APEC la gi

Tags: Thai Binh Duong, Nhat Ban, Ban Thu, Trung Quoc, Bac My, Tai Hoi, khu vuc Chau A - Thai Binh, Dau tu truc tiep nuoc ngoai, Nen kinh te dang phat trien, tu do hoa thuong mai, tong gia tri xuat khau, hop tac kinh te, hoi nghi cap cao, quan chuc cao cap, cac thanh vien, cua cac, APEC


I. KHAI QUAT CHUNG VE APEC

1. Boi canh va su ra doi cua APEC

1.1. Sang kien cua O-xtray-lia ve viec thanh lap APEC

APEC la gi?
APEC la gi?
Chan dung lanh dao thanh vien APEC
APEC la gi? APEC la gi?
VNN 652146 VNN 652132

APEC la gi?

APEC la gi?
VNN 652137 VNN 652133
APEC la gi? APEC la gi?
VNN 652136 VNN 652140

Ngay tu nhung nam 1960, y tuong ve lien ket kinh te khu vuc da duoc mot so hoc gia nguoi Nhat Ban dua ra. Nam 1965, hai hoc gia nguoi Nhat Kojima va Kurimoto da de nghi thanh lap mot "Khu vuc mau dich tu do Thai Binh Duong" ma thanh vien gom nam nuoc cong nghiep phat trien, mo cua cho mot so thanh vien lien ket la cac nuoc dang phat trien o khu vuc long chao Thai Binh Duong tham gia. Sau do, mot so hoc gia khac nhu Tien si Saburo Okita (cuu Ngoai truong Nhat Ban) va Tien si John Crawford (Dai hoc Tong hop Quoc gia Ot-xtray-lia) da som nhan thuc duoc su can thiet phai xay dung su hop tac co hieu qua ve kinh te o khu vuc. Tu tuong nay da thuc day nhung no luc hinh thanh Hoi dong Hop tac Kinh te Thai Binh Duong (PECC) nam 1980. Chinh PECC sau nay da cung voi ASEAN dong vai tro quan trong trong viec hinh thanh che do tu van kinh te rong rai giua cac nen kinh te trong khu vuc cung nhu thuc day y tuong thanh lap APEC.

Vao cuoi nhung nam 1980, mot so quan chuc chinh phu Nhat Ban, dac biet Bo truong Bo Thuong mai va Cong nghiep (MITI) luc do la Hajime Tamura, da goi y thanh lap mot dien dan hop tac co tinh chat ky thuat ve cac van de kinh te khu vuc. My luc dau to ra it quan tam den goi y nay vi dang tap trung thuc day tien trien cua vong dam phan U-ru-goay cua GATT va hinh thanh Khu vuc Mau dich Tu do Bac My (NAFTA), trong khi chinh phu Cong Dang cua Thu tuong Bob Hawke o Ot-xtray-lia luc do da nhan thuc duoc tam quan trong thiet yeu cua moi quan he kinh te, thuong mai voi chau A doi voi Ot-xtray-lia nen da kip thoi nam bat va thuc day y tuong ve mot dien dan hop tac kinh te.

Thang 1 nam 1989, tai Xe-un, Han Quoc, Thu tuong Bob Hawke da neu y tuong ve viec thanh lap mot Dien dan tu van kinh te cap Bo truong o chau A Thai Binh Duong voi muc dich phoi hop hoat dong cua cac chinh phu nham day manh phat trien kinh te o khu vuc va ho tro he thong thuong mai da phuong. Nhat Ban, Ma-lai-xia, Han Quoc, Thai Lan, Phi-lip-pin, Xinh-ga-po, Bru-nay, In-do-ne-xia, Niu Di-lan, Ca-na-da va My da ung ho sang kien nay. Thang 11 nam 1989, cac Bo truong Ngoai giao va Kinh te cua cac nuoc noi tren da hop tai Can-be-ra, Ot-xtray-lia quyet dinh chinh thuc thanh lap APEC.

Sau do, APEC ket nap them Trung Quoc, Hong Cong va Dai Loan (voi ten goi theo tieng Anh la Chinese Taipei) vao thang 11 nam 1991; Me-hi-co, Pa-pu-a Niu Ghi-ne thang 11 nam 1993; Chi-le thang 11 nam 1994 va tam ngung thoi han xet ket nap thanh vien trong ba nam. Den thang 11 nam 1998, APEC ket nap them ba thanh vien moi la Pe-ru, Lien bang Nga va Viet Nam, dong thoi quyet dinh tam ngung thoi han xem xet ket nap thanh vien moi trong muoi nam de cung co to chuc.

APEC la gi?

Trung tam Hoi nghi Quoc te - Noi to chuc APEC CEO Summit 2006.

Den nay, APEC da co 21 nen kinh te thanh vien voi khoang 2,5 ty dan; 19.000 ty do la My GDP moi nam va chiem 47% thuong mai the gioi (xem bang 1). APEC bao gom ca hai khu vuc kinh te manh va nang dong nhat the gioi: khu vuc Dong A va khu vuc Bac My (gom My, Ca-na-da va Me-hi-co) voi nhung net dac thu va vo cung da dang ve chinh tri, xa hoi, kinh te va van hoa. Chi trong muoi nam dau ton tai va phat trien, cac nen kinh te thanh vien APEC da dong gop gan 70% cho su tang truong chung cua nen kinh te toan cau.

1.2. Nhung nhan to dan den su ra doi cua APEC

Tu cuoi nhung nam 1970, dac biet la trong nhung nam 1980, su tang truong kinh te lien tuc va voi nhip do cao cua chau A ma nong cot la cac nen kinh te Dong A da thu hut su chu y cua ca the gioi. Tiep theo "su than ky" cua Nhat Ban, cac nen kinh te cong nghiep moi (NIEs), ASEAN va dac biet la su noi len cua Trung Quoc da bien chau A thanh khu vuc phat trien kinh te nang dong bac nhat the gioi.

Tu nhung nam 1980, cac nuoc chau A luon luon dan dau the gioi ve toc do phat trien kinh te trong khi kinh te the gioi bi suy thoai vao dau nhung nam 1990. Xuat khau thuc su la dong luc tang truong kinh te o cac nuoc chau A. Trong giai doan 1980-1992, xuat khau cua cac nuoc chau A tang nhanh nhat the gioi, dat toc do binh quan hang nam tren 10%, so voi 4% cua cac nuoc chau Au va My La-tinh va 6% cua cac nuoc cong nghiep phat trien von chiem toi 2/3 thuong mai the gioi. Dau tu truc tiep nuoc ngoai (FDI) vao cac nuoc chau A tang manh, phan lon tu My, Nhat Ban va cac nen kinh te NIEs. Tiem luc lon ve xuat khau hang hoa, dich vu va von dau tu doi hoi phai co thi truong on dinh, rong mo va han che den muc toi da nhung hang rao ngan tro su luu chuyen cua hang hoa, dich vu, dau tu trong khu vuc. Do do, hop tac va lien ket kinh te khu vuc tro thanh nhu cau cap thiet de bao dam cho su phat trien kinh te cao va on dinh.

