Nhung trieu phu bi truy na

Ti phu LiKa-shing (trai) tiep nu hoang ANh tai Hong Kong.

Ba muoi nam sau ngay lanh tu Dang Tieu Binh tuyen bo “lam giau la vinh quang”, da co nhieu nguoi Trung Quoc tro thanh trieu phu, ti phu. Ho co rat nhieu tien nhung chua co duoc su kinh trong cua xa hoi. Vi sao?

Theo nghien cuu cua tap doan tu van Boston, nam 2005 Trung Quoc co 250.000 ho gia dinh la trieu phu do la My; ho chi chiem 0,4% tong so ho gia dinh Trung Quoc nhung so huu toi 70% tai san quoc gia. Con theo ong Rupert Hoogewarf, mot nha ngan hang lam viec o Thuong Hai - nguoi da lap danh sach “Nhung nguoi giau nhat Trung Quoc” cho tap chi Forbes nam 2000 va duoc nguoi Trung Quoc biet toi duoi cai ten Hu Run - thi den nam 2004, Trung Quoc co 50.000 nguoi co tai san ca nhan tren 10 trieu do la, trong do 200 nguoi co tai san hon 100 trieu do la. Ong Rupert Hoogewarf khong con lam viec cho Forbes tu nam 2002 nhung van tiep tuc cho ra ban danh sach cua rieng minh, goi la Bao cao Hu Run.

Dang chu y la so trieu phu ngay cang nhieu nhung chua gianh duoc su kinh trong cua cong chung, dac biet la cua lop tre. Theo khao sat gan day cua nhat bao Thanh nien Trung Quoc, trong 3.990 nguoi duoi 45 tuoi duoc hoi y kien, co 66,75% cho rang cac trieu phu Trung Quoc co “tu cach thap hen” va chi co 3,95% cho rang ho co “danh tieng tot”.

The thi, de duoc kinh trong, mot trieu phu phai lam the nao? Nhung nguoi tham gia khao sat cho rang, mot trieu phu hoan hao phai co y thuc ve trach nhiem xa hoi (87,79%), co mot “trai tim nhan hau” (77,11%) va phai lam giau chinh dang (73,99%). Cuoc khao sat cho thay nhieu nguoi tin rang cac trieu phu Trung Quoc thieu han nhung duc tinh nay. Co 81,06% so nguoi duoc hoi cho biet ho nghi cac ti phu thieu y thuc ve trach nhiem xa hoi, 68,01% noi ho tin rang tai san cua cac trieu phu nay la bat hop phap va 67,16% noi cac trieu phu thieu han trai tim!

Co phai truyen thong trong nong khinh thuong co tac dong den suy nghi nay? Khong han. Cung trong cuoc khao sat nay, ti phu Hong Kong Li Ka-shing - Chu tich tap doan bat dong san Cheong Kong va duoc coi la nguoi Hoa giau nhat the gioi - duoc binh chon la ti phu dang kinh nhat, tiep theo la Bill Gates cua tap doan Microsoft. Hai ong nay duoc kinh trong nho su thang tien than ky trong linh vuc kinh doanh va hoat dong nhan dao. Noi chung, nhung nguoi duoc hoi y kien cho rang ho ton trong cac ti phu nuoc ngoai hon cac ti phu noi dia.

Quan diem cua nhung nguoi duoc khao sat phan anh cach nhin chung cua cong chung Trung Quoc. Mot nha xa hoi hoc tai Bac Kinh nhan xet: “Khong nhu ong Li Ka-shing hoac cac ti phu Hong Kong dung nghiep tu hai ban tay trang, nhieu ti phu Trung Quoc hot bac khong qua lao dong can cu, tham chi khong do van may ma chi bang nhung cach thuc mo am va phi phap”.

Trong cac nam qua, nhieu trieu phu, ti phu Trung Quoc trong danh sach cua Forbes hoac trong Bao cao Hu Run da lam vao vong tu toi vi lua dao, tron thue, hoi lo, tham nhung. Co the ke ra truong hop ong Mou Qizhong - chu tap doan Nande, ba Luu Hieu Khanh - dien vien dien anh bien thanh nu doanh nhan, ong Zhou Zhengyi - nguoi giau nhat Thuong Hai, tung la chu tap doan Shanghai Nongkai va tap doan nong nghiep Au-A niem yet tren thi truong chung khoan Hong Kong. Moi day mot ti phu trong danh sach Forbes, ong Zhang Rongkun - “vua xa lo” Thuong Hai chuyen thau cac du an duong cao toc cua thanh pho lon nhat Trung Quoc - vao tu vi hoi lo nhieu quan chuc, trong do co Bi thu Thanh uy Thuong Hai Tran Luong Vu. Danh sach nay con rat dai, chua ke nhieu ti phu, trieu phu khong co ten trong danh sach Forbes nhung lai co trong ban an cua toa, chang han nhu ong Tuan Baojing - chu tap doan Jianhao va la nguoi giau nhat Bac Kinh voi tai san uoc tinh khoang 100 ti nhan dan te (13 ti do la) da bi xu tu cung voi hai dong su vi can toi giet nguoi nam 2003.

Va the la, do tu cach te hai cua nhieu trieu phu, ti phu trong danh sach “Nhung nguoi giau nhat” cua Forbes cung nhu trong Bao cao Hu Run ma cong chung Trung Quoc che gieu cac danh sach nay la “danh sach truy na” (most-wanted lists) khien phan lon doanh nhan Trung Quoc deu co ne tranh, khong muon xuat hien tren cac danh sach do.

Qua la nhieu trieu phu Trung Quoc thieu han y thuc ve trach nhiem xa hoi. Nha xa hoi hoc o Bac Kinh nhan xet: “Ho phai chiu trach nhiem, it ra la mot phan, ve tinh trang o nhiem moi truong ngay cang te hai, tinh trang hang nhai hang gia, ke ca duoc pham, ngay cang tran lan, tinh trang lam dung lao dong tre em, lao dong no dich... Noi ngan gon, nhieu hanh vi cua ho la phi dao duc duoc che giau ky ma thoi”. Nhieu trieu phu moi noi con thieu han trai tim. “Khi thien tai dich hoa, cac ti phu va dan thuong Hong Kong nhanh chong dong gop cuu tro nhung cac trieu phu noi dia thi hiem khi lam tu thien. Khi ho ngan cach giau ngheo ngay cang rong, cong chung co ly do de cam ghet nhung hanh vi truc loi va phi dao duc cua dam troc phu nay”, nha xa hoi hoc noi tiep.

Noi cho cong bang, khong phai moi trieu phu o Trung Quoc deu la troc phu. Co 56,92% so nguoi duoc khao sat tin rang van con nhieu trieu phu dang kinh, lam giau chinh dang, co trach nhiem xa hoi va co tam hon nhan ai.

Tin tot lanh tu cuoc khao sat la lop tre Trung Quoc da thau hieu van de; nhieu nguoi tre roi day se tro thanh trieu phu, ti phu. Nguoi ta hy vong lop nguoi giau moi nay se giu duoc ly tuong tren con duong di toi giau sang mot cach ve vang.

(theo Thoi bao Kinh te Sai gon)