Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Tags: Bac My, chi phi xay dung, nha khoa hoc, may gia toc, nhu the nao, nha nghien cuu, vu tru, khong lo, du an, hanh tinh, vat chat, co the, giup, trieu, co


Nham hieu biet hon ve vu tru rong lon va phuc tap, cac nha khoa hoc da sang tao ra du nhung co may khoa hoc vi dai. Cang nhung cong trinh lon lai cang can thoi gian, chi phi va nguon nhan luc khong lo cua nhieu quoc gia hop tac.

TIN LIEN QUAN

Duoi day la 10 co may khoa hoc khong lo cua the gioi duoc dang tai tren tap chi Popsci. Theo Popsci bang xep hang nay duoc lua chon tren nhung tieu chi ve chi phi xay dung, ngan sach hang nam, so luong nhan vien van hanh, qui mo kich co du an, muc dich cua du an cung nhu tinh thiet thuc cho doi song thuong nhat.

10. Co may thoi gian tiet lo nguon goc vu tru RHIC

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Trung tam May va cham ion nang tuong doi tinh (RHIC) di vao hoat dong tu nam 2000, voi chi phi xay dung 671 trieu USD, ngan sach hoat dong hang nam 160 trieu USD va co chu vi 3,8 km, dat tai bang New York (My), thanh lap nham muc dich nghien cuu qua trinh tien hoa vat chat trong vu tru. Su dung may RHIC, cac nha khoa hoc muon tai tao lai trang thai trong 10 micro giay dau tien sau vu no lon big bang.

Cac nha vat ly tai trung tam RHIC dua nguyen tu vang qua nhieu may gia toc, lam vo het cac hat electron cua chung, khien cac hat nay tro thanh ion mang dien tich duong. Nhung hat ion nay duoc dua vao hai ong tron trong may gia toc len den toc do 99,9% toc do anh sang truoc khi chung va cham vao nhau. Bang cach nghien cuu tan du cua vu va cham nay, cac nha khoa hoc da nhan ra rang cac phan tu trong giai doan hau big bang o the long nhieu hon la o the khi nhu da doan.

Du an RHIC hien dang duoc ung dung trong y hoc de phat trien thiet bi tang gia toc proton; roi proton vao cac khoi u ung thu de giet chet cac khoi u ac tinh. Cac nha khoa hoc cung su dung chum ion nang de duc lo ti hon tren cac tam nhua deo, tao ra may loc co the loc vat chat o cap do phan tu. Hon het, ho muon tao ra cac thiet bi du tru nang luong huu hieu nhat dua tren cong nghe tu truong sieu dan dung trong may RHIC.

9. He thong quan sat dai duong khong lo nhat the gioi Neptune

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

He thong quan sat dai duong co ten Neptune bao gom hon 850 km duong cap, 130 dung cu cung 400 con cam bien, tat ca duoc ket noi voi he thong internet, giup tham hiem dai duong o qui mo vi dai va lien tuc ngay dem. He thong may Neptune nam cach 350km ngoai khoi bang British Columbia, Canada giup quan sat su song cac loai, dia ly va hoa hoc toan vung bien nay.

Cac camera do net cao cua he thong cung cap cho chung ta nhung buc anh tinh va cac video ve cac loai dong vat cung hanh vi cua chung, giup cac nha khoa hoc nghien cuu thay doi trong he sinh thai dia phuong. Ong nghe duoi nuoc duoc gan vao day bien giup theo doi so luong va thoi quen di cu cua ca voi va ca heo. Ngoai ra mot may truot duoc dieu khien tu xa co ten Wally se di chuyen doc long bien de nghien cuu tru luong metan duoi nuoc, von la nguyen nhan khien thay doi khi hau toan cau va cung la mot nguon nang luong tiem nang.

Nho du an nay, chung ta biet den loai giun ong hay don gian duoc nghe duoc tieng hat cua ca voi lung gu. Ngan sach chi phi hang nam cho du an len den 12 trieu USD. Chi phi xay dung ban dau la 106 trieu USD.

8. Kinh thien van radio ‘nghe’ vu tru VLA

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Trai dai tren hang tram kilomet vuong tren sa mac ria Magdalena, New Mexico (My), cum kinh thien van VLA la mot trong nhung dai quan sat lon nhat tren the gioi. 27 chiec anten radio don, moi chiec co duong kinh 24 met, tao thanh mot chu Y co tay dai 21 km giup thu thap nhung tin hieu tu nhung vat o xa nhat trong vu tru.

