Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam

Tags: Kinh Dich, Trung Thien Do, Trung Quoc, Nguyen Thieu Dung, Tay Nam, Hau Thien Do, dat lai van de, Van Hoa Phung Nguyen, Trong dong Dong Son, Lac Long Quan, Nguoi Trung Hoa, nguoi Viet Nam, vao vi tri, thien do, trung thien, tuong
Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam
Da co kha nhieu cong trinh nghien cuu cua cac hoc gia Viet Nam ve Kinh Dich, trong so do co mot cong trinh dat lai van de " tac quyen" cua bo Kinh nay. Do la hoc gia Nguyen Thieu Dung, qua nhieu tim toi va nghien cuu, ong da neu ra mot so chung ly de minh chung rang Kinh Dich la sang tao cua nguoi Viet Nam. Voi su than trong can thiet, Thanhnien Online xin gioi thieu bai viet sau day cua hoc gia Nguyen Thieu Dung de rong duong tham khao.

Tu hai nghin nam truoc khi chung ta bi phong kien phuong Bac do ho, to tien chung ta o thoi dai Hung Vuong da sang tao Kinh Dich va dung hoc thuyet nay xay dung nen tang co ban cho van hoa Viet Nam, nho the trong suot mot nghin nam le thuoc Trung Hoa, chung ta van dung vung khong bi dong hoa nhu cac dan toc o Hoa Nam.

Nguoi Trung Hoa khong biet tu thoi diem nao da tiep thu duoc Kinh Dich cua Viet Nam va ho cung da dung Kinh Dich de gop phan xay dung nen tang van hoa cua ho. Cho nen trong sinh hoat, chung ta co nhieu diem giong ho, sau mot nghin nam mat chu quyen, ta mat luon tac quyen Kinh Dich va nhung gi ta nghi, ta lam thay giong Trung Hoa ta deu tu nhan minh hoc cua Trung Hoa. Ky that khong phai nhu vay. Nguoi Trung Hoa rat trong huong Dong, khi ho tiep khach, chu nha ngoi quay mat ve huong Dong de to chu quyen. Trong thoi lap quoc ho luon luon huong ve bien Dong, khong ke Nam Kinh nhung Kinh do danh tieng cua Trung Quoc deu lan luot noi nhau tien dan tu Tay Bac sang Dong. Ngay nay nhung thanh pho lon cua ho cung deu tap trung o bo Dong. The ma trong Kinh Dich ho phai cong nhan huong Nam la huong van minh, mac dau trong su sach ho van cho Hoa Nam la xu man di. Moi khi can boi Dich ho dat Kinh Dich tren ban tho cho quay mat ve huong Nam nhu huong ngoi cua Hoang de, roi lay bai cau xin. Cu chi nay cho thay trong tiem thuc ho khong quen nguon goc Kinh Dich den tu phuong Nam, tu dat nuoc cua cac vua Hung.

Trong vong 60 nam tro lai day mot so nha nghien cuu Viet Nam da truc giac thay rang Kinh Dich la tai san cua Viet Nam nhung khi noi nhu the ho van chua thoat khoi su rang buoc cua truyen thuyet nen van thua nhan Phuc Hy la nhan vat sang tao Kinh Dich. Cho nen khong tranh duoc mau thuan.

Ngay nay chung ta co day du chung ly de noi ngay rang Kinh Dich la san pham cua Viet Nam, do chinh to tien nguoi Viet sang tao, tren chinh que huong Viet Nam voi nhieu bang chung vat the con luu dau tren do gom Phung Nguyen, do dong Dong Son. Phuc Hy, Van Vuong chua tung lam ra Dich.

1) Chung ly vat the: Kinh Dich xuat hien tai Viet Nam mot nghin nam truoc khi co mat tai Trung Quoc:

