Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Tags: sinh soi nay no, ky sinh trung, tiep xuc voi, dat mau mo, vat trung gian, au trung, vat chu, co the, bat dau, vong doi, benh, con, loai, nguoi


Co the nguoi la mot manh dat mau mo cho cac loai “quai vat” kinh di ky sinh. Chung an, o, sinh soi nay no va sau do quay lai lam hai chung ta.

TIN LIEN QUAN
Nhung quai vat khong lo nhat moi thoi dai
Bep an, bon tam... la ’hang o’ cua vi trung
Vu khi moi chong vi trung, huy khang sinh

1. Au trung ruoi botfly – lam o duoi da

Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta
Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Botfly thuoc ho Oestroidea, song chu yeu o Mexico, trung va nam My. Vong doi cua no bat dau khi mot con botfly cai bat coc va de trung len minh cua mot dong vat chan dot chuyen hut mau, vi du nhu muoi hay bo chet. Con vat trung gian truyen benh nay sau do se duoc tha ra de tiep tuc di kiem an o cac loai dong vat khac, thuong la cac loai gia suc va con nguoi.

Trung cua botfly se nho do ma lay sang vat chu. Chung phan ung voi su thay doi nhiet do khi truyen tu vat trung gian sang vat chu va no thanh au trung. Au trung nay se dao xoi de lam o va hut mau duoi da cua vat chu qua vet dot cua vat trung gian hoac la qua lo chan long. Cho chung lam o se sung tay, tiet ra mu va dich gay dau nhuc. Au trung lam o trong vat chu khoang 12 tuan cho toi luc phat trien du lon. Sau do chung bo ra ngoai, rot xuong dat va phat trien thanh nhong o trong dat. O do chung lam ken cho toi khi phat trien thanh botfly truong thanh va lai bat dau vong doi moi.

Dieu tri: cach thong thuong la lay au trung ky sinh ra khoi vat chu bang giai phau hoac don gian la nan cho vet thuong de day au trung ra.

Cach phong tranh: thoa thuoc chong muoi, mac quan ao bao ve, ngu trong man de tranh bi muoi hoac bo chet dot.

2. San la Schistosoma mansoni - lam o trong nao

Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta
Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Schistosoma mansoni la mot loai san la hut mau cua nhung dong vat co vu. Chung song o nhung ho nuoc ngot o chau Phi, chau A, va Nam My. Vong doi cua chung bat dau khi mot con giun truong thanh de trung tren cac mach mau quanh thanh ruot cua vat chu. Trung theo phan di ra ngoai. Khi tiep xuc voi nuoc, chung no thanh nhung au trung cuc nho. Au trung nay se bam vao minh nhung con oc va chui qua phan than mem cua oc. O do chung phat trien thanh au trung giun, lon len va dan troi ra khoi minh con oc de tim sinh vat chu khac voi nguon cung cap mau.

Khi gia suc hoac con nguoi tiep xuc voi vung nuoc nay, axit beo tren da se hap dan au trung, khien chung boi den va bam vao minh vat chu. Chung tim den vet thuong ho hoac lo chan long, phong thich mot chat hoa hoc co kha nang phan huy da de tao mot lo nho xiu du cho chung boi vao co the vat chu. Khi da o trong vat chu, chung hut mau va phat trien thanh giun truong thanh. Chung thuong song trong cac mach mau gan gan.

Chung giao phoi trong cac mach mau va de trung gan thanh ruot. Trung nay se bam theo phan cua vat chu va bat dau vong doi moi.

San la Schistosomiasis la mot benh pho bien o cac vung nhiet doi dac biet la chau Phi. Uoc tinh hang nam co khoang 200 trieu ca the tren khap the gioi bi nhiem loai san nay. No co the ton tai trong co the vat chu hang chuc nam ma khong bi phat hien, am tham pha huy noi tang cua vat chu nhu gan, ruot, phoi, la lach. No co the nguy hiem chet nguoi neu giun di lac len nao.

O tre em, benh co the gay thieu mau, suy dinh duong, anh huong den kha nang hoc tap. Mot so truong hop nghiem trong, giun di chuyen len nao, de trung va lam o o nao hoac tuy song, gay nen tai bien, liet, hoac tham chi tu vong.

Dieu tri: uong thuoc so giun co chua Praziquantel lam te liet giun la cach pho bien nhat.

Phong ngua: tranh tiep xuc voi nguon nuoc bi o nhiem, dac biet la nuoc thai.

3. Rep – hut mau

Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Vong doi cua rep bat dau bang hanh dong giao phoi bao luc cua con duc khi no dung co quan sinh duc cua minh dam vao lung con cai va thu tinh cho nhung cai trung. Vet thuong o con cai se lien trong vong 24 tieng, sau do no se bat dau de trung; moi ngay no de khoang 12 trung, va trong mot vong doi no co the de 500 trung. Trong vong 10 ngay, nhung cai trung se no thanh nhong, va nhung con nhong nay lap tuc bi hap dan boi nguon mau nong cua dong vat nhu gia suc hoac con nguoi.