Du an “chi em” cua no, Cum quan sat vach ranh gioi cuc dai (VLBA), la mot day 10 anten radio trai rong tren 8900 km tu Hawaii den quan dao Virgin (Anh). He thong cum VLA va VLBA tao ra nhung hinh anh chi tiet ve cac vat the trong vu tru o gan nhu mat trang va xa nhu o ria vu tru co the quan sat duoc.

Doc bat ki mot chuong sach giao khoa thien van hoc hien dai nao, ban deu bat gap vai vat chat hoac ly thuyet dua tren du lieu thu thap duoc boi VLA va VLBA. Nho su dung cum kinh thien van VLA, cac nha khoa hoc da phat hien ra lo den o trung tam cua Ngan Ha, tim kiem duoc nguon goc cua cac vu no tia gamma o trong cac tinh van o xa, va vao nam 1989, da nhan duoc tin hieu truyen tu ve tinh Voyager 2 khi no di chuyen quanh Sao Hai Vuong, cho chung ta nhung hinh anh can canh dau tien ve khoi khi khong lo nay va cac mat trang cua no.

Ngan sach hang nam cho du an nay la 15 trieu USD voi von chi phi xay dung ban dau la 300 trieu USD.

7. Thi nghiem nau chay tia laze lon nhat moi thoi dai NIF

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Duoc xem la may tao nang luong laze lon nhat the gioi, cong trinh National Ignition Facility (NIF) dat o Livermore, California (My), rong bang ba san bong, cao 10 tang va san xuat ra 2 trieu Jun nang luong tia cuc tim. Luong sang do co the tao ra nhiet do hon 100 trieu do C va ap suat gap 100 ti lan ap suat khong khi trai dat – tuong duong voi dieu kien duoc thay o loi cac vi sao va cac hanh tinh khi khong lo.

Voi co may nay, cac nha khoa hoc tim cach dinh nghia lai qua trinh san sinh nang luong u cac phan ung nhiet hach. Ho cung dang su dung cong trinh nay de nghien cuu dieu gi xay ra voi nhung vu khi hat nhan qua thoi gian, mot van de hoc bua nham danh gia muc do an toan va tinh tin cay cua cac kho du tru Hoa Ky. Ngoai ra, cac nha khoa hoc hi vong co the hieu duoc cac vu no se san sinh ra nhung nguyen to co nguyen tu nang nhu vang va urani nhu the nao.

Neu ban tinh co du tru vu khi hat nhan trong nha, thi du lieu cua NIF se giup ban xac dinh xem kho du tru cua ban co an toan khong. Mat khac, mot so thanh phan cua NIF giup cung cap nang luong nhiet hach. Du an co kinh phi xay dung 3,54 ti USD nay hien can ngan sach den 140 trieu USD hang nam.

6. Phi thuyen Juno, cam tu quan tham do hanh tinh Jupiter

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Nam 2016, tau Juno se di vao qui dao sao Jupiter. Ngay truoc khi di vao qui dao do, no se dat toc do 215.606 km mot gio, la vat the nhanh nhat da tung duoc con nguoi tao ra. Mot khi vao qui dao, tau vu tru nay se thuc hien 33 vong quay quanh hanh tinh nay roi dam thang xuong hanh tinh nay, ‘tu tu’. Trong qua trinh ‘tu tu’ do, no se ‘cay’ xuyen lop khong khi day hydro cua hanh tinh Jupiter cho toi khi no chay len giong nhu mot sao bang. Trong khi Juno bay quanh Jupiter, mot bo 9 thiet bi se nghien cuu nhieu lop cua hanh tinh nay.

Jupiter la hanh tinh hinh thanh som nhat trong he mat troi, va vi no rat lon, trong truong cua no co chua cac vat chat ban dau tim thay trong he mat troi thoi nguyen thuy, nhu la khi hydro va heli. Do do, hanh tinh nay la mot cua so huu hieu de kham pha nguon goc he mat troi.

Viec nghien cuu hanh tinh Jupiter se giup chung ta hieu them hanh tinh trai dat. Tuy nhien day chi la mot du an nghien cuu khoa hoc thuan tuy, xet ve nhieu mat.