Trong khi do, xu the toan cau hoa phat trien manh, the hien qua su phan cong lao dong quoc te dan xen nhau duoi tac dong cua nhung tien bo cua khoa hoc - cong nghe, dac biet la cong nghe thong tin. Viec Trung Quoc cai cach va mo cua cang lam gia tang xu the nay o chau A - Thai Binh Duong. Trong nen kinh te the gioi, cac hoat dong san xuat, thuong mai, tai chinh va dich vu ngay cang duoc quoc te hoa. Cung voi toan cau hoa va nhu mot su ung pho voi toan cau hoa, xu the khu vuc hoa cung phat trien manh me ca ve chieu rong va chieu sau. Tu cuoi nhung nam 1980, lien ket kinh te khu vuc o chau Au va Bac My duoc day manh them mot buoc. Cac nuoc thuoc Lien hiep chau Au da thoa thuan lap ra mot thi truong chung vao nam 1992 va rao riet lap ke hoach cho mot lien minh tien te voi mot dong tien chung. Con o Bac My, thang 1 nam 1989 My va Ca-na-da chinh thuc ky Hiep dinh thanh lap Khu vuc Mau dich Tu do song phuong (CAFTA). Trong khi do, o chau A- Thai Binh Duong tuy co on dinh tuong doi ve chinh tri, va la mot khu vuc nang dong va co nhip do tang truong kinh te cao nhung chua co mot hinh thuc lien ket nao co tinh chat chinh thuc, lien chinh phu va toan khu vuc de bao dam loi ich cua cac nuoc trong khu vuc truoc su gia tang ngay cang manh cua chu nghia khu vuc bao ho o Tay Au va Bac My.

Tu nhung nam 1970 -1980, nhat la cuoi nhung nam 1980, trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong da thay ro xu the la cac nen kinh te ngay cang tuy thuoc lan nhau mot cach chat che hon ve nhieu mat. Chi noi rieng ve thuong mai, nam 1989, xuat khau hang hoa cua cac nuoc chau A - Thai Binh Duong sang My chiem 25,8% tong gia tri xuat khau cua ho, trong khi do xuat khau cua My sang chau A - Thai Binh Duong chiem 30,5% tong gia tri xuat khau cua My. Xuat khau cua Nhat Ban sang cac nuoc chau A - Thai Binh Duong chiem 33% tong kim ngach xuat khau cua Nhat Ban va gia tri xuat khau cua chau A - Thai Binh Duong sang Nhat Ban chiem 9,8% tong kim ngach xuat khau cua cac nuoc nay. Xuat khau cua Nhat Ban sang My chiem 34,2% gia tri xuat khau cua Nhat Ban va xuat khau cua My sang Nhat Ban chiem 12,3% tong gia tri xuat khau cua My. Su tuy thuoc lan nhau ngay cang tang ve kinh te da tao ra mot luc gan ket, mot nhu cau phoi hop giua cac nen kinh te trong khu vuc voi nhau.

Nhu vay, chinh su tang truong cao lien tuc va phat trien cua nen kinh te o khu vuc chau A - Thai Binh Duong, xu the toan cau hoa va khu vuc hoa cung nhu su tuy thuoc lan nhau ngay cang tang giua cac nen kinh te da dat ra yeu cau khach quan, cap bach cho viec hinh thanh mot dien dan mo rong trong khu vuc nham phoi hop chinh sach ve cac linh vuc kinh te, thuc day tu do hoa va khuyen khich thuong mai hang hoa, dich vu va dau tu, tang cuong hop tac kinh te, khoa hoc - cong nghe giua cac nen kinh te o chau A - Thai Binh Duong, qua do duy tri toc do tang truong kinh te cao va bao dam su phat trien ben vung cua khu vuc chau A - Thai Binh Duong khi buoc vao the ky XXI.

1.3. Quy che thanh vien va quan sat vien cua APEC

Viec soan thao qui che thanh vien cua APEC duoc giao cho cac quan chuc cao cap cua APEC thuc hien va de trinh len Hoi nghi Bo truong xem xet va Hoi nghi cac nha Lanh dao Cap cao APEC thong qua vao ky hop hang nam tai Van-cu-vo, Ca-na-da, thang 11 nam 1997. Ve co ban, nuoc hoac vung lanh tho kinh te, muon tro thanh thanh vien APEC phai co du mot so dieu kien can thiet nhu sau:

1- Vi tri dia ly: Nam o khu vuc chau A - Thai Binh Duong, tiep giap voi bo bien Thai Binh Duong.

2- Quan he kinh te: Co cac moi quan he kinh te chat che voi cac nen kinh te thanh vien APEC ve thuong mai hang hoa va dich vu, dau tu truc tiep nuoc ngoai va su tu do di lai cua cac quan chuc.

3- Tuong dong ve kinh te: Chap nhan chinh sach kinh te mo cua theo huong thi truong.

4- Quan tam va chap thuan cac muc tieu cua APEC: To ro moi quan tam manh me toi cac linh vuc hoat dong cua APEC bang cach tham gia vao cac Nhom cong tac hoac nghien cuu doc lap va cac hoat dong khac cua APEC. Tuy nhien, khong co moi lien quan dac biet nao giua viec tham gia vao cac Nhom cong tac cua APEC va viec tro thanh thanh vien. Nuoc muon tro thanh thanh vien phai hoan toan chap nhan nhung muc tieu va nguyen tac co ban duoc de ra trong cac Tuyen bo va Quyet dinh cua APEC, ke ca cac nguyen tac dong thuan va tu nguyen.

Ngoai quy che thanh vien chinh thuc, APEC con co quy che quan sat vien danh cho ba to chuc khu vuc la Ban Thu ky ASEAN, Hoi dong Hop tac Kinh te Thai Binh Duong (PECC) va Dien dan Dao Thai Binh Duong (PIF), khong co quy che quan sat vien cho mot nuoc hay vung lanh tho rieng biet. Quan sat vien co the tham du cac cuoc hop tu cap Bo truong tro xuong va tham gia vao cac hoat dong cua APEC. Cac nuoc khong phai thanh vien APEC co the duoc tham gia cac hoat dong voi tu cach khach moi tai cac Nhom cong tac cua APEC.

2. Muc tieu, nguyen tac hoat dong cua APEC

2.1. Muc tieu

Trong boi canh qua trinh lien ket va hop tac kinh te o cac khu vuc va tren pham vi toan cau phat trien manh, tu do hoa kinh te, thuong mai va dau tu tro thanh xu huong bao trum, APEC ra doi nhu mot su dap ung dung luc doi voi yeu cau va loi ich cua cac nen kinh te o chau A- Thai Binh Duong von dang ngay cang tuy thuoc lan nhau hon. Tu cho ban dau hoat dong nhu la mot nhom doi thoai khong chinh thuc, APEC da dan dan tro thanh mot thuc the khu vuc di dau trong viec thuc day tu do hoa mau dich, dau tu va hop tac kinh te. Ngay nay, APEC bao gom tat ca cac nen kinh te lon trong khu vuc va cac nen kinh te nang dong nhat, tang truong nhanh nhat tren the gioi. Cac nen kinh te cua cac thanh vien APEC cho thay su da dang, phong phu cua khu vuc cung nhu cac trinh do va phuong thuc phat trien khac nhau. Mac du giua cac nen kinh te trong khu vuc co nhieu diem khac biet nhung viec ho hop tac duoc voi nhau trong mot dien dan da phan anh muc dich va quyet tam chinh tri chung la thuc day su tang truong va phat trien kinh te ben vung trong khu vuc va tren the gioi. Muc dich chung cua APEC da duoc xac dinh ngay tu Hoi nghi Bo truong APEC lan thu nhat o Can-be-ra, Ot-xtray-lia nam 1989. Muc tieu tang truong va phat trien kinh te cua khu vuc doi hoi phai thuc day he thong thuong mai da phuong mo, tap trung giai quyet nhung van de kinh te nham tang cuong loi ich chung thong qua viec khuyen khich cac luong hang hoa, dich vu, von dau tu va chuyen giao cong nghe giua cac thanh vien.

