Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang

Tags: Viet Nam, Vooc Ha Tinh, Vuon PN, VQG PN, Vuon Quoc gia Phong Nha - Ke Bang, trung tam nghien cuu khoa hoc, dong vat hoang da, phat hien ra, nha nghien cuu, co y nghia, co gia tri, lan hai, the gioi, loai


Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang
Chu tich UBND tinh Quang Binh Phan Lam Phuong ben cay bach xanh 500 tuoi
Nguoi ta dang ky vong voi nhung phat hien moi, Phong Nha - Ke Bang se tro thanh ngoi nha chung luu giu nhung gi ma nhan loai ngo la da bien mat. Trung tam Nghien cuu khoa hoc va Cuu ho dong vat hoang da (TTNC) cua Vuon Quoc gia Phong Nha - Ke Bang (VQG PN-KB) cho chung toi hay: Trong mot thoi gian rat ngan o day lien tiep phat hien ra nhung bi mat cua the gioi dong, thuc vat, gay soc cho gioi nghien cuu.

Rung bach xanh nui da o do cao 800m

Chung toi len duong tu sang som. Tu Km 0 cua duong 20, qua Hang Tam Co bi trang, chung toi vuot them 21km nua den Km 37 thi dung lai. Nguyen Quang Vinh - chuyen vien cua TTNC - voi vai tro huong dao trong chuyen di nay bao: "Quan the bach xanh o tren nui da kia".

Vinh ngat co het co va dua tay chi. Day nui da voi ma Vinh chi, dung dung, sung sung, cao ngut. Lam sao co the len tren do duoc? Vinh tran an: Nhin the thoi, nhung khong den noi qua kho dau...

Cuoc leo nui kha kho khan bat dau. Nhung sau gan 1 gio dong ho chung toi cung len den dinh. Dua dong ho ra do, moi hay chung toi dang o do cao 800m so voi muc nuoc bien.

Canh tri tuyet voi dap ngay vao mat khien chung toi tieu tan het met moi. Mat troi bung sang ngay o tren dau va chung quanh ngut ngan nhung than cay cao vut, vo mau xam nau, la nhu la tung, moc doi nhau hinh chu thap. Cham tay vao than, nhom nhop dinh nhua cay mau vang cam, thom dac trung mui xa xi. Nhung nha lam sinh cung o len: Bach xanh.

Ca mot rung bach xanh cu trai dai, trai rong nhu vo tan. Nhung than bach xanh duong kinh 1 - 1,5m, cao tu 20 - 30m, cu the ngao nghe, cat cu hau khap tren nhung dien tich cua nui da voi. Chung cu tua vao nhau gan nhu san sat. Co nhung than cay qua gia da guc nga theo thoi gian, gio con tro loi nhung vo va la muc cua no lai lam thuc an nuoi song cho the he bach xanh ke tiep.

Giua trung trung nui da chi co bach xanh bam chac vao da de ton tai qua hang tram nam. Do la dieu ky dieu va hap dan chi co o loai bach xanh nui da co mot khong hai nay.

Ong Nguyen Tan Hiep - giam doc Vuon PN-KB - cho hay, ong da co hon 2 thang troi cung cac can bo cua TTNC va GS.TS V. Averyanov Leonis - chuyen gia hang dau ve thuc vat cua Vien Han lam Khoa hoc Lien bang Nga - rong ruoi khap cac canh rung.

Dieu ong coi la phat hien co y nghia nhat la viec tim ra quan the bach xanh nui da lon chua tung thay nay. Ong cho rang do la mot phat hien co y nghia toan cau. Boi hien tren the gioi chi co 3 loai bach xanh da duoc nhan dien. Viet Nam hien co mot vai ca the bach xanh nui dat rai rac o mot so tinh phia Bac, nhung chua noi nao co quan the bach xanh nui da (Calocedrus rupestris) rong lon nhu the nay. Day la loai thu 4, dac huu, chi co o PN-KB?…

Theo nhan dinh cua cac nha nghien cuu, bach xanh duoc phan bo tren dinh nui da voi PN-KB, keo dai tu Km 27 - Km 40 cua duong 20, uoc dien tich co khoang tren 5.000ha. Xet ve mat dong dac, thi co khoang 2500 ha voi mat do 600 cay/ha. Cac cay bach xanh o day co tuoi tu 500 - 600 nam.