5. Kinh hien vi khong lo nhat moi thoi dai (ALS)

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Tu nam 1993, cac nha nghien cuu Tai Trung tam May gia toc phan tu ‘Nguon anh sang cao cap’ (ALS) o Berkeley, California, da dua thanh cong nhung chum photon sang gap hang trieu lan be mat mat troi vao trong cac protein, dien cuc pin, chat sieu dan va cac vat chat khac de kham pha cac dac tinh nguyen tu, phan tu va dien cua chung.

May ALS la mot trong nhung nguon sang sang nhat cua cac tia X-quang mem, co buoc song dung danh cho Hien vi quang pho
(spectromicroscopy), thiet bi khoa hoc co the tiet lo ca cau truc lan tinh chat hoa hoc cua cac mau vat chat ma chi co vai nano ke moi co the khuyech dai duoc.

Hien cong trinh ALS phat trien mot phuong phap dieu tri moi de chua u ac tinh. Nhung du lieu cua may ALS co the giup tao ra nhung may sac tang kha nang sac pin. Ngoai ra, cong trinh nghien cuu nay cung thuc day viec phat trien bong ban dan o cap do nguyen tu va cac bo vi xu ly vi tinh ngay cang hien dai hon.

4. Cua so ra vu tru cua con nguoi, Tram ISS

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Can khoang 2 ti USD hang nam va hang nghin nhan vien de giu Tram vu tru ISS luon sang den. Cho toi nay, co 201 nguoi tu 11 quoc gia (va 7 nha du lich giau co) da tham vieng ISS, noi ho tro chua con nguoi lien tuc lau dai nhat trong vu tru den thang 11 nam nay se duoc 11 nam va se con tiep tuc hoat dong trong thap ki toi. Tram ISS cung la Quang pho ke dien truong Alpha lon nhat, nang nhat tung duoc dua vao khong gian.

Tren tram ISS, cac nha khoa hoc da thu nghiem cac ket cau tau vu tru va cung co nhung he thong co the duoc su dung de giup con nguoi bay vao vu tru lau dai. Ho cung kiem tra sinh ly hoc con nguoi, nghien cuu tac dong cua tinh trang khong trong luong doi voi mat do xuong va viec san sinh te bao hong cau va viec he mien dich thay doi nhu the nao trong suot thoi gian dai o ngoai vu tru. Cung trong thang 5 vua qua, cac nha nghien cuu da tao ra AMS, mot thiet bi giup do tim vat chat la, cac hat quark da tung duoc tao ra trong cac may gia toc phan tu nhung chua bao gio duoc thay trong tu nhien.

Nghien cuu duoc tien hanh tren ISS da phat hien vi khuan salmonela (loai vi khuan lam cho thuc an tro thanh doc) tro nen doc hai hon nhieu trong khong gian. Kham pha do, va su xac dinh cac loai gien gay ra thay doi, dang tiep them lua cho viec phat trien nhung vacxin dau tien chong salmonela va cac vi trung MRSA, benh lay nhiem tu cau da gay thanh dich doi voi hang nghin benh nhan o cac benh vien tren the gioi.

3. May chup hinh phan tu, he thong pha vo nguon notron SNS

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Hang thang, he thong pha vo nguon notron SNS o Oak Ridge, bang Tennessee cua My, can su dung 32 trieu lit nuoc sach de lam lanh. Khi hoat dong, cac may gia toc phan tu cua SNS dap vo hai nghin trieu trieu hat notron moi lan dap notron xuong mot khoang dich. Nhung dam may day dac notron nay lam cong nhung vat chat giup tim hieu cau truc nguyen tu da thay doi nhu the nao qua thoi gian.

Ich loi lon nhat cua cong trinh nghien cuu nay la tao ra nhung nguon pin tot hon. Cac nha khoa hoc su dung nhung bo phim o muc nguyen tu de quan sat pin khi chung nap va sap ra trong thoi gian thuc. SNS cung duoc dung de nghien cuu cau truc protein.

2. May gia toc hat nhan lon HLC

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Chon 100 met ben duoi vung dat bien gioi Thuy Si va Phap, May LHC la may gia toc hat nhan lon nhat the gioi. Co so nay can 700 gigawat dien trong mot gio va trung binh can 1 ti USD hang nam de hoat dong. Hon 10.000 nha nghien cuu, ky su, va sinh vien tu 60 quoc gia khac nhau tren 6 chau luc dang lam viec voi 6 co may nho cua LHC. Cong trinh nay duoc xay dung nham giup mo canh cua vat ly co ban vu tru.

