Co che giai quyet tranh chap cua WTO

Tags: Co quan Giai quyet Tranh chap, cac nuoc dang phat trien, cac bien phap tra dua, cac nuoc phat trien, hiep dinh thuong mai, cac ben tranh chap, nhom chuyen gia, ben thua kien, nuoc thanh vien, trong truong hop, co che, ap dung, doi voi, cua nhom, bao cao, WTO


Co che giai quyet tranh chap cua WTO
+ Co che giai quyet cac tranh chap cua WTO la nhu the nao? ( buidung...@gmail ...)

- Co che giai quyet tranh chap cua WTO duoc xay dung tren bon nguyen tac: cong bang, nhanh chong, hieu qua va chap nhan duoc doi voi cac ben tranh chap, phu hop voi muc tieu bao toan cac quyen va nghia, phu hop voi cac hiep dinh thuong mai co lien quan tren co so tuan thu cac quy pham cua luat tap quan quoc te ve giai thich dieu uoc quoc te.

Ngoai ra, WTO cung se tiep tuc ap dung cach giai quyet tranh chap cua GATT 1947 nhu: tai lap su can bang giua quyen va nghia vu; giai quyet tich cuc cac tranh chap; cam don phuong ap dung cac bien phap tra dua khi chua duoc phep cua WTO. Nguyen tac cam don phuong ap dung cac bien phap trung phat co y nghia song con doi voi su ton tai cua he thong thuong mai toan cau.

Tuy nhien, nguyen tac nay khong bao ham ro rang y co cam cac nuoc thanh vien khong duoc don phuong xac dinh cac hanh vi cua nuoc thanh vien khac co vi pham cac hiep dinh cua WTO hay khong. Loi dung su khong ro rang nay nen mot so nuoc thanh vien phat trien nhu My, EU van tiep tuc don phuong ap dung cac dao luat cua rieng minh nhu dieu khoan Super 301 trong luat thuong mai My hoac quy dinh 384/96 cua Hoi dong chau Au de “ket an” va trung phat cac nuoc thanh vien WTO khac.

Co quan giai quyet tranh chap cua WTO, quy che "nhom chuyen gia" va co quan phuc tham thuong truc

- Co quan giai quyet tranh chap: Viet tat theo tieng Anh la DSB (Dispute Settlement Body) co quyen quyet dinh thanh lap va thong qua bao cao cua nhom chuyen gia va nhom phuc tham, giam sat viec thuc hien cac quyet dinh ve giai quyet tranh chap, cho phep tam dinh chi viec ap dung cac hiep dinh thuong mai voi mot nuoc thanh vien, cho phep ap dung cac bien phap trung phat.

- Nhom chuyen gia: Cong viec chinh ve giai quyet tranh chap do cac nhom chuyen gia thuc hien. Cac nhom chuyen gia nay do DSB thanh lap de giai quyet mot vu tranh chap cu the va giai the sau khi ket thuc nhiem vu. Khac voi co cau nhom chuyen gia thoi ky GATT 1947 chu yeu duoc uu tien lua chon trong cac quan chuc chinh phu cac nuoc thanh vien, nhom chuyen gia thoi WTO duoc uu tien lua chon trong so nhung chuyen gia (expert) doc lap, khong lam viec cho chinh phu, co uy tin quoc te ve chinh sach hoac luat thuong mai quoc te. Thanh phan cua moi nhom chuyen gia tu 3-5 nguoi.

Nhiem vu cua nhom chuyen gia la giup co quan giai quyet tranh chap cua WTO lam sang to noi dung tranh chap va khuyen nghi mot giai phap de cac ben huu quan giai quyet tranh chap cua ho, phu hop voi cac hiep dinh thuong mai co lien quan. Trong qua trinh xem xet su viec, nhom chuyen gia co quyen tim kiem thong tin tu moi nguon va trung cau y kien giam dinh cua cac chuyen gia ben ngoai ve nhung van de ky thuat.

Toan bo qua trinh giai quyet tranh chap tu thoi diem cac ben tranh chap tu thuong luong voi nhau cho den khi nhom chuyen gia de trinh bao cao len DSB toi da khong qua mot nam, trong do thoi gian ke tu thoi diem thanh lap nhom chuyen gia cho den khi de trinh bao cao toi da khong qua sau thang.

Bao cao cua nhom chuyen gia se duoc gui den cho cac ben tranh chap trong vong sau thang, trong truong hop tranh chap lien quan den nhung hang hoa de hu hong trong vong ba thang va gui den tat ca cac thanh vien cua WTO sau do ba tuan. Sau 60 ngay, bao cao cua nhom chuyen gia se tu dong tro thanh quyet dinh cua DSB neu khong co su dong thuan cua tat ca cac nuoc thanh vien WTO, ke ca hai ben tranh chap bac bo noi dung cua bao cao.

