The gioi ke ben tham hoa sieu nui lua

Tags: duoc coi la, trong khu vuc, nhat the gioi, bi diet vong, nui lua, dong dat, tham hoa, hoat dong, lon nhat, tro lai, sieu, Toba, dia, phun, chan


Toba, duoc coi la nui lua lon nhat the gioi (co mieng rong toi 1.775 km2) va la mot trong nhung hiem hoa lon nhat cua hanh tinh chung ta, lieu se hoat dong tro lai? Trong lan phun nham thach cuoi cung cua sieu nui lua nay, loai nguoi gan nhu bi diet vong

Thien nhien duong nhu van chua nguoi con gian: Sau khi nhung cuoc dong dat va song than o vung bien An Do Duong doi xong hang van nan nhan nhu mot cuoc te than, cac ngon nui lua o khu vuc nay cung bat dau cua minh theo, trong do dac biet co sieu nui lua Toba. Ray Cas, nha nghien cuu nui lua nguoi Uc o DHTH Monash canh bao rang nui lua Toba nam cach nui Talang 300 km ve phia Bac co nguy co hoat dong tro lai ro rang nhat.

Cai ten Toba co the con la lam voi nguoi binh thuong, nhung la mot khai niem day rung ron voi gioi nghien cuu. Cach day 74.000 nam no da noi gian, va lop tro bui tung len khi quyen che lap anh mat troi da nhan trai dat vao dem den 6 nam lien, khien nhiet do tren dia cau lanh di ro ret. Loai nguoi khi ay bi tan lui, chi con lai ven ven 5 den 10.000 nguoi! Neu gio day tham hoa nay lap lai chac chan se dem lai cai chet cho hang trieu nguoi, cung nhu nan doi cho hang tram trieu nguoi khac.

May vu dong dat gan Sumatra tu thang 12-2004 tro lai day lam song lai nhung noi lo tuong nhu da bi troi vao quen lang, vi xet ve dia chat hoc thi dong dat va nui lua la cap anh em sinh doi, cung chung mot me la vet nut giua cac mang luc dia. Trong khi dia chan dien ra noi cac mang luc dia xo truot len nhau thi nui lua hoat dong khoang 250 km ve huong dat lien: sau hon 100 km, noi nuoc bien bi don nen va don len tren, nuoc lam tang da tren cung mat on dinh, mat khoang chat va nong chay thanh ho magma ngam ma som muon cung tim duong phun trao len be mat, dong cung thanh 500 hoa diem son trong khu vuc Indonesia.

Cau hoi nong bong nhat la: lieu dong dat co gay phan ung day chuyen de nui lua bi kich hoat? Thong thuong thi co che nay the hien nguoc lai: magma dao dong gay ra dong dat vi du gan nhat la vu dia chan sau le Giang sinh vua roi, lan toa trong ban kinh vai tram cay so, nui lua nam gan nhat tinh co lai la ngon Toba. Dong dat co the thuc day khoi the khi tach khoi magma, lam tang ap suat duoi vo trai dat. Tai Chile nam 1960, ngay 22-5 xay ra vu dong dat lon nhat tu khi co bang do Richter, 2 ngay sau nui lua Cordon gan do cung hoat dong theo. Sumatra da chung kien hai con dong dat thuoc vao hang manh nhat, gay ra song than, va co troi biet la hau qua nao con an chua chua ra mat, de doa hang trieu dan cu trong khu vuc? Toba, ngon nui lua manh nhat hanh tinh, lai nam dung tren vet nut gay giua cac mang luc dia, kho nam yen sau mot cuoc dong dat thu 3. Ngay tu bay gio, cac nha khoa hoc doi thiet lap mang luoi bao dong rieng kha di giam thieu phan nao hau qua cua tham hoa moi, boi vi khong chi Indonesia ma ca o chau Au va Nam My cung khong nam ngoai pham vi nguy hiem. Duoi lop vo chua bao gio dinh hinh cua qua dat con nhieu ho magma ngam rong hang nghin cay so vuong va sau toi 20 cay so. Kha nang mot tham hoa nui lua moi trong the ky nay duoc danh gia la 1:6, mac du nguoi ta van chua ro la cac dau hieu bao truoc se o dang nao. Cho den nay, kinh nghiem chi cho thay la dong dat se xay ra truoc, sau do thanh phan hoa hoc cua luong khi toa ra tu mieng nui lua thay doi, nen dat dang len va nong dan.

Nhung lieu co ich gi khi biet som vai gio truoc khi magma phun trao? Thuc te la nhieu nui lua hoat dong ma khong he co nhung trieu chung ke tren. Cong dong the gioi cung chua he co mot ke hoach chung de doi pho voi nan doi sau do, cung nhu lam gi de doi dau voi cuoc di dan cua hang trieu nan nhan ra khoi vung bi nan.

Dem 12-4 vua qua, de hieu la nguoi dan Sumatra sau 4 lan dat rung lon nho hoang loan chay khoi nha tim noi dat cao hon, sau khi hinh anh song than chua phai mo. Phia chan troi, ngon Talang bat dau phun cot tro lan toa trong ban kinh 1 km, khien nha cam quyen phai khuyen cao di tan hon 1 trieu nguoi trong bau khong khi sac mui luu huynh. Nha dia vat ly Fauzan cho biet, vu nui lua phun tai Talang co lien quan truc tiep la nhung con dia chan trong khu vuc Sumatra gan day. "Ve ly thuyet, co moi lien he giua nhung chan dong tai An Do Duong va nui lua phun tai Sumatra". Ong cung chi ra rang tran dong dat hoi thang 12 va cac du chan da kich hoat nui lua Leuser tai tinh Aceh co cung do cao nhu Talang, va tran dong dat tai Nias 2 tuan truoc da danh thuc nui lua duoi ho Toba o Sumatra.

Mot khai niem khong moi nhung ngay cang duoc nhac den nhieu hon: sieu nui lua. Do la cai ten tung duoc gan cho Toba sau khi co lan de doa xoa so loai nguoi. Neu cac tran dong dat va du chan tao ra mot rung dong cong huong thi rat co the sieu nui lua nay lai bi kich hoat lan nua. Tham chi da co phong doan vao nam 2012!

(TT&VH)

Viet Bao

Tìm hiểu: duoc coi la, trong khu vuc, nhat the gioi, bi diet vong, nui lua, dong dat, tham hoa, hoat dong, lon nhat, tro lai, sieu, Toba, dia, phun, chan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thế giới kề bên thảm họa siêu núi lửa?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thế giới kề bên thảm họa siêu núi lửa? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin The gioi ke ben tham hoa sieu nui lua

Nhan xet, hay lien he ve tin The gioi ke ben tham hoa sieu nui lua co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet The gioi ke ben tham hoa sieu nui lua de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0