Cung theo ong Leonis, viec bao ton cap thiet, co hieu qua quan the nay co the coi la muc tieu co tinh uu tien cao nhat trong chien luoc bao ton cua Viet Nam. Loai bach xanh nui da doc dao nay can duoc dua vao sach do cua Viet Nam, boi day la loai dang co nguy co bi tieu diet tren pham vi toan cau.

Ong Bui Ngoc Tu - chi cuc pho Chi cuc kiem lam Quang Binh, nguoi cung co mat trong chuyen di nay - ngan ngo nhin rung bach xanh. Ong thua nhan, gan mot doi lam Kiem lam nhung ong chua tung duoc nhin thay mot rung bach xanh nao nhu vay.

Roi ong rut tui lay ra cong van so 3399/VPCP-NN (21/6/2002) va noi trong danh muc dinh chinh cho Nghi dinh 48 cua Chinh phu thi bach xanh nam o nhom 2A, quy hiem, han che khai thac. Nhieu thanh vien cua TTNC thi cho rang quy dinh do la nham chi bach xanh nui dat chu chac chan khong phai de chi loai bach xanh nui da boi chung vua moi duoc phat hien o PN-KB.

Lan hai tai xuat

Nam lan, bay luot chung toi muon tiep can cai noi ma GS.TS V. Averyanov Leonis cung voi cac cong su Viet Nam da tim ra loai Lan hai, ma theo ho la dac biet quy hiem o ngay giua rung PN-KB nhung deu bi tu choi mot cach lich su.

Ong Dinh Huy Tri - giam doc TTNC - thong tin: Lan hai la mot phan loai dac biet cua ho lan. Khi no, hoa co mot canh o giua, hinh nhu chiec hai cong chua, dep long lay va quy phai. Da tu lau, Lan hai duoc coi nhu mot thu “quoc bao”.

Lan hai khong nhung co gia tri lon ve khoa hoc, tham my ma con co gia tri kinh te cao. Moi khi dia chi cua Lan hai bi phat hien, lap tuc chung bi cac thuong lai san lung rao riet va khai thac triet de cho den khi khong con mam mong.

Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang

Lan hai Phong Nha - Ke Bang

Ong Cao Xuan Chinh - pho GD Vuon PN-KB - cho biet: Lan dau tien, nam 1922, o Viet Nam, Lan hai duoc phat hien o vung rung gan Nha Trang. No lap tuc duoc mang ve Phap trong thu. Mot cuoc san lung rao riet dien ra o Khanh Hoa va bong dung Lan hai bien mat. Dan choi lan cho rang no da bi tuyet chung ngoai tu nhien. Ho chi con biet nuoi tiec va luu giu hinh bong Lan hai trong ky uc ma thoi…

Khong hieu sao, nam 1992, nghia la 70 nam sau, dan choi Lan hai bong thay no xuat hien tren thi truong nhieu nuoc o ca chau A, chau Au va chau My. Vay ngoai tu nhien Lan hai da mat han? Nhieu nguoi tin nhu vay, nhung ong Leonis thi khong cho la nhu the. Ong va cac cong su cua minh lai rong ruoi tren nhung canh rung Viet Nam va nam 1996 ong da phat hien thay Lan hai dang “ngu” cheo leo tren vach da Hon Giao, cach Nha Trang chung 50km.