- Co quan phuc tham thuong truc: Mot trong nhung net moi cua bo may giai quyet tranh chap cua WTO la viec thanh lap co quan phuc tham thuong truc. Co quan nay co 7 thanh vien, do co quan giai quyet tranh chap bo nhiem voi nhiem ky 4 nam, la nhung chuyen gia phap ly va thuong mai quoc te co kinh nghiem lau nam. Co quan nay co chuc nang xem xet theo thu tuc “phuc tham” bao cao cua nhom chuyen gia, theo de nghi cua mot trong cac ben tranh chap.

Tuy nhien, pham vi "phuc tham" chi ap dung doi voi nhung ket luan va giai thich phap ly duoc dua ra trong bao cao cua nhom chuyen gia. Khi co de nghi xem xet phuc tham, co quan phuc tham thuong truc se lap ra mot nhom phuc tham rieng biet cho moi mot vu tranh chap, bao gom 3 thanh vien. Nhom phuc tham co tham quyen hoac giu nguyen, thay doi hoac huy bo nhung giai thich va ket luan phap ly neu trong bao cao cua nhom chuyen gia.

Bao cao cua nhom phuc tham se duoc de trinh len DSB de thong qua. Viec thong qua bao cao phuc tham duoc thuc hien theo nguyen tac dong thuan tieu cuc va gan nhu mang tinh chat tu dong. Cac ben tranh chap co nghia vu thuc hien vo dieu kien quyet dinh cuoi cung cua DSB tren co so bao cao phuc tham. Thoi han xem xet phuc tham la 60 ngay, co the duoc gian han nhung khong qua 90 ngay.

Thuc hien quyet dinh cua Co quan giai quyet tranh chap va ap dung bien phap tra dua

Quyet dinh ve giai quyet tranh chap duoc DSB thong qua theo nguyen tac dong thuan tieu cuc co gia tri phap ly va co tinh cuong che thi hanh doi voi cac ben tranh chap. Thong thuong thi ben thua kien co nghia vu bai bo cac quy dinh hoac cham dut ap dung cac bien phap ma nhom chuyen gia ket luan la vi pham dieu khoan trong cac hiep dinh co lien quan cua WTO.

De bao dam la ben thua kien se thuc hien nghiem tuc quyet dinh cua DSB va de tranh tinh trang "roi vao im lang", WTO de ra mot co che theo doi va giam sat viec thuc hien quyet dinh trong vong 30 ngay ke tu ngay thong qua bao cao cua nhom chuyen gia, ben thua kien phai thong bao cho DSB biet ve nhung bien phap ma nuoc nay du dinh ap dung de thuc hien khuyen nghi cua nhom chuyen gia.

Neu nuoc nay vi ly do nao do khong the thuc hien ngay khuyen nghi cua nhom chuyen gia thi DSB co the cho phep nuoc nay duoc thuc hien trong mot thoi han “hop ly”. Va neu trong thoi han "hop ly" do ben thua kien van khong the thuc hien duoc khuyen nghi cua nhom chuyen gia thi nuoc nay co nghia vu thuong luong voi ben thang kien ve muc do boi thuong thiet hai, vi du nhu giam thue quan doi voi mot san pham nao do co loi cho ben thang kien.

Neu trong vong 20 ngay ke tu ngay cham dut thoi han hop ly, cac ben tranh chap khong dat duoc thoa thuan ve muc do boi thuong thi ben thang kien co quyen yeu cau DSB cho phep ap dung cac bien phap tra dua, cu the la tam ngung viec cho ben thua kien huong nhung nhan nhuong thue quan hoac tam ngung thuc hien nhung nghia vu doi voi ben thua kien theo hiep dinh co lien quan.

Bien phap tra dua phai tuong ung voi muc do thiet hai va phai duoc thuc hien trong linh vuc (sector) thuong mai ma ben thua kien bi thiet hai. De bao dam tinh hieu qua cua cac bien phap tra dua va rut kinh nghiem, WTO quy dinh trong truong hop viec ap dung bien phap tra dua ma linh vuc bi thiet hai la khong thuc te hoac khong co hieu qua thi ben thang kien co quyen yeu cau DSB cho phep tra dua trong mot linh vuc khac (tra dua cheo).

Chang han mot nuoc dang phat trien se kho co the ap dung mot cach hieu qua bien phap tra dua trong linh vuc thuong mai hang hoa doi voi mot nuoc phat trien nhung neu tra dua trong linh vuc thuong mai dich vu hoac so huu tri tue thi co the se hieu qua hon. Hon the nua, trong mot so truong hop dac biet nghiem trong, ben thang kien con co the yeu cau DSB cho phep tra dua trong nhung linh vuc thuoc cac hiep dinh thuong mai khac voi hiep dinh thuong mai ma ben thua kien vi pham.

