Vi sao muon loai dua nhau quan he dong tinh
|
Khi co, chim co, tham chi ca huou cao co cung lam cai tro... "khi" nay. Hanh vi tinh duc dong gioi o dong vat pho bien hon nhieu so voi ban nghi. Theo thuyet tien hoa, tinh duc la phuong tien de chuyen giao gien lai cho the he sau. Vay thi hanh vi tinh duc dong gioi tu dau ma co? Phai chang no xuat hien tu trong qua trinh tien hoa, hay chi de lay khoai cam ma thoi? Chim choc, bo sat, dong vat co vu, va ca oc sen cung tham gia vao cai tro nay. Tinh duc dong gioi o dong vat chi la mot trong so nhieu hanh vi tinh duc. Hanh vi nay tuong doi pho bien, va o mot so loai, no xuat hien voi tan suat kha day. Trong the gioi dong vat, cuoc song chung thuy "mot vo mot chong" thuc su la "cua hiem". Chung "sinh hoat" kha bua bai - mot con duc voi nhieu con cai, mot con cai voi nhieu con duc, hoac chung cha lung tung, v.v... TS Geoff McFarlane, nha sinh hoc thuoc DH Newcastle (Anh), cho biet: "The gioi dong vat co rat nhieu cach sap xep cung nhu cach "sinh hoat"!". Thu dong tinh
Hanh vi tinh duc dong gioi da duoc gioi khoa hoc quan sat kha ky luong o hau nhu tat ca cac loai vat. Tren the gioi, co tong cong khoang 450 loai co thoi quen quan he tinh duc dong gioi. McFarlane cung da tim kiem trong cac tac pham khoa hoc xem co truong hop tinh duc dong gioi nao khong. Ong tim thay mot danh muc cac hanh vi tinh duc dong gioi, trong do dang chu y la so nan co quan sinh duc va cuoi len nhau. Mac du hai hanh dong nay co ve "gio thoang may bay" hon la mot moi quan he ben vung, no cho chung ta thay rang tinh duc van la tinh duc, con cac hanh vi khac nhu chai chuot lai khong "lot" duoc vao danh muc nay. McFarlane nhan thay hanh vi tinh duc dong gioi o cac loai linh truong pho bien hon so voi cac dong vat co vu khac, nhung khong phai la khong co o chim choc, bo sat, luong cu, ca, con trung va cac loai dong vat khong xuong song. Khong phai chi o dong vat hoang da, ma ca gia suc gia cam cung ton tai hien tuong nay, dac biet la cuu duc. Hau het cac hanh vi tinh duc dong gioi mo ta trong sach vo deu xuat hien o dong vat co vu. Huou cao co song trong nhung nhom toan con duc, va chung chi quan he voi huou cai nham muc dich sinh san. Khoang 80% quan he giua cac chu huou cao co duc voi nhau mang tinh chat tinh duc, va thuong bieu hien bang hanh vi cuoi len nhau. Ty le cuoi len nhau o su tu duc la 8%. Dac biet, cac loai linh truong co nhung moi quan he tinh duc dong gioi rat phuc tap. Khoang 30 loai linh truong da duoc ghi nhan la co "cap bo" dong tinh, tham chi co nhung doi con quan he voi nhau rat lau dai. Chim choc dong tinh
Tren 130 loai chim, trong do co loai hong hac noi tieng quy hiem, danh kha nhieu thoi gian trong cuoc doi cho cac moi quan he tinh duc dong gioi. McFarlane cho biet: "Hong hac la mot vi du dien hinh cho hien tuong dong tinh o chim choc. Khoang 6% so hong hac trong thuc su cap doi voi nhau va lam tat ca nhung "tro" ma chim trong va chim mai van lam, ke ca au yem va nuoi nang con cai. Chung co the chiem lay mot cai to va nuoi chim con." Dieu dang ngac nhien la o cac loai chim nuoc, chim trong dong tinh lai thuong thanh cong hon cac chu chim "vo con de hue", don gian la vi chung hieu chien hon va co the xam chiem duoc nhieu lanh tho hon. Trong so cac cap nhan bien Roseate, mot phan ba la "thuan chi em" - chung cap doi voi nhau va nuoi con. Ca hai cung de trung, va thuong la mot so trung van duoc thu tinh, chung to rang chung van thuong xuyen "nhap nhem" ca voi "canh dan ong". O Australia, gioi khoa hoc da thong ke duoc hon 40 loai chim co hanh vi tinh duc dong gioi. Xu huong nay co the van con tiep tuc phat trien. Tham chi o loai galah, quan he dong gioi van tiep tuc duoc duy tri ngay ca khi "ban doi" chet, dan so trong dan hoac ty le trong-mai thay doi. Di tim loi giai dap
Theo thuyet tien hoa cua Darwin, dong vat tien hoa vi nhung dac diem thay doi se tao nen loi the ve mat sinh san cho chung. Nhung dac diem ay se duoc truyen lai cho nhieu the he sau. Truoc day, cac nha sinh hoc da nhieu lan thu giai thich ve hanh vi tinh duc dong gioi o dong vat, chang han nhu dong vat "nham" gioi tinh, nghich ngom, hoac "tap" truoc khi "xung tran" thuc su. Co nguoi lai cho rang hien tuong dong tinh xuat hien vi trong cong dong thieu con duc hoac con cai, hoac la ket qua cua qua trinh nuoi nhot. Mot trong nhung thuyet moi nhat la thuyet "mua vui" cua Paul Vasey thuoc DH Lethbridge (Canada). Ong tien hanh quan sat ve hanh vi tinh duc dong tinh cua khi dau cho Nhat Ban va nhan thay 33% so hanh vi dong tinh cua chung la giua cac con cai. Va loi giai thich cua ong la dieu ma chua ai nghi toi: Chung lam the chi de mua vui! Vay hanh vi tinh duc dong gioi la bam sinh hay do hoc hoi ma co? Cung nhu cac hanh vi khac cua dong vat, day la su giao thoa giua vai tro cua tu nhien va "hoc hoi", va moi loai lai mang mot dac diem khac nhau. Tren phuong dien "hoc hoi", hanh vi nay chiu tac dong cua su thong tri va ton ti trat tu. Tren phuong dien "tu nhien", cac nha sinh hoc cho rang hanh vi nay la ket qua cua hien tuong tang muc hormone truoc va sau khi sinh. Elizabeth Atkins-Regan, nha nghien cuu thuoc DH Cornell, da thu nghiem bang cach cho chim se mai tiep xuc voi chat uc che tong hop oestrogen. Lu chim mai non no ra co xu huong thich chim mai, nhung trong truong hop bi uc che hormone trong, lu chim trong non no ra lai thich chim trong hon.
|
||||||
|
Viet Bao
|