6 may do hat nhan cua he thong LHC ghi lai bang hinh anh cac loai nang luong va nhan dien cac hat duoi nguyen tu; giup tra loi nhung cau hoi nhu: Thuc chat vat chat den (dark matter) la gi? Lieu co nhung chieu phu nua trong vu tru? Lieu hat Higgs thuong duoc goi la “hat Thuong de” co ton tai thuc su hay khong? Vu tru duoc hinh thanh nhu the nao?

Mac du LHC da giup cac nha khoa hoc co ban hieu ro ve nhung ly thuyet vat ly nhu lo den, du an nay it anh huong doi voi doi song hang ngay, tru khi gia dinh va ban be cua ban la nhung nguoi chuyen ban bac ve nguon goc cua vu tru sau bua toi.

1. Kinh vien vong nhin vao tam Trai dat EarthScope

Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Duoc thiet ke de nghien cuu su tien hoa dia chat cua luc dia Bac My, kinh vien vong trai dat EarthScope la du an khoa hoc ‘khung’ nhat tren toan trai dat. Dai quan sat khoa hoc trai dat nay da ghi nhan du lieu tren 6 trieu km2. Tu nam 2003, hon 4000 thiet bi cua no da cop nhat duoc 67 terabyte du lieu (67.000 gigabyte), tuong duong voi du lieu cua Thu vien Quoc hoi My - va moi 6 den 8 tuan lai tich them mot terabyte du lieu.

Cac nha nghien cuu dang su dung EarthScope cho nhieu loai thi nghiem de kham pha cac mat cua ket cau dia ly luc dia Bac My. 1.100 don vi GPS vinh vien cua he thong nay trai dai tren toan nuoc My, va Puerto Rico, giup tim kiem cac ‘bien di’ be mat trai dat gay ra boi cac dich chuyen dia tang ben duoi. Hon 10 nam nay, nhieu nhom khoa hoc gia di chuyen 400 dia chan ke di dong khap Bac My va se thu thap duoc du lieu tren 2000 dia diem khac nhau tinh den nam toi.

Cac du lieu EarthScope co the giup ly giai cuong luc dang sau cac su kien dia ly nhu dong dat, nui lua phun trao, giup tim ra nhung cach phat hien de phong tranh tot hon.

Phan Khoi
Viet Bao

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Vụ sập hầm: Phó Thủ tướng đến hiện trường chỉ đạo ứng cứu

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo phải nỗ lực khẩn trương tích cực hơn nữa trong công tác ứng cứu; đảm bảo an toàn cho các công nhân cũng như các lực lượng tham gia cứu hộ

Công tác đào tạo VĐV trẻ nhìn từ Đại hội TDTT toàn quốc 2014: Ít niềm vui, nhiều nỗi lo

Đa số các đoàn vào cuộc ở Đại hội đều có tâm lý “săn” được càng nhiều huy chương càng tốt và trong tính toán của nhiều đoàn, đây không phải là chỗ mạo hiểm để cho các tài năng trẻ thử sức.

Sắp nối lại đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Pháp Francois Hollande cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa đại diện chính phủ Ukraine và phe ly khai miền Đông có thể diễn ra vào ngày 21 hoặc 22/12 tới tại thủ đô Minsk của Belarus.

Sơn Tùng M-TP là 'Mỹ nam của năm 2014'

Dù những scandal "đạo nhạc" kéo theo những việc trì hoãn bộ phim đầu tiên chạm ngõ điện ảnh Chàng trai năm ấy, nhưng Sơn Tùng M-TP vẫn xứng đáng nhận được giải thưởng Mỹ nam của năm, đề cử từ khán giả hâm mộ.

Tìm hiểu: Bac My, chi phi xay dung, nha khoa hoc, may gia toc, nhu the nao, nha nghien cuu, vu tru, khong lo, du an, hanh tinh, vat chat, co the, giup, trieu, co

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những cỗ máy khoa học khổng lồ nhất

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những cỗ máy khoa học khổng lồ nhất bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung co may khoa hoc khong lo nhat

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung co may khoa hoc khong lo nhat co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung co may khoa hoc khong lo nhat de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0