Tuy nhien, de bao dam su cong bang va trong truong hop co tranh chap ve muc do tra dua, WTO cung danh cho ben thua kien quyen dua tranh chap noi tren ra giai quyet theo phuong thuc trong tai. Quyet dinh trong tai ve van de nay la quyet dinh cuoi cung va co gia tri thi hanh doi voi tat ca cac ben.

Cac phuong thuc giai quyet tranh chap khac

Ngoai co che cua DSB, cac nuoc thanh vien WTO con co the su dung nhung phuong thuc giai quyet tranh chap khac trong Cong phap quoc te nhu trong tai lien quoc gia (interstate arbitration), trung gian (mediation) va hoa giai (conciliation). Dieu 25 Thoa thuan DSU quy dinh cac nuoc thanh vien co the giai quyet tranh chap voi nhau thong qua trong tai doi voi nhung tranh chap neu cac nuoc nay thoa thuan nhat tri su dung co che nay va chap nhan tuan thu quyet dinh cua trong tai.

Cac nuoc cung co the su dung co che trung gian hoac hoa giai cua mot ben thu ba. Rieng doi voi nhung tranh chap ma mot ben la nuoc kem phat trien nhat thi Tong giam doc co the dung ra lam trung gian hoac hoa giai.

Ngoai co che giai quyet tranh chap chung ra, mot so hiep dinh thuong mai da bien cua WTO cung quy dinh nhung co che giai quyet tranh chap dac biet. Vi du nhu Hiep dinh ve tro cap co quy dinh thu tuc rieng ve giai quyet tranh chap lien quan den hang det truoc Co quan giam sat hang det. Trong truong hop cac quy dinh ve co che giai quyet tranh chap dac biet khac voi nhung quy dinh ve co che giai quyet tranh chap chung thi nhung quy dinh trong co che dac biet thang the.

Cac nuoc dang phat trien va Co che giai quyet tranh chap cua WTO

Mac du luon chiem da so tai GATT, nhung vi nhung ly do lich su (da so cac nuoc dang phat trien da tung la thuoc dia cua cac nuoc phat trien) nen cac nuoc dang phat trien thuong co thai do "nghi ngo" va "e de" doi voi nhung co che do cac nuoc phuong Tay dat ra. Trong mot nghien cuu duoc cong bo vao nam 1985, Uy ban thuong mai quoc te cua My (USIC) da chi ra mot so nguyen nhan lam cho cac nuoc dang phat trien it su dung den Co che giai quyet tranh chap cua GATT:

-Thu nhat, cac nuoc dang phat trien khong co doi ngu chuyen gia phap ly co chuyen mon va kinh nghiem trong viec tham gia xu ly cac tranh chap thuong mai quoc te va cung khong co kha nang tai chinh de di thue cac chuyen gia phuong Tay;

- Thu hai, tam ly lo so rang neu di kien cao cac nuoc phat trien thi co khi ho phai chiu thiet nhieu hon la duoc loi, "chua duoc va thi ma da sung". Su phu thuoc vao thi truong va cac nguon giup do ve tai chinh cua phuong Tay la mot trong nhung ly do khien cac nuoc dang phat trien rat ngai va cham voi cac nuoc phat trien va neu co tranh chap thi cac nuoc nay chu truong xu ly song phuong, kin dao va thuong la san sang nhuong bo;

- Thu ba, cac nuoc dang phat trien nhan thuc duoc rang cho du ho co thang kien va dam dung cam ap dat cac bien phap tra dua hop phap chang nua thi cung khong dem lai hieu qua va co the co mot anh huong tich cuc den cach cu xu cua cac nuoc phat trien;

- Thu tu, tuy tham gia GATT ngay tu khi moi thanh lap, nhung cac nuoc dang phat trien van con giu thai do luong lu trong tien trinh hoi nhap vao nen kinh te the gioi. Da so cac nuoc nay cho rang Co che giai quyet tranh chap cua GATT cung chi la mot trong nhung cong cu cua cac nuoc phuong Tay su dung de ep buoc ho mo cua thi truong.

Vi nhung ly do noi tren, quan diem chung cua cac nuoc dang phat trien doi voi Co che giai quyet tranh chap cua GATT trong khoang 30 nam (tu 1948-1979) la "phot lo" co che nay. Trong khoang thoi gian nay, so vu kien cua cac nuoc dang phat trien chi chiem co 12% tong so cac vu kien tai GATT va da so la ket thuc thong qua thuong luong truoc khi nhom chuyen gia cua GATT thong qua bao cao cuoi cung.