Sau do it lau nguoi ta lai phat hien Lan hai co mat o vung nui Cao Bang. Nhung nha nghien cuu da bao ve no bang cach khong cong bo dia diem phan bo, nhung chi mot thoi gian rat ngan sau do gioi buon lan chuyen nghiep da do tim ra dia diem va Lan hai lai mot lan nua bien mat khoi Cao Bang…

Cung 10 nam nay khong thay Lan hai xuat hien tren thi truong. IUCN (Hiep hoi Bao ve Thien nhien The gioi) nam 1996, da xep Lan hai la loai dang dung truoc nguy co diet vong rat cao (tuyet chung trong tuong lai gan).

Ong Leonis va cac cong su da tim thay Lan hai o giua rung PN-KB. Khong chi mot loai Lan hai chung chung ma co den 3 loai: Lan hai xanh (Paphiopedilum malipoense), Lan hai xoan (Paphiopedilum dianthum), Lan hai dom (Paphiopedilum concolor)…

Ong Nguyen Tan Hiep coi viec phat hien ra loai Lan hai o khu Vuon Quoc gia noi ong lam giam doc la niem kieu hanh cua Di san thien nhien the gioi voi toan cau.

Ong Leonis goi y, nen day nhanh viec nghien cuu, thu nghiem tu hat, choi, gen de nhan giong loai lan nay voi so luong lon de ban ra thi truong. Khi lam duoc dieu do thi viec len lut khai thac trai phep loai lan nay trong tu nhien se chang con may y nghia.

Du an nhan giong lan hai da cho nhung tin hieu kha quan. Trung tam da tach 11 mau con tu 9 mau goc hai xanh; 1 mau con tu 1 mau goc hai xoan; 10 mau con tu 6 mau goc hai dom. Den thoi diem nay cac mau con dang sinh truong va phat trien binh thuong…

Phat hien nhung loai vooc tu lau khong thay tren the gioi

Cach day it lau, khi ma Vuon PN-KB chua duoc cong nhan la Di san thien nhien the gioi, chung toi da nghe thong tin, cac nha nghien cuu ve dong vat vua phat hien o day dang hien huu mot loai vooc la. Ho phat hien ra no khong phai tu o trong rung ma tu trong nha dan tan mai ngoai... Ha Tinh.

Hoi nguoi dang nuoi con vooc kia thi duoc cho hay rang ho da mua no o vung rung PN-KB de ve chuan bi... nau cao. Cac nha khoa hoc sung sot, boi da tu lau lam roi loai nay da khong con tim thay tren toan cau. Ho nhan dien, mo ta va dat ten cho no la Vooc Ha Tinh. Hien gio tren the gioi chi con gap loai vooc nay o PN-KB.

Doan nghien cuu da nam lai vung nui Phu Minh - Minh Hoa, mot vung ma trong du an ban dau thiet lap duoc dua vao Khu Bao ton PN-KB, gan 2 thang troi va ho da phai giong len hoi chuong canh bao khan cap doi voi bo linh truong.

Nhung so lieu ma doan nghien cuu nay dua ra khien cho gioi khoa hoc giat minh. Chi rieng vung nay thoi, hang nam da san bat va dem ban den 11 tan khi ep kho (7-8kg tuoi duoc mot kg kho). Dieu do cung khang dinh rang, vung dem nay cua PN-KB la vuong quoc cua loai linh truong.

Vooc Ha Tinh vua duoc phat hien chua lau thi cac nha dong vat hoc lai tiep nhan them mot thong tin chan dong. Tai PN-KB vua phat hien mot loai dong vat thuoc bo linh truong ma sach do the gioi chua he ghi nhan.

Cac nha nghien cuu tam xep no vao phan loai Vooc den ebenus (Vooc den tuyen). Loai nay thuong xuat hien nho le o nhung canh rung hon giao tren nui da voi vung Ba Dau (PN-KB)... FFI (To chuc bao ton dong vat hoang da the gioi) moi day da danh gia rat cao ve su da dang cac loai linh truong o day.

Trong 10 loai linh truong co mat tai day thi da co 4 loai duoc xep vao cap nguy cap tren pham vi toan cau. Do la Vuon den ma trang, Vooc den tuyen, Vooc ngu sac va Vooc Ha Tinh.