CO2 trong hoi tho va nhiet do co the con nguoi la nhung yeu to hap dan rep. Chung dung voi cua minh de hut mau nhung vat chu chu quan (trong luc ngu) (rep thuong sinh hoat ve dem). Sau khi hut no, rep an tron de tieu hoa trong khoang 7 ngay, sau do chung lai xuat hien de kiem an. Chung lot xac khoang 4 lan truoc khi truong thanh, giao phoi va bat dau vong doi moi.

Khi bi can thuong xuat hien trieu chung ngua, vet can bi sung do. Chung cung gay tran troc, kho chiu vao buoi toi.

Dieu tri: cac thuoc chua antihistamine hoac corticosteroids thuong duoc chi dinh de giam cac trieu chung do rep can. Cac loai thuoc mo khu trung va khang sinh cung duoc dung de tranh nhiem trung. Sau khi phat hien bi rep can, phai giat toan bo quan ao, dem, giuong de diet tan goc.

Phong tranh: ve sinh quan ao, dem, giuong, ghe thuong xuyen.

4. Ky sinh trung Amip - an nao

Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta
Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Naegleria fowleri la mot loai ky sinh duoc tim thay chu yeu o nuoc ngot va trong dat. Vong doi cua chung bat dau o dang bao xac bam o day cac ho nuoc ngot. Chung xam nhap vao co the nguoi qua duong mui khi tiep xuc voi nuoc bi nhiem au trung giun, nhat la luc vat chu boi o vung nuoc ngot nhu song, ho hoac ho boi chua tay trung. Tu mui, chung boi len nao va tuy song, o day chung bat dau pha huy mo nao. Khi bi he mien dich tan cong, hoac khi moi truong khong thuan loi, chung co kha nang tu tao ra mot chiec ao giap de tu ve. Khi nguy hiem da qua, chung lot xac, bat dau tu phan chia va mot vong doi moi bat dau. Chung la loai ky sinh ua nhiet, vi the benh lay nhiem nhanh vao mua he.

Ky sinh trung amip (Naegleria fowleri) thuong gay viem nao nghiem trong dan den tu vong do mo nao bi pha huy. Trieu chung thuong xuat hien sau 2 tuan nhiem khuan, bieu hien o nhuc dau, sot, buon non, co bi cung. Nang hon, nguoi benh cam thay choang vang, mat thang bang. Cung co the bi dot quy, ao giac. Qua trinh phat benh rat nhanh, co the gay tu vong trong 3-7 ngay.

Dieu tri: chua co thuoc dac tri.

Phong tranh: tranh tiep xuc voi nuoc bi o nhiem. Dung kep mui khi di boi de han che su lay lan.

5. Giun chi Wuchereria – gay benh chan voi

Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Giun chi Wuchereria bancrofti la loai ky sinh pho bien o Dong Nam A. Vong doi cua no bat dau tu khi mot con muoi nhiem au trung giun hut mau sinh vat chu, hang tram au trung se luc nhuc di chuyen vao mach mau. Chung se di chuyen den mach bach huyet, o do chung phat trien thanh giun truong thanh dai tu 7-10cm. Giun truong thanh sinh ra vo so au trung, chung roi mach bach huyet di chuyen den cac co quan khac cua co the. Vao ban ngay, au trung nam trong phoi, den dem, khi nhiet do co the vat chu ha thap, chung bo ra ngoai da de nho muoi mang di phat tan, bat dau vong doi moi.

Nhung truong hop nhiem nghiem trong, giun chi gay ra benh phu chan voi – hien tuong sung phu o chan voi kich co khung khiep. Giun chi co the ky sinh hang chuc nam trong co the truoc khi bi phat hien thong qua cac trieu chung ve ho hap (do au trung tap trung trong phoi) thuong bi nham voi hen suyen. Qua nhiem nam, xac chet cua giun tich tu o mach bach huyet gay hien tuong sung phu o chan, mung mu, chay nuoc dich o chan long.

Dieu tri: thuoc diet ky sinh anti-parasitic ket hop voi viec tam rua va cham soc da triet de. Tap the duc, matxa co the lam diu cac con dau.

Phong tranh: boi thuoc chong con trung va mac man khi di ngu.

6. Giun luon Strongyloidiasis stercoralis

Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Strongyloides la giun ky sinh o nguoi gay ra cac benh ve duong ruot. O giai doan au trung chung co hinh danh nhu soi chi, ton tai doc lap trong dat ma khong can vat chu. Vong doi cua no bat dau khi au trung tiep xuc voi vat chu khi vat chu tiep xuc voi dat co nhiem phan, au trung khi do se xam nhap qua da, di chuyen den cac dong mach o phoi, tu do chung tiep tuc di chuyen den co quan ho hap cua vat chu doi cho den khi duoc nuot vao ruot.