Chi den thoi ky sau Vong Tokyo, cac nuoc dang phat trien, dac biet la mot so nuoc NIC nhu Brazil, Mexico, An Do, Argentina moi thuc su quan tam va su dung thuong xuyen hon Co che giai quyet tranh chap cua GATT. Su thay doi nay xuat phat tu nhung ly do sau. Thu nhat, su giam sut cua thuong mai the gioi nhung nam 1970 do tac dong cua hai cuoc khung hoang dau lua da dan den viec troi day cua chu nghia bao ho o hau het cac nuoc cong nghiep phat trien.

Thu hai, qua trinh cong nghiep hoa tai mot so nuoc dang phat trien da dem lai nhung thanh qua dau tien, noi bat nhat la trong mot so nganh san xuat cong nghiep va che bien, cac nuoc NIC da dat duoc uu the canh tranh voi san pham cung loai cua phuong Tay va da bat dau du thua nang luc san xuat trong mot so linh vuc nhu may mac, dien tu dan dung, thep.

Cac nuoc nay bat dau nhan thuc duoc can phai su dung nhieu cong cu de tiep can thi truong tieu thu cua cac nuoc phuong Tay va khi can thiet su dung ca Co che giai quyet tranh chap. Ngoai ra viec thanh lap mot Bo phan phap ly (Legal Office) truc thuoc Ban thu ky GATT da giup cung cap nhung tro giup ky thuat co hieu qua cho cac nuoc dang phat trien trong viec nghien cuu ve co cau the che va phap ly cua GATT va tu van phap ly cho cac nuoc nay trong qua trinh chuan bi cac tai lieu va thu tuc khieu kien.

Trong vong 15 nam (1979-1994), so luong cac vu kien cua cac nuoc dang phat trien chong lai cac nuoc phat trien da tang len den 25% tong so cac vu kien tai GATT (25/117 vu).

O Vong dam phan Uruguay, Brazil da dua ra de nghi can thiet phai ap dung nguyen tac doi xu dac biet doi voi cac nuoc dang phat trien khi ap dung Co che giai quyet tranh chap cua GATT. De nghi nay da duoc chap nhan va the hien trong Thoa thuan ve Co che giai quyet tranh chap WTO. Cu the nhu sau:

- Cac nuoc dang phat trien co the yeu cau Tong giam doc WTO dung ra lam trung gian, hoa giai trong truong hop co tranh chap voi nuoc phat trien;

- Trong thanh phan cua nhom chuyen gia nhat thiet phai co mot thanh vien la cong dan cua mot nuoc dang phat trien, tru khi nuoc dang phat trien co lien quan khong yeu cau nhu vay;

- Thoi gian de giai quyet tranh chap voi cac nuoc dang phat trien co the duoc keo dai hon so voi quy dinh chung;

- Cac nuoc phat trien can co thai do kiem che khi ap dung cac bien phap tra dua voi ben thua kien la nuoc dang phat trien;

- Cac nuoc phat trien co the duoc phep ap dung cac bien phap tra dua cheo doi voi ben thua kien la nuoc phat trien;

- Cac nuoc dang phat trien co the yeu cau Ban Thu ky WTO tro giup phap ly khi co tranh chap;

- Cac nuoc dang phat trien co the ap dung cac thu tuc giai quyet tranh chap duoc Dai hoi dong GATT thong qua theo Quyet dinh ngay 5-4-1966.

Cac nuoc dang phat trien da nhanh chong nhan thuc duoc loi ich tu viec su dung Co che giai quyet tranh chap cua WTO va chi sau gan 5 nam, cac nuoc dang phat trien da tro thanh nhom cac nuoc su dung nhieu nhat co che giai quyet tranh chap moi cua WTO.

Tinh den ngay 31-12-1998, cac nuoc dang phat trien dan dau so luong cac vu kien (37%) nhieu hon My (34%) va EU (21%) va 80% trong so do ket thuc thang loi. Co the noi Co che giai quyet tranh chap cua WTO duoc cac nuoc dang phat trien su dung nhu mot cong cu co hieu qua de giai quyet tranh chap thuong mai voi cac nuoc phat trien. Va xet ve toan cuc thi Co che nay la mot buoc phat trien tien bo theo huong cong bang hon trong quan he thuong mai quoc te.

Tu www. wto.org, Sach tim hieu ve WTO cua Vien quan he quoc te, Dien dan doanh nghiep VN

TS

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Chủ đề liên quan
Tìm hiểu: Co quan Giai quyet Tranh chap, cac nuoc dang phat trien, cac bien phap tra dua, cac nuoc phat trien, hiep dinh thuong mai, cac ben tranh chap, nhom chuyen gia, ben thua kien, nuoc thanh vien, trong truong hop, co che, ap dung, doi voi, cua nhom, bao cao, WTO

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Co che giai quyet tranh chap cua WTO

Nhan xet, hay lien he ve tin Co che giai quyet tranh chap cua WTO co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Co che giai quyet tranh chap cua WTO de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin kinh te trong chuyen muc Kinh te.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin kinh te
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0