Tuyet chung dong thuc vat Bao dong nhung tham hoa doi voi con nguoi

Tags: cach mang cong nghiep, tuyet chung, con nguoi, dong vat, thuc vat, toc do, so voi, loai, den, hien, dot, bien


Tuyet chung dong thuc vat Bao dong nhung tham hoa doi voi con nguoi
Gau truc, loai dong vat dang co nguy co tuyet chung
Cu 20 phut lai co mot loai dong vat hay thuc vat nao do bi tuyet chung va 50 nam tro lai day, toc do tuyet chung da tang nhanh gap 40 lan so voi thoi ky cach mang cong nghiep. Hanh tinh cua chung ta dang buoc vao giai doan tuyet chung hang loat lan thu 6.

Nhung ghi nhan trong qua khu

Lich su dia chat trai dat tung ghi nhan 5 dot tuyet chung hang loat (TCHL), trong do phai ke den dot tuyet chung lon nhat ket thuc vao ky Permi, cach day 250 trieu nam. No da tuyet diet 90% cac loai sinh vat bien va 75% cac loai dong, thuc vat tren can, de lai mot chau Au gan nhu... khong con su song.

Cac dot tuyet chung hang loat khac xay ra vao cac ky Cambri, Triat, Creta, Tertiary... cua thoi tien su da “xoa so” nhieu loai dong vat ma ngay nay chung chi duoc biet den qua ten va nhung hoa thach nhu khung long sieu bo, khung long co canh, voi ma mut, than lan rua co ran, than lan ca...

Lan dau tien con nguoi gop phan tao ra mot dot tuyet chung co tinh chat toan cau la vao khoang 15.000 - 25.000 nam truoc. Qua san ban, con nguoi da tuyet diet gan 86% giong thu lon hon 44kg o 3 luc dia: Bac My, Nam My va Australia.

Nam 1600, tren toan the gioi da ghi nhan su tuyet chung cua 700 dong vat co xuong song, khong xuong song va thuc vat co mach.

Tu nam 1600 den nay, them khoang 21% cac loai dong vat va 1,3% cac loai chim tren the gioi da bi tuyet chung.

Can luu y rang nhung con so ghi nhan duoc ve su tuyet chung nho hon nhieu so voi thuc te va cung nho hon rat nhieu so voi du doan trong nhung thap ky toi.

Theo thong ke cua cac to chuc quoc te nghien cuu ve moi truong, nhung loai sinh vat hien co tren trai dat chi con chiem 2% so voi khi su song xuat hien, tuc la 98% cac loai sinh vat da bi tuyet chung qua cac thoi ky.

Tac dong cua con nguoi

Nguyen nhan cua nhung dot TCHL la van de con nhieu tranh cai. Nhung ro rang tu hang nghin nam truoc, con nguoi da gay nhung bien doi sinh canh quan trong, lam anh huong rat lon den cac loai dong, thuc vat.

Tu it nhat 50.000 nam truoc, nhung vu chay co chu y da xay ra o cac thao nguyen chau Phi. Cach day 5.000 nam o chau Au va khoang 4.000 nam o Bac My, viec pha rung va bien doi cac vung dat tu nhien thanh bai chan gia suc da xuat hien pho bien, tao dieu kien cho cac loai co dai va dong vat an co mo rong pham vi cu tru, gay ra su tuyet chung cua hang loat cac loai ban dia.

Theo quy luat tu nhien, loai nay mat di thi se co loai khac hinh thanh va toc do hinh thanh loai thuong ngang bang hoac hon toc do tuyet chung de the gioi tu nhien luon can bang va tien hoa. Vay tai sao lai co nhung dot TCHL?

Thoi tien su, chu yeu la cac tham hoa tu thien nhien gay ra su tuyet chung. Ngay nay, cac nha nghien cuu cho rang hon 99% nhung su tuyet chung la do loai nguoi - mot loai luon muon khang dinh su ba chu cua minh doi voi muon loai. Viec con nguoi khai thac bua bai cac nguon tai nguyen thien nhien nhu san ban vo toi va, pha rung bua bai, su dung qua muc dat dai canh tac, lam o nhiem mat nuoc, lam kho can ao ho roi cac cuoc chien tranh tan khoc... dang huy hoai moi truong. Cac hoat dong du lich thieu ben vung, xay dung, tham do va khai thac thieu quy hoach, cac hoat dong cong nghiep da tao ra cac nguon khi thai doc hai lam cho khi hau nong len, tao ra nhung lo hong o tang ozon... de doa truc tiep den su song tren trai dat.

