Doanh nghiep Nha nuoc dang chu dao nhu the nao

Tags: Viet Nam, khu vuc kinh te nha nuoc, cac doanh nghiep Nha nuoc, khu vuc tu nhan, Doanh nghiep dan doanh, cong ty nha nuoc, cua khu vuc, tong cong ty, von dau tu, nen kinh te, dong gop, giai doan, ty le, chu dao, tap doan, giam


Cac van kien cua Dang va Chinh phu mot mat luon luon khang dinh rang moi thanh phan kinh te deu duoc coi trong, dong thoi thua nhan rang hieu qua su dung von dau tu cua khu vuc nha nuoc thap hon so voi khu vuc tu nhan, nhung mat khac van tiep tuc khang dinh vai tro chu dao cua khu vuc kinh te nha nuoc.

>>> Petro Vietnam: “Dung de du luan nghi chung toi la Vinashin thu hai”

Trong linh vuc kinh te va kinh doanh, vai tro chu dao cua khu vuc kinh te nha nuoc duoc thuc hien qua vai tro chu dao cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc, ma nhung “dinh cao chi huy” cua he thong nay la cac tap doan va tong cong ty nha nuoc.

Mot cau hoi dat ra la cho den nay, khu vuc doanh nghiep Nha nuoc dang dong vai tro chu dao nay nhu the nao?

Chiem nhieu nguon luc

De gop phan tra loi cau hoi tren, nguoi viet su dung cac nguon so lieu thong ke chinh thuc de danh gia muc do su dung nguon luc va dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc, trong moi quan he so sanh voi khu vuc doanh nghiep dan doanh trong nuoc va doanh nghiep co von dau tu truc tiep nuoc ngoai (FDI).

Huong nhieu biet dai ve phuong dien tiep can nguon luc, nhung

dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc lai rat han che.

Ve phuong dien su dung nguon luc, theo so lieu thong ke chinh thuc, ty trong von dau tu va tin dung cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc da giam mot cach dang ke lan luot tu 57% va 37% trong giai doan 2001-2005 xuong 45% va 31% trong giai doan 2006-2010.

Nguyen nhan cua tinh trang nay mot phan la do chuong trinh co phan hoa doanh nghiep Nha nuoc, nhung quan trong hon la do khu vuc dan doanh da lon manh khong ngung ke tu Luat Doanh nghiep 1999 va do dong von FDI o at chay vao Viet Nam cung voi tien trinh Viet Nam gia nhap WTO.

Tuy nhien, ty trong dau tu va tin dung theo so lieu chinh thuc co le chua thuc su phan anh day du thuc trang su dung nguon luc cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc.

Ve phuong dien dau tu, nhieu khoan dau tu cua nha nuoc cho cac doanh nghiep Nha nuoc khong nam trong ngan sach, dong thoi nhieu khoan dau tu cua cac doanh nghiep Nha nuoc, dac biet la cua cac tap doan va tong cong ty, duoc thuc hien qua cac cong ty con, va do vay khong duoc phan anh mot cach day du vao tong dau tu cua khu vuc nay. Ben canh do, nhieu doanh nghiep Nha nuoc, dac biet trong linh vuc van tai, hang khong, vien thong, duoc su dung co so ha tang tu nguon dau tu truc tiep cua nha nuoc.

Tuong tu nhu vay, ve phuong dien tin dung, doanh nghiep Nha nuoc nhan duoc nhieu tin dung tu quy ho tro phat trien truoc day va Ngan hang Phat trien Viet Nam hien nay nhung khong nam trong co so du lieu cua he thong ngan hang thuong mai. Ben canh do, tin dung danh cho cac cong ty con, cong ty san sau (ke ca doanh nghiep co phan hoa) cua nhieu tap doan va tong cong ty cung khong duoc thong ke day du.

Day la chua ke den mot thuc te hien nhien la khu vuc doanh nghiep Nha nuoc duoc huong nhieu dac quyen, dac loi so voi cac khu vuc con lai. Cu the la doanh nghiep Nha nuoc duoc nha nuoc duoc cap dat kinh doanh, hoac neu phai thue thi voi muc gia khong dang ke so voi gia tri thi truong, sau do duoc su dung dat thue de the chap vay von ngan hang, trong khi cac doanh nghiep tu nhan khong co lua chon nay.