Nhung yeu cau co ban tren duoc duc ket thanh cac muc tieu co ban cua APEC tai Hoi nghi Bo truong lan thu ba o Xe-un, Han quoc nam 1991. Tai Hoi nghi nay, cac Bo truong da thong qua Tuyen bo Xe-un, dat nen mong cho su phat trien cua APEC nhu mot khuon kho hop tac khu vuc voi 4 muc tieu la:

Duy tri su tang truong va phat trien cua khu vuc vi loi ich chung cua cac dan toc trong khu vuc, va bang cach do dong gop vao su tang truong va phat trien cua nen kinh te the gioi;

Phat huy cac ket qua tich cuc doi voi khu vuc va nen kinh te the gioi do su tuy thuoc lan nhau ngay cang tang ve kinh te tao ra, khuyen khich cac luong hang hoa, dich vu, von va cong nghe;

Phat trien va tang cuong he thong thuong mai da phuong mo vi loi ich cua cac nuoc chau A - Thai Binh Duong va cac nen kinh te khac;

Cat giam nhung hang rao can tro viec trao doi hang hoa, dich vu va dau tu giua cac thanh vien phu hop voi cac nguyen tac cua GATT/WTO o nhung linh vuc thich hop va khong lam ton hai toi cac nen kinh te khac.

Tuy nhien, khong giong nhu cac to chuc khu vuc khac (dac biet la EU), ngay tu dau APEC khong nhan manh den muc tieu tao lap he thong uu dai thue quan, lien minh thue quan, hay thi truong chung, ma nhan manh toi viec tang cuong he thong thuong mai da phuong mo. Dieu nay co the ly giai boi hai ly do. Mot la, APEC la tap hop cua cac nen kinh te rat da dang ve trinh do phat trien, che do chinh tri-xa hoi cung nhu dieu kien lich su - van hoa. Vi the, cac nuoc dang phat trien nhu ASEAN, NIEs khong muon thanh lap mot khu vuc tu do hoa va bi le thuoc mot cach bat binh dang vao cac nen kinh te lon hon, co trinh do phat trien cao hon nhu My, Nhat Ban, O-xtray-lia va Ca-na-da. Hai la, cac nen kinh te APEC, dac biet la cac nuoc Dong a phu thuoc rat lon vao moi truong kinh te the gioi. Su tang truong cua cac nen kinh te Nhat Ban, NIEs va ASEAN trong thap ky 70 va 80 chu yeu nho vao su thanh cong cua chien luoc huong vao xuat khau, do vay, ho rat muon duy tri mot he thong thuong mai toan cau mo va on dinh. Viec the gioi bi chia cat thanh cac khu vuc cat cu se la dieu bat loi truoc het doi voi nhung thanh vien APEC co nen kinh te, thuong mai phat trien cao.

Ngay tu dau, APEC da tich cuc theo duoi muc tieu tang cuong he thong thuong mai da phuong mo. Trong tat ca cac Hoi nghi Bo truong hang nam cua APEC deu thao luan nhung tien trien trong Vong dam phan da phuong U-ru-goay cua GATT va ra nhung tuyen bo chung nham phoi hop hanh dong cua cac thanh vien APEC trong qua trinh dam phan, keu goi cac nuoc khac tang cuong no luc de Vong dam phan U-ru-goay dat ket qua. My va mot so thanh vien APEC coi dien dan nay la cho dua de xuc tien tu do hoa thuong mai trong truong hop vong dam phan U-ru-goay that bai. Tren thuc te, APEC da dong mot vai tro quan trong trong viec thuc day su thanh cong cua Vong dam phan U-ru-goay. Tuyen bo chung cua Hoi nghi Cap cao lan thu nhat nam 1993 nhan manh: "Co so cua su tang truong kinh te cua chung ta la mot he thong thuong mai da phuong mo. Vi vay, chung ta cam ket co gang het suc de Vong dam phan U-ru-goay ket thuc thanh cong vao ngay 15/12". Cac Bo truong APEC dan dau la My va Nhat Ban da dua ra su nhuong bo ve tiep can thi truong doi voi mot loat cac san pham tri gia 250 ty do-la trong vong dam phan cuoi cung o U-ru-goay, qua do thuc day cac nuoc khac, dac biet la Cong dong chau Au, ket thuc cuoc dam phan dung ky han.

Viec ket thuc thanh cong Vong dam phan U-ru-goay va su ra doi cua To chuc Thuong mai The gioi (WTO) da dat APEC trong mot khung canh moi. Hoi nghi Bo truong Thuong mai APEC tai Gia-cac-ta thang 11 nam 1994 nhan dinh: "Trong boi canh sau Vong dam phan U-ru-goay, dang co mot co hoi rong mo de APEC bat dau tien toi su tu do hoa rong lon hon phu hop voi cac nguyen tac co ban cua GATT/WTO, co tinh toi su da dang ve trinh do phat trien kinh te khac nhau cua cac thanh vien APEC".

Tren thuc te, muc tieu ve mot khu vuc thuong mai mo o chau A - Thai Binh Duong da duoc de cap ngay tu Hoi nghi Bo truong lan thu hai nam 1990. Tai Hoi nghi nay, cac Bo truong da dong y rang "chu de trung tam ke tiep cua APEC sau su ket thuc Vong dam phan U-ru-goay la xuc tien mot he thong thuong mai coi mo hon". Muc tieu nay duoc thuc day tai Hoi nghi Cap cao lan thu nhat tai Seattle (My) thang 11 nam 1993 khi cac nha Lanh dao APEC thua nhan su tuy thuoc lan nhau ve kinh te va su da dang cua cac nen kinh te o khu vuc, dong thoi bat dau nhin nhan ve mot "cong dong” chau A - Thai Binh Duong.

Mot nam sau, tai Hoi nghi Cap cao o Bo-go, In-do-ne-xi-a, cac nha Lanh dao APEC da tien mot buoc lon huong toi muc tieu dai han ve thuong mai va dau tu tu do va mo cua trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong. Tuyen bo ve Quyet tam chung cua Hoi nghi nhan manh: "Chung ta nhat tri tuyen bo cam ket hoan thanh viec dat duoc muc tieu ve thuong mai, dau tu tu do va mo trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong vao nam 2010 doi voi cac thanh vien phat trien va nam 2020 doi voi cac thanh vien dang phat trien". Mac du con co nhung khac biet giua cac thanh vien APEC ve nhan thuc doi voi cam ket cua cac nha Lanh dao Cap cao hay nhung bao luu cua mot vai thanh vien ve muc tieu tu do hoa thuong mai, cam ket cua cac nha Lanh dao da dat nen tang dau tien cho viec hinh thanh mot khu vuc tu do hoa thuong mai va dau tu o mot khu vuc rong lon nhat the gioi va co toc do tang truong kinh te nhanh nhat the gioi.