O he tieu hoa, chung lam to va an o mot cach thoai mai o ruot non cho den khi truong thanh va tiep tuc sinh san. Moi con cai truong thanh co the song den 5 nam. Chung de de au trung vao phan cua vat chu, au trung theo phan ra ngoai va tiep tuc vong doi bat tan cua chung. Doi khi au trung khong roi co the qua duong phan ma chung tu lot xac de phat trien thanh mot dang au trung song ky sinh trong ruot, nhung au trung nay sau do se dam xuyen thanh ruot va di chuyen khap co the den gan va phoi.

Vat chu nhiem giun luon thuong co bieu hien cac benh ve duong ruot nhu bung truong phong, dau bung, tieu chay, chung cung co the gay phat ban, thuong la o chan, va doi khi la lan khap co the. Neu tinh trang nhiem nang khap co the co the gay ho, tho kho khe va mot so trieu chung giong nhu benh viem mang nao.

Dieu tri: khi phat hien bi nhiem giun luon, can dieu tri ngay. Thuoc de tri loai giun nay thuong la ivermectin hoac albendazole. Neu co nghi ngo bi nhiem giun, hay di kham ngay de kip thoi dieu tri, tranh bien chung nguy hiem.

Phong tranh: giun thuong co mat nhieu o cac vung nhiet doi va can nhiet doi, o nhung vung nay can tranh de da tiep xuc truc tiep voi dat co nhiem phan. Xay dung he thong xu ly chat thai.

7. Ky sinh trung Toxoplasma gondii – gay benh viem nao toxoplasma

Au trung duoi meo trong mat
Au trung duoi meo trong mat

Benh toxoplasma gay ra boi ki sinh trung don bao toxoplasma gondii. Meo la vat chu duy nhat trong giai doan giao phoi cua loai nay, vi the meo thuong la nguon lay nhiem. Vong doi cua loai ki sinh nay bat dau khi chung sinh san ra mot luong lon bao tu o ruot non cua meo. So bao tu nay ra ngoai qua duong bai tiet cua meo. Sau do chat thai lai duoc cac loai gam nham nhu chuot an phai. Mot dieu ky la la khi bi nhiem loai ky sinh, cac con vat gam nham (chuot) thuong co nhung thay doi ve mat than kinh. Thuc chat la loai ky sinh nay da thau tom phan nao bo dieu khien cam giac so hai cua loai chuot doi voi meo, vi the nhung con chuot bi nhiem khuan thuong mat kiem soat va bi meo bat an thit va vong doi cua loai ky sinh nay theo do lai bat dau.

Con nguoi co the vo tinh bi nhiem loai ky sinh nay qua duong an uong hoac cac duong lay nhiem khac. Phan meo nhiem benh co the lam lay nhiem cac vat dung trong nha, o nhiem dat va tham chi nguon nuoc uong. San phu bi nhiem ky sinh trung toxoplasma se truyen sang cho thai nhi.

Khi nhiem vao co the nguoi, ky sinh trung toxoplasma tao thanh nhung u nang o mo, thuong la co xuong, o nao va mat. Mac du nhieu nguoi bi nhiem loai ky sinh nay nhung lai khong bieu hien trieu chung gi vi he mien dich cua ho kiem soat duoc loai ky sinh nay. Khi co the bi om, he mien dich yeu di, luc nay se co mot so bieu hien giong benh cam cum. Chung keo dai khoang vai tuan roi bien mat. Tuy nhien, ky sinh trung van ngu trong co the va se hoat dong tro lai khi he mien dich bi yeu gay ra mot so benh mat cap tinh nhu viem vong mac mang mach va co the dan den mat thi luc.

Mot so nghien cuu khac dang duoc tien hanh de kiem tra xem lieu ky sinh trung – voi kha nang gay ra thay doi hanh vi o dong vat bi nhiem – co lien quan den benh tam than phan liet hay khong.

Trong truong hop san phu bi nhiem ky sinh trung co the gay say thai, chet non, hoac tre mac benh toxoplasma bam sinh voi bieu hien dau to di thuong.

Dieu tri: nguoi khoe manh co suc de khang voi loai ky sinh nay ma khong can dieu tri. Nhung truong hop bi nhiem nang, co the dieu tri bang hon hop thuoc chuc pyrimethamine, sulfadiazine va folinic axit. Phu nu mang thai, tre so sinh, nhung nguoi co benh mat va nhung ca nhan co he mien dich yeu can mot so dieu tri ho tro khac.

Phong tranh: an chin, uong soi. Thit de dong da vai ngay cung lam giam nguy co lay nhiem, got vo va rua rau qua can than, khi lam vuon nen deo gang tay. Nen cho meo an thuc pham chin. Phu nu mang thai khong nen tiep xuc voi meo.

  • Do Quyen (theo Discovery)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Tìm hiểu: sinh soi nay no, ky sinh trung, tiep xuc voi, dat mau mo, vat trung gian, au trung, vat chu, co the, bat dau, vong doi, benh, con, loai, nguoi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những quái vật kinh dị ký sinh trên cơ thể chúng ta

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những quái vật kinh dị ký sinh trên cơ thể chúng ta bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung quai vat kinh di ky sinh tren co the chung ta de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0