Nhung phat hien gay kinh ngac khac

Bang di mot thoi gian, nhung cuoc nghien cuu, tham sat PN-KB thua dan. Nhung dieu ky dieu cua thien nhien hoang da noi day van dang la dieu bi an, cho den khi PN-KB duoc UNESCO cong nhan la Di san Thien nhien the gioi.

Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang

Tac ke Phong Nha

Mot trung tam nghien cuu khoa hoc va cuu ho dong vat hoang da da duoc hinh thanh va no da tro thanh dau moi thu hut cac nha nghien cuu dong, thuc vat den day ven nhung buc man bi an...

Chua het, cac nha khoa hoc ve dong, thuc vat trong va ngoai nuoc gom Ho Thi Thu Cuc, Nguyen Van Tien, Bui Ngoc Thanh va 2 chuyen gia nguoi Nga la A.Ryabov, Nicolai Lorlov sau mot thoi gian nam rung da khong khoi kinh ngac khi phat hien ra 3 loai bo sat co y nghia toan cau.

Do la tac ke Phong Nha, ran luc dau sung va ran luc Truong Son. Tac ke Phong Nha, cung la loai moi phat hien, tren the gioi khong o dau co ngoai PN-KB. De bao ton mot cach ben vung loai tac ke “doc nhat vo nhi” nay, trong mot chuong trinh hop tac giua Vuon PN-KB va Vuon thu Cologne cua Duc, trung tac ke Phong Nha da duoc lay mang sang Duc va da ap no nhan tao thanh cong...

Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang

Ran luc dau sung

Con loai ran luc dau sung, nguoi ta ngo no da bien mat tren pham vi toan cau cach day 50 nam. Day la loai ran cuc doc, co gia tri duoc lieu cao. Co le vi the nen no bi truy sat mot cach rao riet den muc ngo da tuyet chung.

Con loai ran luc Truong Son duoc cac nha nghien cuu coi no nhu la mot “biet loai” ngoai danh muc 3.000 loai ran hien co tren the gioi...

Them mot chi tiet thu vi ve “De nhat vien” PN-KB la trong nam 2004, Viet Nam cong bo phat hien 144 loai luong cu thi o PN-KB chiem... 144 loai.

Tien si Andrei Kouznelsov, chuyen gia nghien cuu ve dong thuc vat cua Nga, truoc nhung phat hien lien tuc moi tren da “cam khai” rang: Trong may chuc nam lam viec cua minh o chau A, chua thay noi nao nhu noi nay. Cu moi buoc chan vao rung lai them mot kham pha kinh ngac, ngo ngang. Tat ca deu la nhung kham pha vao hang bac nhat trong cuoc doi nghien cuu khoa hoc cua toi...

Nhung tin hieu vui ay cung nhung phat hien chan dong kia cang khang dinh them rang Di san TNTG Phong Nha-Ke Bang la mai nha chung cua muon loai. De mai nha chung luon binh yen va an toan, dieu do phu thuoc vao thai do, y thuc trach nhiem cua nguoi dan vung Di san.

Nhung muon co duoc dieu do, rat can mot tu duy quan ly, mot chien luoc bao ton, va ca nhung du an dau tu de con nguoi song on dinh, am no giua thien nhien hoang da.

Theo Minh Toan
(Bao Tien Phong)

Viet Bao

Tìm hiểu: Viet Nam, Vooc Ha Tinh, Vuon PN, VQG PN, Vuon Quoc gia Phong Nha - Ke Bang, trung tam nghien cuu khoa hoc, dong vat hoang da, phat hien ra, nha nghien cuu, co y nghia, co gia tri, lan hai, the gioi, loai

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những phát hiện chấn động về Phong Nha - Kẻ Bàng

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những phát hiện chấn động về Phong Nha - Kẻ Bàng bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung phat hien chan dong ve Phong Nha Ke Bang de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0