Nhan thuc ro tam quan trong cua viec hop tac chat che nham huy dong co hieu qua cac nguon luc trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong, duy tri toc do tang truong ben vung cua cac nen kinh te, dong thoi giam bot su chenh lech ve trinh do phat trien giua cac thanh vien, APEC cung rat coi trong day manh hop tac kinh te va ky thuat. Ngay tu Hoi nghi Bo truong lan thu nhat nam 1989, cac Bo truong da nhat tri rang de APEC dem lai nhung loi ich thuc su, cac thanh vien phai tien xa hon, khong chi dong y ve cac nguyen tac co ban ma phai di vao nhung van de hop tac cu the. Tai Hoi nghi Bo truong lan thu hai nam 1990, APEC da lap ra 7 Nhom cong tac nham phoi hop cac hoat dong hop tac trong cac linh vuc cu the. Hoi nghi Bo truong lan thu tu nam 1992 da thong qua mot khuon kho chung ve thuong mai va dau tu nham tao dieu kien thuan loi cho thuong mai va dau tu trong khu vuc. Chinh nhung hoat dong cua cac Nhom cong tac va khuon kho chung ve thuong mai va dau tu da dat nen tang cho su hop tac ve kinh te va ky thuat cua APEC va duoc ghi nhan nhu la noi dung thu hai (de bo sung va ho tro cho noi dung thu nhat la thuc day tu do hoa thuong mai va dau tu) trong Chuong trinh Hanh dong O-xa-ca duoc thong qua tai Hoi nghi Cap cao o O-xa-ca, Nhat Ban nam 1995.

2.2. Nguyen tac hoat dong cua APEC

a. Nguyen tac cung co loi

Tuyen bo Xe-un cua Hoi nghi Bo truong lan thu ba nam 1991 neu ro: "Viec hop tac trong APEC dua tren nguyen tac cung co loi, co tinh den su khac biet trong cac giai doan phat trien kinh te trong cac he thong chinh tri - xa hoi, va chu y day du den cac nhu cau cua nhung nen kinh te dang phat trien".

Viec duy tri nguyen tac binh dang, cung co loi dong vai tro quyet dinh doi voi su phat trien cua APEC vi dien dan nay la tap hop luc luong cua cac nen kinh te rat da dang ve dieu kien dia ly, lich su va van hoa, ve che do chinh tri - xa hoi va dac biet co su chenh lech rat lon ve trinh do phat trien. Trong dieu kien APEC bao gom ca nhung nen kinh te lon va phat trien nhat, cung nhu nhung nen kinh te nho va kem phat trien hon, APEC da nhan manh toi cac moi quan tam chung, loi ich chung cua cac thanh vien va tap trung vao cac van de hop tac kinh te va phat trien. Nho vay, APEC co suc hap dan lon doi voi cac nuoc trong va ngoai khu vuc. Chi gan muoi nam sau khi thanh lap, APEC da bao gom 21 thanh vien, trong do co nhung nen kinh te hung manh bac nhat the gioi nhu My, Nhat Ban, Trung Quoc.

Trong khi thua nhan moi quan he hop tac giua cac nuoc trong khu vuc phai dua tren co so cung co loi, de phu hop voi tinh da dang cua khu vuc, nguyen tac nay cung nhan manh can chu y toi su khac biet ve trinh do phat trien, che do chinh tri - xa hoi va yeu cau cua cac nen kinh te dang phat trien. Day la diem rat quan trong trong nguyen tac hoat dong cua APEC nham giai toa moi lo ngai cua mot so thanh vien la nuoc dang phat trien trong APEC rang su khac biet lon ve trinh do phat trien kinh te, khoa hoc va cong nghe co the dan toi su le thuoc bat binh dang cua ho vao cac nen kinh te tien tien hon, lam tang mau thuan va phan cuc Bac - Nam ngay trong APEC.

Cac nuoc ASEAN da thong qua nguyen tac nhat tri Cun-ching (1989), trong do nhan manh: "Viec tang cuong APEC can phai dua tren co so cong bang, binh dang va cung co loi, co chu y day du den su khac biet trong cac giai doan phat trien kinh te va he thong chinh tri - xa hoi cua cac nuoc trong khu vuc".

Trong cac hoat dong cua APEC, cac thanh vien dang phat trien da duoc danh cho nhung uu dai nhat dinh. Truoc het, viec dat muc tieu tu do hoa thuong mai va dau tu duoc chia lam hai thoi bieu, theo do cac nuoc phat trien se hoan thanh muc tieu nay vao nam 2010 va cac nen kinh te dang phat trien se cham hon 10 nam (2020). Hop tac trong APEC khong chi nhan manh toi muc tieu tu do hoa thuong mai va dau tu ma con trien khai tren cac linh vuc cu the nham ho tro cac nen kinh te dang phat trien vuon len rut ngan khoang cach giau ngheo. Vi the, tai Hoi nghi Bo truong O-xa-ca nam 1995, cac thanh vien da thong qua Chuong trinh Hanh dong O-xa-ca, trong do coi hop tac kinh te va ky thuat nhu la noi dung thu hai trong hoat dong cua APEC, co tac dong ho tro de dat toi muc tieu tu do hoa thuong mai va dau tu trong khu vuc.

b. Nguyen tac dong thuan

Mot trong nhung nguyen tac quan trong nhat cua hop tac trong APEC, nhu Tuyen bo Xe-un da neu ro, la dua tren "cam ket ve su doi thoai coi mo va xay dung su dong thuan, binh dang, ton trong quan diem cua tat ca thanh vien tham gia".

Khac voi hoat dong trong GATT/WTO, trong do cac nuoc phai qua mot qua trinh thuong thuyet, dam phan lau dai va thuong la gay gat de dat duoc nhung thoa thuan va hiep dinh co tinh phap ly quoc te cao, APEC di toi cac quyet dinh thong qua qua trinh xay dung su dong thuan. Tat ca cac Hoi nghi, tu Hoi nghi Cap cao den Hoi nghi cap Bo truong hay cap chuyen vien deu mang tinh chat tu van, theo nghia la cac thanh vien khong tham gia vao nhung cuoc thuong luong, mac ca thuc su de dat toi nhung quyet dinh co tinh rang buoc. Toan bo quyet dinh cua cac nha Lanh dao Cap cao, cac Bo truong deu duoc dua ra trong Tuyen bo chung phan anh y chi cua tat ca cac thanh vien.

Nguyen tac dong thuan the hien mot mo hinh hop tac tuong doi thanh cong trong khu vuc do ASEAN khoi xuong. Do tinh chat da dang cua cac nen kinh te trong khu vuc, nguyen tac dong thuan to ra kha hieu qua. Thong qua nguyen tac nay, APEC da xay dung duoc nhung nen tang co y nghia quan trong va thuc te de day manh hop tac, mot chuong trinh lam viec toan dien va mot thoa thuan lich su ve tu do hoa thuong mai va dau tu trong khu vuc toi nam 2020.

Duy tri nguyen tac nhat tri trong mot tap hop da dang nhu APEC la mot dieu kho khan, dac biet khi APEC di vao nhung van de hanh dong cu the. Tuy nhien, cac thanh vien APEC coi day la mot trong nhung nguyen tac co ban cua qua trinh hoat dong va ra quyet dinh cua APEC, bao dam su binh dang giua cac thanh vien trong Dien dan nay.

c. Nguyen tac tu nguyen

Xuat phat tu dac diem cua cac nen kinh te thanh vien va cac moi quan he kinh te quoc te trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong, su hop tac giua cac thanh vien trong APEC mang tinh chat tu nguyen. Nguyen tac tu nguyen the hien tren hai diem:

Truoc het, APEC chi la mot Dien dan tu van kinh te, mot co che lien chinh phu nham xuc tien su hop tac, tang truong va phat trien cua khu vuc. Ngay tu Hoi nghi dau tien, cac Bo truong APEC da nhat tri coi APEC nhu mot Dien dan tham khao y kien ve cac van de kinh te nham tang cuong trao doi quan diem giua cac nuoc chau A - Thai Binh Duong. Tinh chat tu nguyen trong hoat dong cua APEC duoc the hien trong nguyen tac Cun-ching do cac nuoc ASEAN de xuong: "APEC can cung cap mot Dien dan tu van kinh te va khong nhat thiet dan toi su thong qua cac quyet dinh co tinh chat bat buoc bat cu thanh vien nao phai chap nhan hay thuc hien". Co che hoat dong tu nguyen con duoc khang dinh lai trong Tuyen bo Xe-un nam 1991: "APEC se hoat dong thong qua qua trinh tu van va trao doi quan diem giua cac dai dien cao cap cua cac nen kinh te thanh vien APEC, dua tren cac nghien cuu, phan tich va cac y tuong ve chinh sach do cac nen kinh te tham gia va cac to chuc lien quan bao gom cac Ban Thu ky cua ASEAN, PECC va PIF dong gop".