Cac doanh nghiep Nha nuoc, voi su hau thuan cua Nha nuoc, cung duoc uu tien tiep can tin dung (trong nhieu truong hop thong qua tin dung chi dinh) va ngoai te khan hiem voi gia thap hon gia thi truong.

Dong gop han che

Mac du duoc huong nhieu biet dai ve phuong dien tiep can nguon luc, dong thoi trong nhieu truong hop duoc huong vi the doc quyen tren thi truong noi dia, nhung dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc cho nen kinh te lai rat han che, khong nhung the lai dang tren da di xuong.

Dau tien, hay xem xet ty le dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc cho GDP, von la muc tieu kinh te quan trong nhat trong he thong muc tieu kinh te cua Chinh phu. Bao cao cua Chinh phu thuong dan so lieu cua Tong cuc Thong ke cho rang doanh nghiep Nha nuoc tao ra khoang mot phan ba GDP cua Viet Nam.

Tuy nhien dieu nay chua han chinh xac vi day la ty le dong gop cua toan bo khu vuc nha nuoc - trong do doanh nghiep Nha nuoc chi la mot bo phan. Sau khi tru di GDP tao ra tu cac hoat dong cua khu vuc nha nuoc nam ngoai doanh nghiep Nha nuoc (nhu quan ly nha nuoc, an ninh quoc phong, dam bao xa hoi, van hoa, y te, giao duc, the duc the thao, hoat dong doan the…) thi trong giai doan 2006-2010, khu vuc doanh nghiep Nha nuoc trung binh chi tao ra khoang 28% GDP, giam tu muc 30% cua giai doan 2001-2005.

So sanh ty le su dung nguon luc (cu the la dau tu) va dong gop cho nen kinh te (cu the la GDP) cua khu vuc doanh nghiep nha nuoc va doanh nghiep dan doanh cho thay hai buc tranh hoan toan tuong phan. Trong giai doan 2006-2010, khu vuc doanh nghiep nha nuoc chiem 45% tong dau tu nhung chi tao ra 28% GDP; trong khi do khu vuc doanh nghiep dan doanh chi chiem 28% dau tu nhung lai tao ra toi 46% GDP.

Tuong tu nhu vay, dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc vao tang truong GDP da giam rat nhanh tu muc 33% trong giai doan 2001-2005 xuong chi con 19% trong giai doan 2006-2010, trong khi do dong gop cua khu vuc doanh nghiep dan doanh tang tu 45% len 54% trong cung thoi ky.

Nguyen nhan chinh cua nhung su thay doi nay la do toc do tang GDP cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc da giam tu 7,6% trong giai doan 2001-2005 xuong 4,0% trong giai doan 2006-2010 - tuc la chi bang mot nua so voi khu vuc dan doanh.

Thu hai, dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc cho ngan sach cung di theo xu huong tuong tu. Trong 10 nam tro lai day ty le dong gop cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc cho ngan sach quoc gia (ngoai dau mo) trung binh chua toi chua toi 20% va ngay mot giam so voi chinh minh cung nhu so voi khu vuc tu nhan (bao gom khu vuc doanh nghiep dan doanh va FDI).

Neu nhu trong giai doan 2001-2005, doanh nghiep Nha nuoc dong gop 19,6% cho ngan sach, cao gan gap ruoi so voi khu vuc tu nhan, thi trong giai doan 2006-2010, ty le nay giam xuong chi con 17,6%, tuc la chi bang 4/5 so voi khu vuc tu nhan.

Thu ba, ve phuong dien lao dong - viec lam, ket qua dieu tra doanh nghiep cua Tong cuc Thong ke cho thay ty trong lao dong cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc giam rat nhanh tu muc 44% trong giai doan 2001-2005 xuong chi con 23% trong giai doan 2006-2009.

Khong nhung the, ty le tao ra viec lam moi cung giam mot cach tuong ung tu -4% xuong -13%, tuc la doanh nghiep Nha nuoc khong nhung khong tao ra viec lam moi ma con cat giam lao dong, do vay dat ganh nang tao viec lam moi hoan toan tren vai cua khu vuc tu nhan, chu yeu la cua khu vuc dan doanh.

