cong ty kiem toan trong nuoc.

Nhan xet ve nang luc cua kiem toan doc lap Viet Nam, TS. Thinh Van Vinh, Hoc vien Tai chinh noi: "Mac du quy mo da co nhung buoc phat trien nhung chua thuc su co day du cac kiem toan vien, cung nhu chua du trinh do chuyen mon de dap ung nhu cau thuc te dat ra".

Nang luc canh tranh cua cac cong ty kiem toan Viet Nam rat yeu so voi cac cong ty nuoc ngoai. He thong khach hang chua rong lon, chua vung chac. Hoat dong kiem toan bao cao tai chinh chua thuc hien kiem toan toan dien cho tat ca cac linh vuc can thiet cua nen kinh te thi truong. Nhieu linh vuc theo quy dinh da bat buoc kiem toan nhung van dang con bo ngo chua thuc hien kiem toan nhu cac doanh nghiep tu nhan, cong ty TNHH, cac hop tac xa...

Cac cong ty kiem toan doc lap chua biet hop tac voi nhau va canh tranh con thieu lanh manh. Muc phi dich vu trung binh cua cac cong ty kiem toan Viet Nam chi bang mot nua, tham chi mot phan ba so voi muc phi cung loai cua cong ty nuoc ngoai. Mot so cong ty, do canh tranh giam gia phi da cat giam mot so thu tuc, quy trinh soat xet chat luong kiem toan nen chat luong dich vu cung cap giam

Vai tro cua kiem toan vien co the rat suc tich trong nhan xet cua GS.TS Vuong Dinh Hue, Tong kiem toan Nha nuoc: "Kiem toan vien vua phai la quan toa cong minh cua qua khu, vua phai la nguoi phan xu thong thai cua hien tai, lai vua la nguoi dan duong sang suot cho tuong lai".

The nhung, nhieu chuyen gia lai co y kien la, diem yeu nhat cua kiem toan doc lap Viet Nam la "con nguoi". Theo ong Bui Van Mai, Vu truong Vu Che do ke toan va kiem toan, Bo Tai chinh: "Kha nang danh gia bao quat va dua ra y kien tu van chien luoc cua doi ngu kiem toan vien Viet Nam hien nay chac chan chua the bang kiem toan vien quoc te". Ong Vuong Dinh Hue cung cho biet: "Phan dau den 2010, nuoc ta se co khoang 3.000 nhan vien chuyen nghiep, mot nua trong so do co the dang ky hanh nghe".

Ve viec phat trien nang luc cua cac cong ty kiem toan doc lap, nhieu chuyen gia cung co y kien, nen lien ket cac cong ty kiem toan thanh nhung doanh nghiep lon co quy mo nhat dinh ve co so vat chat, nguon nhan luc, loai hinh dich vu. Ngoai ra, mot doanh nghiep kiem toan co the tro thanh thanh vien cua mot hang kiem toan lon, chang han nhu VACO, dieu nay se giup quang ba va thuc day hinh anh cua thuong hieu rat nhieu.

Mot han che lon khac xuat phat tu nhan thuc, cac doanh nghiep chua hieu ro duoc vai tro cua kiem toan trong chien luoc phat trien lau dai cua minh. Hien tai, co toi 60% khach hang cua cac cong ty kiem toan trong nuoc la kiem toan theo luat dinh. Thi phan khach hang tu nguyen da tang len nhung chua dang ke. Nhieu doanh nghiep van co khai niem "bi kiem toan" chu khong phai la "duoc kiem toan", vi vay, can thuc day tuyen truyen ve loi ich cua cac hoat dong cua kiem toan bang nhieu kenh khac nhau.

Han che thu ba la moi truong phap ly doi voi kiem toan doc lap chua duoc hoan thien. Khuon kho phap ly cho hoat dong kiem toan doc lap hien nay la rat thap, chu yeu dua tren Nghi dinh so 07/CP, da ra doi tu cach day 13 nam, Quyet dinh so 76/2004/TT-BTC va Quyet dinh 87/2005/QD-BTC. Vi vay, nhieu y kien cho rang nen ban hanh luat kiem toan doc lap, cac doanh nghiep kiem toan bat buoc de phong nhung gian lan kiem toan khi co su thong dong giua doanh nghiep duoc kiem toan va cac doanh nghiep kiem toan.

Theo thong tin tu Kiem toan Nha nuoc, mot de tai cap nha nuoc ve dinh huong giai phap ve xay dung khung kho phap ly cho kiem toan doc lap dang duoc xay dung, du kien co the duoc ap dung vao nam 2010

(Le Huong - Vneconomy)