Thu hai, do APEC chi la mot Dien dan tu van kinh te nen no khong dua ra nhung quyet dinh, nguyen tac co tinh bat buoc doi voi cac thanh vien. Moi hoat dong hop tac deu dua tren co so tu nguyen, phu hop voi loi ich cua cac ben. Dieu nay phan anh tinh dac thu cua qua trinh hoi nhap kinh te trong khu vuc. Trong khi cac to chuc hop tac khu vuc khac, dac biet la Lien hiep chau Au (EU) co co cau to chuc het suc chat che voi cac co quan lien chinh phu nhu Hoi dong chau Au, Toa an chau Au va Quoc hoi chau Au de dieu phoi su hop tac giua cac nuoc thanh vien, APEC den nay ve co ban van la mot cau truc tuong doi long leo voi mot Ban Thu ky, Uy ban Ngan sach va Quan ly de dieu phoi hoat dong trong APEC va cua cac thanh vien. Ngay tu khi Cong dong chau Au duoc thanh lap vao nhung nam 1950, qua trinh phat trien cua no da duoc dac trung boi su hoi nhap the che, trong do nhung yeu to chinh tri tac dong rat quan trong va da hinh thanh mot co cau lien chinh phu co kha nang phan quyet tren mot so linh vuc cua cac thanh vien. Trong khi do, su hoi nhap kinh te o khu vuc chau A - Thai Binh Duong duoc dan dat va thuc day chu yeu boi cac luc luong thi truong. Su phat trien ve co cau to chuc cho den nay moi chi mang tinh chat ho tro cho qua trinh hop tac trong APEC chu khong phai la muc tieu tu than cua no. Con duong phat trien cua APEC nhu vay phu hop voi dac diem da dang ve che do chinh tri - xa hoi cua khu vuc vi no cho phep trong khi khai thac duoc nhung loi ich tu su hop tac kinh te, cac thanh vien van giu duoc chu quyen kinh te, bao dam khong co su can thiep tu ben ngoai vao che do chinh tri - xa hoi cua cac thanh vien.

Mac du co co cau to chuc long leo, thoi gian qua APEC van co nhung buoc tien dang ke. Neu nhu EU can toi hon 40 nam de co duoc muc do lien ket kinh te nhu ngay nay, GATT/WTO cung can toi mot thoi gian gan 50 nam de dat toi nhung muc do nhat dinh ve tu do hoa thuong mai va dau tu thi trong vong gan muoi nam, APEC da di tu nhan thuc chung toi nhung hanh dong cu the nham dat muc tieu tu do hoa thuong mai va dau tu. Tai Hoi nghi Bo truong lan thu nam o Bo-go, In-do-ne-xi-a, cac Bo truong da thong qua 10 nguyen tac dau tu khong rang buoc nham thuc day dau tu va luong tu ban trong khu vuc. Phu hop voi nguyen tac tu nguyen, trong Tuyen bo chung ve Chuong trinh Hanh dong O-xa-ca, cac Bo truong da nhan manh cach tiep can duy nhat cua APEC doi voi tu do hoa va thuan loi hoa thuong mai va dau tu la phai ket hop giua ba mat hanh dong: Hanh dong don phuong co phoi hop, hanh dong tap the va hanh dong da phuong. Hanh dong don phuong co phoi hop la cac viec lam tu nguyen cua moi thanh vien tren linh vuc thue quan, phi thue quan, dich vu, so huu tri tue... phu hop voi phuong huong, muc tieu va Chuong trinh hanh dong cua APEC.

Sau Hoi nghi Cap cao lan thu ba o O-xa-ca nam 1995, cac nha Lanh dao cua cac nen kinh te thanh vien da lan luot cong bo cac cam ket ban dau nham thuc hien Chuong trinh Hanh dong cua APEC. Trung Quoc da cong bo cam ket lon nhat cat giam 30% thue quan cho 2/3 cac mat hang. Tai Hoi nghi Cap cao lan thu tu o Ma-ni-la nam 1996, Phi-li-pin tuyen bo tu nguyen giam hang rao thue quan (tru hang nong pham) xuong muc 5% vao nam 2004, Thai Lan cam ket giam thue quan trung binh xuong 17% vao nam 1997 va In-do-ne-xia giam thue quan xuong con tu 0-10% vao nam 2003. Cac nha lanh dao APEC cung da thong qua Ke hoach Hanh dong Ma-ni-la (MAPA) nam 1996 bao gom cac bien phap hanh dong cho thoi gian truoc mat, trung han va dai han trong 15 linh vuc cu the de thuc hien Chuong trinh Hanh dong O-xa-ca (1995).

d. APEC la dien dan mo, hoat dong phu hop voi cac nguyen tac cua GATT/WTO

APEC la mot dien dan "mo" theo nghia APEC ung ho che do thuong mai da phuong, khong tao ra su phan biet doi xu giua APEC voi cac nuoc va nhom nuoc khac tren the gioi, dong thoi APEC mo cua cho cac nen kinh te khong phai thanh vien APEC trong khu vuc tham gia.

Ung ho che do thuong mai da phuong mo khong chi la mot nguyen tac ma con la mot trong nhung muc tieu cua APEC. Ngay tu giai doan dau cua APEC (1989 - 1993), khi Vong dam phan U-ru-goay cua GATT bi mat dong luc va roi vao be tac, APEC da dat viec phan dau de ket thuc thanh cong vong dam phan nay thanh mot trong nhung muc tieu chu yeu cua minh. Cac thanh vien chau A cua APEC cung chung moi lo ngai ve xu huong bao ho o chau Au va Bac My vi no co the se gay ton hai toi chien luoc huong ve xuat khau cua ho. Vi the, su cam ket ve mot che do thuong mai da phuong mo - the hien trong thuat ngu "chu nghia khu vuc mo", la mot trong nhung nhan to quan trong gan ket cac thanh vien APEC voi nhau. APEC da di dau trong nhung no luc nham tang cuong he thong thuong mai da phuong mo. La mot khu vuc chiem toi 47% thuong mai toan cau va co toc do tang truong kinh te cao nhat the gioi, nhung sang kien cua APEC trong cac cuoc dam phan toan cau du de thuc day chau Au va cac nuoc khac xuc tien tu do hoa thuong mai ma khong can tao ra su phan biet doi xu moi trong he thong thuong mai the gioi. Trong Tuyen bo chung tai Xo-un nam 1991, cac Bo truong da ghi nhan rang: "Mot trong nhung nguyen tac co ban cua APEC la tao ra anh huong manh me, tich cuc toi su tien trien cua he thong thuong mai toan cau, va kha nang cua APEC de thuc hien dieu do se duoc tang cuong manh me qua viec tu minh lam mot hinh mau tich cuc. Viec theo duoi tu do hoa thuong mai trong APEC phu hop voi co so cua GATT/WTO va khong lam ton hai toi cac nuoc khac se tao ra su ho tro manh me cho he thong thuong mai toan cau...".