Da danh viec cat giam lao dong la he qua kho tranh khoi trong qua trinh co phan hoa doanh nghiep Nha nuoc, nhung neu doanh nghiep Nha nuoc thuc su ngay mot lon manh thi chung cung phai co kha nang tao ra viec lam moi, mot yeu cau toi quan trong doi voi mot nen kinh te dang phat trien nhanh va co luc luong lao dong tre doi dao nhu Viet Nam de co the dap ung nhu cau lao dong cua tren duoi 1,5 trieu lao dong moi hang nam.

Thu tu, neu nhin vao hoat dong san xuat cong nghiep, linh vuc trung tam trong chien luoc phat trien theo huong cong nghiep hoa cua Viet Nam, thi vai tro cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc cung het suc khiem ton.

Neu nhu vao nam 1995, ty trong gia tri san xuat cong nghiep cua khu vuc nha nuoc va tu nhan la 50%-50%, thi den nam 2010, ty le nay chi con la 25%-75%. Khong nhung the, ty le dong gop vao tang truong gia tri san xuat cong nghiep cua khu vuc nha nuoc (theo gia co dinh) da giam tu 29% trong giai doan 2001-2005 xuong chi con chua den 12% trong giai doan 2006-2010. Trong khi do, dong gop cua khu vuc dan doanh tang tu 34% len 43% trong cung thoi ky.

Thu nam, co bang chung cho thay cac doanh nghiep Nha nuoc dong gop mot cach khiem ton cho kim ngach xuat khau nhung lai la tac gia cua mot ty le lon kim ngach nhap khau. Vi cac nguon so lieu chinh thuc hien nay khong tach bach so lieu xuat - nhap khau cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc va doanh nghiep dan doanh nen ket qua xuat - nhap khau cua hai khu vuc nay chi co the duoc uoc tinh mot cach gan dung.

Cu the la sau khi tru dau tho, than va khoang san thi doanh nghiep Nha nuoc chi tao ra khoang 15-20% tong kim ngach xuat khau. Ve phuong dien nhap khau, so lieu con han che hon nua. Tuy nhien, neu nhin vao cac du an lon nhu Dung Quat, Vinashin, va nhung hoat dong tham dung von va cong nghe (chu yeu co duoc nho nhap khau) cua doanh nghiep Nha nuoc thi ty trong nhap khau cua doanh nghiep Nha nuoc chac chan rat cao.

Ket hop hai thuc te, mot la khu vuc FDI xuat sieu (nen khu vuc trong nuoc nhap sieu) va hai la kim ngach xuat khau cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc chiem duoi 20%, trong khi nhap khau rat nhieu, co the thay rang doanh nghiep Nha nuoc la mot nguyen nhan quan trong cua tinh trang nhap sieu ngay mot cao o Viet Nam.

Dieu nay cung co nghia la mot so van de vi mo nhu tham hut can can tai khoan vang lai va suc ep giam gia VND se khong the duoc giai quyet triet de neu khong thay doi chinh sach buoc cac doanh nghiep Nha nuoc tro nen hieu qua va canh tranh hon.

Nhung tinh toan va phan tich tren day cung phu hop voi mot so danh gia truoc day ve hieu qua hoat dong cua khu vuc doanh nghiep Nha nuoc. Theo bai “Danh gia hieu qua dau tu” (2009) cua tac gia Bui Trinh, du tinh theo von dau tu thuc hien nay theo tich luy tai san thi he so ICOR cua khu vuc kinh te nha nuoc cung cao gap ruoi he so ICOR chung cua toan nen kinh te.

Theo bao cao tom tat ket qua giam sat "Viec thuc hien chinh sach, phap luat ve quan ly, su dung von, tai san nha nuoc tai cac tap doan, tong cong ty nha nuoc” cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi thi trong nam 2008, 56/91 tap doan, tong cong ty nha nuoc co ty le loi nhuan tren von chu so huu (ROE) duoi 15%, tuc la tham chi con thap hon mat bang lai suat trong nam 2008, la nam co chi so CPI trung binh len toi 20%.

Dieu nay co nghia la neu ap dung cac phuong phap ke toan dung dan thi hau het cac tap doan va tong cong ty nha nuoc se thua lo.

