Nhung vu no kinh hoang nhat trong lich su nhan loai

Tags: Lich su nhan loai, su phun trao, tuong duong voi, cho den nay, su bien doi, nui lua, vu no, ngon nui, khung khiep, tao thanh, co the, nhat, dot, ho, suc


74.000 nam truoc, ngon nui lua Toba o Indonesia phun trao tao thanh nhung dong thac dung nham nong chay ma cho den nay no van con de lai nhung dau an ro net trong su bien doi dia chat. Tuy nhien, do van chua phai la vu no khung khiep nhat tung xay ra tren trai dat.

TIN LIEN QUAN

Duoi day la nhung vu no khung khiep nhat trong lich su trai dat theo mot binh chon cua tap chi New Scientist.

1. Vu no Tunguska

Mo ta anh.
Vu no Tunguska da bien hon 2.000 km2 rung thanh binh dia. Anh: CE.

Vao 30/06/1908, ben bo song Tunguska thuoc rung ram Siberi nuoc Nga da xay ra mot tai hoa khung khiep. Suc manh cua song va cham duoc tao thanh tu mot vu no bat ngo da khien cho hon 2.000 km2 cay coi bi san thanh binh dia.

Vu no nay tao ra do mot sao bang co duong kinh khoang vai chuc met roi xuong trai dat. Theo tinh toan, suc cong pha cua no tuong duong voi 15 trieu tan TNT.

2. Vu no “bom Sa hoang

Mo ta anh.
O khoang cach hon 1.000 km nguoi ta van co the nhin thay anh sang tu vu no bom Sa hoang. Anh: CE.

Vao thang 10/1961, Lien Xo che tao va no thu nghiem “bom Sa hoang” tai quan dao Novaya Zemlya tao nen vu no nhan tao co suc sat thuong lon nhat trong lich su. Cho den nay, “bom Sa hoang” la vu khi hat nhan lon nhat duoc cho no.

Tu cach xa 1.000 km, nguoi ta van co the nhin rat ro anh sang duoc tao ra tu vu no khung khiep nay. Dong thoi, nhung cua so bang kinh trong pham vi 900 km deu bi pha vo. Vu no nay cung tao thanh mot cot khoi co chieu cao len toi 64 km.

Ban dau, cac nha khoa hoc cho rang suc cong pha cua vu no nay tuong duong khoang 100 trieu tan TNT. Tuy nhien, tren thuc te no chi tao nen suc cong pha tuong duong voi 57 trieu tan, gap 4 lan so voi vu no Tunguska.

3. Nui lua Krakatoa phun trao

Mo ta anh.
Dot phun trao cua nui lua Krakatoa co suc cong pha tuong duong voi 200 trieu tan TNT. Anh: CE.

Vao nam 1883, su phun trao cua ngon nui lua Krakatoa co the coi la vu no co quy mo lon nhat trong lich su can dai. Ngon nui lua nay nam tren eo bien Sunda, giua dao Sumatra va dao Java.
Sau nhieu thang co nhung bieu hien hoat dong, ngon nui lua nay chinh thuc phun trao vao thang
8. Tong cong phun trao 4 lan. Tu khoang cach 4.000 km van co the nhin thay rat ro.

Lan phun trao nay, ngon nui lua Krakatoa da cuop di sinh mang cua hang chuc ngan nguoi. Theo tinh toan, su phun trao cua nui lua Krakatoa dat toi cap 6 trong chi so VEI (chi so ve cac cap do phun trao nui lua) tuong duong voi 200 trieu tan TNT. Suc cong pha cua vu no do nui lua Krakatoa tao ra cao gap 3 lan do voi vu thu bom Sa hoang.

4. Phun trao nui lua Tambora

Mo ta anh.
Dot phun trao cua nui lua Tambora da khien nhiet do trai dat giam xuong trong nhieu thang. Anh: CE.

Vao thang 4/1815, ngon nui lua Tambora phun trao, tao nen mot trong nhung hoat dong phun trao cua nui lua manh nhat trong lich su can dai. Trong chi so VEI, dot phun trao cua nui lua Tambora vao nam 1815 dat den cap 7, luc cong pha cua no cao gap 10 lan so voi nui lua Krakatoa.

Nui lua Tambora phun trao con tao nen mot luong khoi bui khong lo lan vao tang khi quyen khien cho nhiet do toan cau nhieu thang sau do giam xuong. Dong thoi, nam 1816 cung la nam duy nhat “khong co mua he” ma con nguoi tung biet toi.

5. Phun trao cua nui lua ho Taupo

Mo ta anh.
Khoi bui duoc tao thanh tu dot phun trao nui lua ho Taupo day den 200 km. Anh: CE.