Tuyen bo Xe-un con neu ro: "Ve nguyen tac, viec tham gia vao APEC se rong mo doi voi nhung nen kinh te trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong co nhung moi quan he kinh te chat che voi khu vuc chau A - Thai Binh Duong va chap nhan nhung muc tieu va nguyen tac cua APEC". Tu khi thanh lap toi nay, APEC da ket nap them 9 thanh vien moi (Trung Quoc, Dai Loan, Hong Cong, Pa-pua Niu Ghi-ne, Me-hi-co, Chi-le, Pe-ru, Lien bang Nga, Viet Nam). Nguyen tac "mo" cua APEC con the hien o cho cac thanh vien cua APEC khong chi la nhung quoc gia co chu quyen voi che do chinh tri - xa hoi rieng biet va duoc cong dong quoc te cong nhan ma con bao gom ca cac lanh tho kinh te.

3. Co cau to chuc cua APEC

3.1. Cap chinh sach

a. Hoi nghi khong chinh thuc cac nha Lanh dao Kinh te APEC (AELM)

Hoi nghi cac nha Lanh dao cao nhat cua cac thanh vien APEC duoc to chuc hang nam bat dau tu nam 1993. Thang 11 nam 1993 tai Seattle (My) theo sang kien cua Tong thong My Bin Clin-ton, lan dau tien trong lich su, 14 vi nguyen thu quoc gia va dung dau chinh phu cua cac thanh vien APEC da gap go va trao doi ve cac van de kinh te. Hoi nghi Cap cao APEC lan thu nhat da nang vi the cua APEC len tam cao moi tren truong quoc te, nhu Tuyen bo chung cua cac nha Lanh dao khang dinh: "Cuoc hop cua chung ta phan anh su noi len cua mot tieng noi moi cho khu vuc chau A - Thai Binh Duong trong cac van de quoc te".

De tang cuong hon nua cam ket o cap Lanh dao cao nhat cua cac thanh vien doi voi cac muc tieu va tien trinh cua APEC, ke tu nam 1993, cac thanh vien APEC da nhat tri to chuc Hoi nghi cac nha Lanh dao Kinh te APEC moi nam mot lan vao dip cuoi nam, nam 2003 la Hoi nghi lan thu 11 duoc to chuc tai Bang-coc, Thai Lan vao thang 10. Viec lap ra co che Hoi nghi Cap cao thuong nien voi tu cach la co quan quyet dinh chinh sach cao nhat cua APEC danh dau mot buoc tien quan trong trong su phat trien cua APEC.

Giao su C.F. Bergsten, Chu tich "Nhom Danh nhan" (EPG) da nhan xet: "Cac nha lanh dao tai Seattle da bat dau mot qua trinh bien APEC tu mot co che thuan tuy la tu van tro thanh mot to chuc quoc te thuc su". Trong khuon kho cac Hoi nghi Cap cao, tien trinh hop tac APEC duoc thuc day manh me va dat nhung ket qua dang ke. Ket qua dat duoc tu cac Hoi nghi Cap cao da tung buoc hoan thien nhung quan diem chung cua APEC, cu the hoa cac muc tieu cung nhu thoi bieu cua APEC tien den tu do hoa thuong mai va dau tu thanh Ke hoach Hanh dong Tap the va Ke hoach Hanh dong Rieng le cua tung nen kinh te thanh vien.

b. Hoi nghi lien Bo truong Ngoai giao - Kinh te APEC

Hoi nghi Bo truong APEC hop lan dau tien tai Can-be-ra, Ot-xtray-lia thang 11 nam 1989 voi su tham gia cua cac Bo truong Ngoai giao va Bo truong Kinh te cua 12 nen kinh te thanh vien. Hoi nghi Bo truong duoc to chuc hang nam theo nguyen tac luan phien giua cac nuoc thanh vien APEC. Thanh vien dang cai to chuc Hoi nghi Bo truong hang nam se giu ghe Chu tich Hoi nghi.

Hoi nghi Bo truong APEC quyet dinh phuong huong hoat dong cua APEC va an dinh thoi gian thuc hien chuong trinh hanh dong cho nam sau. Cac quyet dinh cua Hoi nghi duoc the hien trong Tuyen bo chung, bao gom:

Quyet dinh ve cac van de to chuc: xac dinh muc tieu, nguyen tac hoat dong cua APEC; thanh lap cac uy ban, hoi dong...; thanh lap quy APEC va qui dinh ty le dong gop cua cac thanh vien; van de ket nap thanh vien moi.

Quyet dinh nguyen tac, muc tieu, noi dung cac chuong trinh hoat dong va danh gia tien trinh hop tac cua APEC cung nhu cong tac cua cac Uy ban, cac Nhom cong tac va cac Nhom dac trach.

Xem xet va danh gia viec thuc hien cac sang kien cua Hoi nghi Cap cao Khong chinh thuc.

Thong qua du thao chuong trinh hanh dong ve tu do hoa thuong mai va dau tu, sau do de trinh len Hoi nghi Cap cao xem xet va quyet dinh cuoi cung.

Trong khuon kho APEC, ngoai Hoi nghi lien Bo truong Ngoai giao - Kinh te APEC duoc to chuc thuong nien, cac Hoi nghi Bo truong khac co tinh chat chuyen nganh duoc trieu tap khi can thiet de giai quyet cac van de cu the, lien quan toi loi ich chung cua cac thanh vien.

3.2. Cap lam viec

a. Hoi nghi cac Quan chuc Cao cap (SOM)

Hoi nghi nay duoc to chuc thuong ky giua hai Hoi nghi Bo truong hang nam nham chuan bi va dua ra cac khuyen nghi trinh Hoi nghi Bo truong ve cac van de to chuc, chuong trinh hoat dong cua APEC, chuong trinh hanh dong tien toi tu do hoa thuong mai va dau tu, ke hoach hanh dong cua cac nen kinh te thanh vien va cac chuong trinh hop tac kinh te, khoa hoc - cong nghe cua APEC, xem xet va dieu phoi ngan sach va chuong trinh cong tac cua cac Uy ban, cac Nhom cong tac va Nhom dac trach.

Truoc Hoi nghi Quan chuc Cao cap, se co cac cuoc hop cua cac Nhom cong tac lien quan gom dai dien cho cac thanh vien APEC de chuan bi nhung noi dung can thiet bao cao len Hoi nghi cac Quan chuc Cao cap.