Tuong tu nhu vay, theo so lieu cua Bo Tai chinh, vao nam 2010, ty le ROE cua cac tap doan va tong cong ty nha nuoc la 16,5% - tuc la tuong duong voi lai suat vai thuong mai pho bien tren thi truong trong nam ay. Ket hop voi mot thuc te la den 80% trong tong loi nhuan cua cac tap doan va tong cong ty nha nuoc den tu 5 tap doan lon (bao gom Petro Vietnam, EVN, VNPT, Viettel, va TKV) thi da so cac tap doan va tong cong ty con lai co ty le ROE thap hon kha nhieu so voi mat bang lai suat thuong mai cua thi truong.

Dong thoi, cung co the lap luan them rang ngay ca khi nhung tap doan va tong cong ty co lai thi chu yeu la nho vao vi the doc quyen tren thi truong noi dia hay hang rao thue quan cao va/hoac duoc tro cap bang von, dat dai, hay tai nguyen thien nhien re, hay duoc uu dai bang cac hop dong beo bo.

Can binh dang voi dan doanh

Noi tom lai, khu vuc nha nuoc o Viet Nam hien chiem huu rat nhieu nguon luc nhung su dung chung mot cach kem hieu qua, dong gop rat khiem ton cho ngan sach, tang truong GDP, tao viec lam moi, phat trien cong nghiep, va xuat khau.

Trong khi do, khu vuc dan doanh hieu qua hon, dang ngay mot truong thanh va dong gop nhieu hon cho nen kinh te lai bi chen lan, thieu nguon luc, va phai hoat dong trong moi truong canh tranh khong binh dang.

O mot nuoc dang phat trien theo huong cong nghiep hoa, luon luon khat von va co ap luc tao viec lam moi lon nhu Viet Nam thi nang luc su dung von mot cach hieu qua, tao ra nhieu viec lam, nang cao nang luc san xuat cong nghiep va xuat khau la nhung tien de thiet yeu de giup dat nuoc phat trien. De dat duoc nhung dieu nay, theo nguoi viet, dau tien can tu bo quan diem chon truoc mot khu vuc nao do la “xuong song” hay “chu dao”, bat chap ket qua hoat dong cua khu vuc nay.

Thay vao do, Nha nuoc can can tao ra mot moi truong canh tranh cong khai va binh dang, giup cho khu vuc dan doanh ngay mot truong thanh tuong xung voi tiem tang va nhung dong gop cua khu vuc nay cho nen kinh te quoc dan.

Ve tac gia: Tot nghiep tien si kinh te tai Dai hoc Boston (My) nam 2004, TS. Vu Thanh Tu Anh hien la Giam doc nghien cuu cua Chuong trinh giang day kinh te Fulbright. Ngoai cong viec nghien cuu va giang day, ong xuat hien nhieu tren truyen thong voi tu cach la tac gia cua nhung bai viet, bai nghien cuu va bai phong van ve tinh hinh kinh te, giao duc, ve vai tro cua tri thuc, vai tro cua tieng noi doc lap trong phan bien chinh sach. Ong con la thanh vien nhom chuyen gia kinh te cua Uy ban Kinh te cua Quoc hoi, dong thoi la thanh vien hoi dong khoa hoc chuyen nganh kinh te - luat cua Dai hoc Quoc gia Tp.HCM.

 

 



VietBao.vn (Theo Vneconomy)

Tìm hiểu: Viet Nam, khu vuc kinh te nha nuoc, cac doanh nghiep Nha nuoc, khu vuc tu nhan, Doanh nghiep dan doanh, cong ty nha nuoc, cua khu vuc, tong cong ty, von dau tu, nen kinh te, dong gop, giai doan, ty le, chu dao, tap doan, giam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Doanh nghiệp Nhà nước đang “chủ đạo” như thế nào?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Doanh nghiệp Nhà nước đang “chủ đạo” như thế nào? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Doanh nghiep Nha nuoc dang chu dao nhu the nao

Nhan xet, hay lien he ve tin Doanh nghiep Nha nuoc dang chu dao nhu the nao co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Doanh nghiep Nha nuoc dang chu dao nhu the nao de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Doanh nghiep trong chuyen muc Kinh te.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Doanh nghiep
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0