Hien tai, ho Taupo New Zealand van la ho nuoc yen ang thanh binh. Tuy nhien vao 26.500 nam truoc, ho Taupo xuat hien mot dot phun trao nui lua khung khiep. Khoi bui duoc tao thanh tu dot phun trao nay che phu toan bo mien bac cua hon dao nay voi chieu day len den 200 km.

Dot phun trao nay duoc xep vao cap do 8, cap do cao nhat trong chi so VEI. Suc cong pha cua no cao gap 10 lan so voi nui lua Tambora, nghia la cao gap 100 lan so voi su phun trao cua nui lua Krakatoa.

6. Phun trao cua nui lua ho Toba

Mo ta anh.
Nui lua ho Toba tao ra 2800 m3 khoi bui va dung nham trong dot phun trao 74 ngan nam truoc. Anh: CE.

Nhung nam gan day, nhieu nha khoa hoc da bo nhieu cong suc de nghien cuu hien tuong phun trao di thuong cua cac nui lua. Chang han, mot ngon nui lua “sieu cap” co the tao ra 1.000 m3 vat chat.

Ngon nui lua o ho Taupo chinh la mot trong nhung ngon nui lua nhu vay. Tuy nhien, so voi ngon nui lua o ho Toba thuoc dao Sumatra, Indonesia thi no van chua tham thap vao dau.

Cach ngay nay khoang 74 ngan nam, su phun trao cua ngon nui lua ho Toba da tao ra 2.800 m3 dung nham va khoi bui.

Theo du doan, su phun trao khung khiep cua ngon nui lua nay co the da tao nen anh huong to lon doi voi su cau thanh bau khi quyen cua trai dat, dong thoi dan toi su suy giam cua so luong nguoi co dai.

7. Phun trao nui lua Yellowstone

Mo ta anh.
Duoi mat dat cong vien Yellowstone van dang tiem tang mot ngon nui lua hung du. Anh: CE.

Duoi mat dat cua cong vien trang le Yellowstone o My luon tiem an mot nguy co khung khiep. Nhung cot khi nong tu nhung cot dung nham nong chay van thuong xuyen phun trao.

Trong vai trieu nam tro lai day, cong vien Yellowstone tung xay ra 3 lan phun trao nui lua. Khoang 2,1 trieu nam truoc, mot ngon nui lua phun trao co quy mo tuong duong voi dot phun trao cua nui lua Taupo. Chinh su phun trao nay da tao thanh cong vien hom chao Caldera.

Vao 1,3 trieu nam truoc, mot dot phun trao nui lua nho hon da hinh thanh nen cong vien hom chao Henry’s Fork. Va lan thu ba xay ra cach ngay nay 640 ngan nam. Chinh lan phun trao thu 3 nay da tao nen cong vien Yellowstone. Lan phun trao thu nhat va thu 3, khoi bui tao thanh tu su phun trao nui lua da gan nhu bao phu toan bo Bac My.

8. Vu va cham tao nen mat trang

Mo ta anh.
Mat trang rat co the duoc hinh thanh tu mot vu va cham giua trai dat va mot tieu hanh tinh. Anh: CE.

Cu va cham bi tham nhat cua trai dat co the dien ra vao khoang 4,5 ti nam truoc. Khi do, he mat troi vua hinh thanh chua lau, be mat trai dat van dang trong qua trinh tu trang thai nong chay chuyen sang nguoi dan.

Dung luc do, mot tieu hanh tinh co khoi luong bang 1/10 khoi luong trai dat da dam vao hanh tinh cua chung ta. Su va cham giua hai hanh tinh khien cho dung nham va lop vo trai dat vang vao khong trung. Cuoi cung, chinh nhung vat chat nay da hinh thanh nen mat trang.

Nhung ket qua nghien cuu mat trang gan day cua cac nha khoa hoc deu chung to rang, mat trang co the duoc hinh thanh tu vu va cham giua tieu hanh tinh va trai dat.

  • Le Van (Theo CE)
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Tìm hiểu: Lich su nhan loai, su phun trao, tuong duong voi, cho den nay, su bien doi, nui lua, vu no, ngon nui, khung khiep, tao thanh, co the, nhat, dot, ho, suc

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những vụ nổ kinh hoàng nhất trong lịch sử nhân loại

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những vụ nổ kinh hoàng nhất trong lịch sử nhân loại bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung vu no kinh hoang nhat trong lich su nhan loai

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung vu no kinh hoang nhat trong lich su nhan loai co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung vu no kinh hoang nhat trong lich su nhan loai de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0