De doi pho voi nguy co mat can bang sinh thai tren trai dat va ngan chan nguy co TCHL cua cac loai, doi hoi su no luc rat lon cua moi con nguoi, moi quoc gia. Nhieu quoc gia tren the gioi da ban hanh cac dao luat ve bao ve cac loai va moi truong sinh thai. Hien nay, Cong uoc quoc te ve buon ban cac loai dang co nguy co tuyet chung (CITES) da duoc ban hanh nham kiem soat va quan trac viec buon ban cac loai dong vat co nguy co tuyet chung.

Vai loi canh bao

Cac nha nghien cuu cho rang hanh tinh cua chung ta dang buoc vao giai doan TCHL lan thu 6.

Hien tai cac loai dang bi tuyet chung voi toc do vuot xa nhieu lan toc do hinh thanh loai, nhanh nhat ke tu truoc den nay va khong theo bat ky mot quy luat nao. Cu 20 phut lai co mot loai dong vat hay thuc vat nao do bi tuyet chung va 50 nam tro lai day, toc do tuyet chung da tang nhanh gap 40 lan so voi thoi ky cach mang cong nghiep.

To chuc Bao ton thien nhien the gioi (IUCN) ngay 2-5-2006 da canh bao: Hon 16.000 loai dong, thuc vat dang dung truoc nguy co tuyet chung tren toan cau va voi toc do pha huy noi cu tru nhu hien nay thi trong vong 10 nam toi moi nam se co khoang 25.000 loai dong, thuc vat bi tuyet chung. Su bien mat cua cac loai dong, thuc vat se dan toi su sup do day chuyen cua cac loai khac song phu thuoc vao chung trong do co loai nguoi.

Sach do 2006 cung ghi rang 25% cac loai bo sat va dong vat co vu, 20% cac loai luong cu, 12% cac loai chim, 10% cac loai thuc vat hien co tren trai dat se phai doi mat voi su tuyet chung trong vong 30 nam toi.

Tap chi New Scientist so ra thang 5-2006 cong bo mot nghien cuu cho rang khoang 200 con song lon nhat the gioi se thay doi dong chay trong vong 300 nam toi do trai dat nong len, lam anh huong den su song cua 80% cac loai sinh vat duoi nuoc.

Theo cac tac gia cua mot nghien cuu dang tren tap chi Conservation biology, nhung thay doi ve khi hau se khien hang chuc nghin loai dong vat va thuc vat bi tuyet chung trong cac thap ky toi. Dac biet su tuyet chung nay xay ra nghiem trong tai cac khu vuc doi dao su song nhat nhu vung nui Andes nhiet doi hoac khu vuc Caribbean. Cac tac gia uoc tinh 39-43% so loai o nhung vung nay - tuc 56.000 loai thuc vat va 3.700 loai dong vat xuong song - se bien mat kem theo su tang gap doi luong dioxid carbon co mat trong khi quyen so voi thoi tien cong nghiep.

Ong Achim Steiner - Tong giam doc To chuc Bao ton thien nhien the gioi da nhieu lan len tieng canh bao ve su bien mat nhanh chong cua cac loai khien da dang sinh hoc ngay cang giam. “Dieu nay anh huong den cuoc song va ke sinh nhai cua hang ty nguoi phu thuoc vao chung. Hau qua trong tuong lai la khon luong va kho co the cuu van duoc”.

Gan day, con nguoi lien tiep phai ganh chiu nhung thien tai, tham hoa bat ngo tu thien nhien nhu bao, lu, song than, dong dat... lam hang chuc nghin nguoi thiet mang. Do moi chi la mot phan cai gia ma con nguoi phai tra cho cach ma con nguoi da doi xu voi thien nhien. Ro rang la con nguoi can phai nhan thuc duoc rang su pha huy cua minh va su phat trien khong ben vung dang ngay cang tac dong den cuoc song va tuong lai cua chinh loai nguoi. Neu chi nhin vao nhung loi ich truoc mat thi ve lau dai loai nguoi se phai chuoc lay nhung thiet hai vo cung to lon va khong the luong het duoc.

Theo Suc khoe & doi song

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: cach mang cong nghiep, tuyet chung, con nguoi, dong vat, thuc vat, toc do, so voi, loai, den, hien, dot, bien

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tuyệt chủng động thực vật: Báo động những thảm họa đối với con người

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tuyệt chủng động thực vật: Báo động những thảm họa đối với con người bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tuyet chung dong thuc vat Bao dong nhung tham hoa doi voi con nguoi

Nhan xet, hay lien he ve tin Tuyet chung dong thuc vat Bao dong nhung tham hoa doi voi con nguoi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tuyet chung dong thuc vat Bao dong nhung tham hoa doi voi con nguoi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0