Hoi nghi cac Quan chuc Cao cap co trach nhiem thuc day tien trinh APEC phu hop voi cac quyet dinh cua Hoi nghi cac nha Lanh dao Kinh te, Hoi nghi Bo truong va chuong trinh hanh dong thong qua tai hoi nghi nay.

b. Uy ban Thuong mai va Dau tu

Uy ban Thuong mai va Dau tu (CTI) duoc thanh lap nam 1993 tren co so Tuyen bo ve "Khuon kho hop tac va dau tu" cua Hoi nghi Bo truong. Uy ban Thuong mai va Dau tu co nhiem vu thuc day hop tac ve tu do hoa thuong mai va tao moi truong dau tu coi mo hon giua cac nen kinh te thanh vien. Uy ban Thuong mai va Dau tu soan thao bao cao hang nam trinh Hoi nghi Bo truong ve cac van de lien quan toi thuong mai va dau tu trong khu vuc dong thoi chi dao cac Tieu ban va Nhom chuyen gia trong viec giai quyet nhung van de cu the. Uy ban Thuong mai va Dau tu la mot trong so cac co quan chu chot cua APEC giup thuc hien Ke hoach Hanh dong O-xa-ca va Ke hoach Hanh dong Manila (MAPA) trong mot so linh vuc nhu Thue quan va cac bien phap phi quan thue, Dich vu, Giam bot cac quy dinh, Hoa giai tranh chap, Thuc hien ket qua Vong dam phan U-ru-goay, Dau tu, Thu tuc Hai quan, Tieu chuan va Hop chuan, Di lai cua Doanh nhan, So huu tri tue, Chinh sach Canh tranh, Chi tieu chinh phu, Quy dinh nguon goc xuat xu. De co the thuc hien tot vai tro cua minh trong 15 linh vuc hop tac quan trong tren cua APEC, moi nam Uy ban Thuong mai va Dau tu nhom hop ba lan va day da thuc su tro thanh mot dien dan hieu qua doi voi cac nen kinh te thanh vien de trao doi cac van de ve thuong mai va chinh sach.

c. Uy ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat

Tieu ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat (ESC) duoc thanh lap nam 1998 nham ho tro Hoi nghi Quan chuc Cao cap (SOM) trong viec phoi hop va quan ly cac hoat dong hop tac kinh te-ky thuat (ECOTECH) va trien khai cac sang kien hop tac trong linh vuc nay cua cac nen kinh te thanh vien APEC. Moi dau day chi la Tieu ban ve ECOTECH, nam 2002 doi ten thanh Uy ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat (ESC). Bang viec thuc day hop tac va xac dinh nhung linh vuc uu tien trong khuon kho hop tac ECOTECH, Uy ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat cung voi cac dien dan khac trong APEC giu vai tro quan trong doi voi viec thuc hien cac muc tieu tang truong kinh te va phat trien ben vung cua APEC.

Tai Hoi nghi cac Quan chuc Cao cap thang 2 nam 2003, cac thanh vien APEC da nhat tri thong qua bon linh vuc uu tien cua ECOTECH trong thoi gian toi la: (i) Hoi nhap vao nen kinh te toan cau; (ii) Xay dung nang luc chong khung bo; (iii) day manh va phat trien kinh te tri thuc; va (iv) Giai quyet nhung tac dong xau cua Toan cau hoa.

Muon thuc day hop tac trong khuon kho ECOTECH can co su ho tro dac luc cua cac the che tai chinh, boi vay Uy ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat dang tien hanh nghien cuu cach thuc de APEC co the tang cuong hop tac cung co loi voi cac to chuc tai chinh quoc te cung nhu cac to chuc quoc te khac trong linh vuc Hop tac Kinh te-Ky thuat, dac biet la hop tac ve chuyen gia ky thuat va xay dung nang luc giua cac thanh vien APEC; dong thoi khong ngung tang cuong phoi hop giua Uy ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat voi cac dien dan khac cua APEC.

d. Uy ban Kinh te

Uy ban Kinh te (EC) duoc thanh lap tai Hoi nghi Bo truong APEC lan thu sau thang 11 nam 1994 de thuc hien viec nghien cuu cac xu huong va van de kinh te thong qua cac chi so kinh te co ban. Uy ban Kinh te la mot dien dan thuc day doi thoai giua cac nen kinh te thanh vien ve cac van de kinh te, du bao, xu huong kinh te trong khu vuc de tao ra mot khung canh rong hon cho su hop tac trong APEC. Hoat dong cua Uy ban dong vai tro quan trong, ho tro cho viec soan thao chinh sach trong cac dien dan khac cua APEC.

Truoc day khi chua co Uy ban SOM ve Hop tac Kinh te-Ky thuat, Uy ban Kinh te co nhiem vu chuan bi Bao cao ve Hop tac kinh te va ky thuat trong APEC, tap trung vao nhung van de nang luong, moi truong, co so ha tang, phat trien nguon nhan luc, dan so, phat trien ben vung, thuong mai va dau tu. Trong linh vuc tu do hoa thuong mai va dau tu, cac du an nghien cuu cua Uy ban bao gom nghien cuu tac dong ve mat kinh te cua qua trinh tu do hoa thuong mai, tac dong cua tu do hoa dau tu va cac nguyen tac tu do hoa dau tu, dau tu truc tiep nuoc ngoai va cac chinh sach canh tranh, chinh sach so huu tri tue, hop tac tieu khu vuc va tac dong cua no toi APEC. Hien nay, Uy ban Kinh te dang xuc tien nghien cuu mot so van de kinh te va hop tac kinh te, trong do bao gom trien vong kinh te khu vuc hang nam va vai tro cua cac the che tai chinh; thuan loi va kho khan cung nhu loi ich cua viec co cau lai nen kinh te; cac van de lien quan den Kinh te moi va Kinh te tri thuc; va mot so chuong trinh ho tro qua trinh Tu do hoa, Thuan loi hoa Thuong mai va Dau tu trong APEC.

e. Uy ban Ngan sach va Quan ly

Uy ban Ngan sach va Quan ly (BMC) duoc thanh lap nam 1993, co chuc nang tu van cho cac quan chuc cao cap ve nhung van de ngan quy, quan ly va dieu hanh. Uy ban nay duoc trao quyen danh gia co cau chung cua ngan sach hang nam va xem xet cac ngan sach hoat dong do cac Nhom cong tac, cac Uy ban dua ra, va ngan sach hanh chinh do Ban thu ky dua ra. Uy ban co quyen danh gia ve hoat dong cua cac Nhom cong tac va khuyen nghi voi cac quan chuc cao cap APEC ve cac bien phap nham nang cao hieu qua; xem xet cac khoan chi tieu cua Nhom cong tac va du an cua cac Nhom dac trach. Uy ban Ngan sach va Quan ly hop moi nam hai lan thuong vao cuoi thang ba va thang bay.

Uy ban Ngan sach va Quan ly co chuc nang giai quyet cac van de lien quan den ngan sach chung cua APEC hay phi dong gop cua moi nen kinh te thanh vien. Hoi nghi Bo truong APEC lan thu tu nam 1992 quyet dinh thanh lap Ban Thu ky APEC va quy tai chinh chung do cac thanh vien dong gop. Muc dong gop can cu tren GNP cua tung nen kinh te thanh vien va binh quan GNP/nguoi trong ba nam gan nhat. Hien trong APEC dang co bon muc phi dong gop: dung dau la My va Nhat Ban, dong gop toi 18% tong ngan quy; tiep den la Xinh-ga-po, Hong Cong, Niu Di-lan dong 2,75%; xep hang thu ba la Trung Quoc, Ot-xtray-lia, Ca-na-da, Me-hi-co, Han Quoc, Dai Loan, Lien bang Nga; dong gop muc thap nhat la Chi-le, Ma-lai-xia, Thai Lan, Phi-lip-pin, Bru-nay, In-do-ne-xia, Pa-pua Niu Ghi-ne, Pe-ru, Viet Nam, moi thanh vien dong gop 1,5% ngan quy.
f. Cac Nhom cong tac

Cac Nhom cong tac co chuc nang thuc hien nhiem vu do cac nha Lanh dao, Bo truong va quan chuc cao cap giao cho. Cho toi nay trong APEC da lap ra 11 Nhom cong tac phu trach cac linh vuc sau: Hop tac Ky thuat Nong nghiep, Nang luong, Nghe ca, Phat trien Nguon nhan luc, Khoa hoc va cong nghe, Bao ve tai nguyen bien, Doanh nghiep vua va nho, Thong tin va Vien thong, Du lich, Xuc tien thuong mai, Van tai. Phan lon hoat dong cua cac Nhom la khao sat tiem nang phat trien va thuc day su tang truong trong cac linh vuc do tung Nhom phu trach. Thong qua cac hoat dong nay, cac thanh vien APEC xay dung nhung moi lien he thuc su giua cac dai dien chinh gioi, gioi doanh nghiep va hoc gia.

Hoat dong cua cac Uy ban chuyen de, cac Nhom dac trach cua SOM va cac Nhom cong tac la nen tang chu yeu cua dien dan APEC. Thuc te, day la nhung dien dan nho de cac thanh vien thao luan, tu van chinh sach va hop tac tren cac linh vuc cu the. Nhung nghien cuu cua cac Nhom dac trach, cac chuong trinh hop tac do cac Nhom cong tac soan thao la co so chu yeu de Hoi nghi Bo truong dua ra cac quyet dinh lien quan den phuong huong hoat dong cua APEC.

g. Cac Nhom dac trach cua SOM

Ben canh cac Nhom cong tac, Hoi nghi Quan chuc Cao cap (SOM) da lap ra ba Nhom dac trach nham xac dinh cac van de va dua ra khuyen nghi ve nhung linh vuc quan trong can xem xet trong khuon kho hop tac cua APEC. Hien dang co ba Nhom dac trach cua SOM la: Nhom dac trach ve Mang cac diem lien he ve gioi (Gender Focal-Points Network), Nhom chi dao ve thuong mai dien tu (Electronic Commerce Steering Group) va Nhom dac trach ve Chong khung bo (Counter-Terroism Task Force).

Nhom dac trach ve Mang cac diem lien he ve gioi duoc thanh lap tu nam 2003 nham tiep tuc cac chuong trinh ve hoi nhap gioi va thuc day su tham gia cua nu gioi vao cac hoat dong thuong mai trong khu vuc APEC. Tien than cua nhom dac trach nay la Nhom Tu van Ad Hoc cua SOM ve Hoi nhap gioi (the SOM Ad Hoc Advisory Group on Gender Integration - AGGI) ton tai tu nam 1999 den nam 2002.

Nhom dac trach ve thuong mai dien tu duoc thanh lap tu thang 2 nam 1999 voi vai tro phoi hop va thuc day cac hoat dong hop tac thuong mai dien tu cua APEC thong qua he thong cac quy dinh, luat le, chinh sach minh bach va nhat quan. Nhung no luc cua Nhom dac trach ve thuong mai dien tu trong thoi gian vua qua da gop phan nang cao long tin cua cac nen kinh te thanh vien vao linh vuc thuong mai dien tu, va qua do khuyen khich viec su dung cong nghe thong tin va thuong mai dien tu nhu In-to-net de tien hanh trao doi thuong mai, lam don gian hoa cach thuc trao doi giua cac nen kinh te.

Nhom dac trach ve Chong khung bo duoc thanh lap tai Hoi nghi cac Quan chuc Cao cap thang 2 nam 2003, nham trien khai Tuyen bo cua cac nha Lanh dao ve Chong khung bo va Thuc day tang truong duoc thong qua thang 10 nam 2002 tai Me-hi-co. Nhom dac trach ve Chong khung bo co chuc nang giup do cac nen kinh te thanh vien trong viec xac dinh va danh gia nhung bien phap can thiet de chong khung bo, phoi hop cac chuong trinh ho tro ve ky thuat va nang luc, va thuc day quan he hop tac giua APEC voi cac to chuc quoc te va khu vuc trong cac van de lien quan den chong khung bo. Cac linh vuc uu tien trong chuong trinh hoat dong cua Nhom dac trach ve Chong khung bo la: Sang kien ve Bao dam An ninh Thuong mai trong khu vuc APEC (the Secure Trade in the APEC Region - STAR); ngan cam viec ho tro tai chinh cho cac hoat dong khung bo; tang cuong an ninh mang; sang kien an ninh nang luong; va bao ve suc khoe cong dong.

3.3. Ban Thu ky APEC

Hoi nghi Bo truong APEC lan thu tu o Bang Coc nam 1992 nhan thay can phai co mot co che giup viec hieu qua de ho tro va phoi hop cac hoat dong trong APEC nham tang cuong vai tro va hieu qua cua APEC trong xuc tien hop tac kinh te khu vuc, da nhat tri thanh lap Ban Thu ky APEC, dat tru so tai Xinh-ga-po, va lap mot quy chung cua APEC.

Ban Thu ky APEC dung dau la mot Giam doc Dieu hanh, do nuoc giu ghe Chu tich APEC cu voi thoi han mot nam. Mot pho giam doc dieu hanh do nuoc se giu chuc Chu tich APEC vao nam tiep theo cu. Day la cac quan chuc cua Chinh phu mang ham Dai su. Ngoai ra, Ban Thu ky APEC hien co khoang 20 Giam doc chuong trinh do cac nen kinh te thanh vien tien cu, 25 nhan vien chuyen nghiep (cung duoc biet phai tu cac nuoc thanh vien) va cac nhan vien phuc vu.

Ban Thu ky lam viec duoi su chi dao cua Hoi nghi Quan chuc cao cap va co quan he thong tin truc tiep thuong xuyen voi cac thanh vien, cac Uy ban, cac Nhom cong tac va cac Nhom dac trach cua APEC. Moi day, Ban Thu ky APEC quyet dinh nang cap trang Mang (website) cua minh nham gioi thieu ve APEC, giup cho viec tiep can cac thong tin ve hoat dong cua APEC duoc de dang hon.

Ban Thu ky APEC giu vai tro quan trong trong tien trinh phat trien cua APEC, co chuc nang tu van, ho tro ky thuat, phoi hop cac hoat dong cua APEC; dieu hanh ngan sach hang nam cua APEC; cung nhu quan ly thong tin va cac dich vu thong tin tuyen truyen. Tu nam 1993, do van de tai chinh va ngan sach tro nen phuc tap, chuc nang dieu hanh tai chinh duoc chuyen giao cho Uy ban Ngan sach va Quan ly.

Ban Thu ky APEC dong thoi la co quan chu chot trong viec quan ly cac du an cua APEC. Hien Ban Thu ky APEC dang ho tro cac nen kinh te thanh vien va cac dien dan trong khuon kho APEC quan ly hon 230 du an lay kinh phi tu quy cua APEC.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Kinh Tế NỔI BẬT

Thấy gì từ con số hơn 200 người siêu giàu ở Việt Nam?

PGS,TS. Lê Bộ Lĩnh, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội bình luận gì về con số hơn 200 người siêu giàu ở Việt Nam vừa được UBS và Wealth-X công bố.

Tìm hiểu: Thai Binh Duong, Nhat Ban, Ban Thu, Trung Quoc, Bac My, Tai Hoi, khu vuc Chau A - Thai Binh, Dau tu truc tiep nuoc ngoai, Nen kinh te dang phat trien, tu do hoa thuong mai, tong gia tri xuat khau, hop tac kinh te, hoi nghi cap cao, quan chuc cao cap, cac thanh vien, cua cac, APEC
Tin kinh te
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0