Tai di chi xom Ren, thuoc nen Van hoa khao co Phung Nguyen, cac nha khao co da dao duoc mot chiec noi bang dat nung (11, tr 642) tren co trang tri bon bang hoa van, moi bang nay tuong duong voi mot hao trong que Dich, theo phep doc Ho the thi day chinh la hinh khac cua que Loi Thuy Giai. Day co the xem la chung tich xua nhat tren toan the gioi hien chung ta dang co duoc ve Kinh Dich. Chiec noi bau vat vo gia nay mang tren minh no loi cau nguyen cua to tien chung ta ve canh mua thuan gio hoa, mong sao duoc song mot doi an binh khong co hoa thuy tai. Loi Thuy Giai la mong duoc giai nan nuoc qua tran ngap (lu lut), hay nuoc qua kho can (han han). Nien dai cua Van hoa Phung Nguyen duoc Ha Van Tan xac dinh: ”Phung Nguyen va Xom Ren deu la cac di chi thuoc giai doan giua cua van hoa Phung Nguyen. Hien tai chua co nien dai C14 cho giai doan nay. Nhung hien nay chung ta da co mot nien dai C14 cua di chi Dong Cho la di chi ma toi cho la thuoc giai doan som cua Van hoa Phung Nguyen: 3800 + 60 BP (Bln-3081) tuc 1850 + 60BC (Ha Van Tan 1986: 181-182). Nhu vay, cac di chi Phung Nguyen va Xom Ren phai muon hon nien dai nay. Nhung Phung Nguyen va Xom Ren lai som hon cac nien dai C14 cua lop duoi di chi Dong Dau. Hien nay lop nay co cac nien dai: 3330 + 100BP (Bln-830), 3050 + 80BP (Bln-3711); 3015 + 65BP (HCMV 05/93); 3100 + 50BP (HCMV 06/93).

Neu tin vao cac nien dai C14 nay thi giai doan giua cua van hoa Phung Nguyen nam vao khoang giua the ky 17 va the ky 14 truoc Cong Nguyen... tuong duong voi van hoa Thuong o Trung Quoc, tham chi voi giai doan som cua van hoa nay (1, tr 578-579).

Ve phia Trung Quoc, tuy theo truyen thuyet cho la Kinh Dich do Phuc Hy thoi dai toi co Trung Quoc tao ra nhung tren thuc te khong co chung cu nao de xac nhan chuyen nay. Triet gia day uy tin cua Trung Quoc Phung Huu Lan da khang dinh trong Trung Quoc Triet hoc su: ’’Suot thoi nha Thuong chua co Bat Quai” (ban Hong Kong 1950, tr 457). Chua co Bat Quai nghia la chua co Kinh Dich. Que Dich xuat hien som nhat o Trung Quoc la tren sach Ta Truyen thoi Xuan Thu-Chien Quoc (772-221 BC). Vao thoi ky nay tren mot so lon cac trong dong Dong Son o Viet Nam da co khac hinh que Loi Thuy Giai bang 6 dai bang nghia la day du 6 hao. Vay la ro rang Kinh Dich da co o Viet Nam tu thoi cac Vua Hung, so voi chung cu cu the cua Trung Quoc Kinh Dich da co o nuoc ta truoc Trung Quoc ca nghin nam. Chuyen nay chang khac chi chuyen to tien ta da biet trong lua nuoc nghin nam truoc Trung Hoa ma Tran Trong Kim van viet trong Viet Nam su luoc la nguoi Trung Hoa co cong day dan ta lam ruong.

2) Chung ly ngon ngu hoc: Mot so ten que Dich la ten tieng Viet khong phai tieng Trung Quoc:

Nguoi ta thuong goi Kinh Dich hay Kinh Diec va cu dinh ninh Diec la do Dich doc chech di, ky that to tien ta noi Kinh Diec va nguoi Trung Hoa da doc chech di thanh Dich. Tieng Trung Hoa Dich con co the doc la Diec(Xem Khang Hy Tu Dien). Diec la mot loai chim nuoc, co ho voi loai co. Day la nhung loai chim quen thuoc voi dong ruong, voi van minh nong nghiep, van minh Van Lang. Kinh Dich la ket tinh cua van minh nong nghiep, cac nha sang tao kinh Dich Viet Nam lay hinh anh con diec, con co lam tieu bieu cho he thong triet hoc cua minh la hop ly, nhung nguoi Trung Quoc muon lam bien dang cho khac di, cho rang chu Dich la hinh anh con tich dich - mot loai than lan hay bien doi mau sac theo thoi gian chang than thiet gan gui gi voi nguoi nong dan ca. Dieu nay da duoc ghi chu rat ro tren trong dong Dong Son ve sau se giai ro.

Ten tam que don Can, Kham, Can, Chan, Ton, Ly, Khon, Doai deu la tieng Viet khong phai la tieng Trung Quoc. Cac hoc gia Trung Hoa rat lung tung khi giai nghia nguon goc ten nhung que nay vi ho cu cho do la tieng Hoa nen tim mai van khong ly giai duoc. O day chi dan mot que de minh chung. Que Ly khong co nguon goc Trung Hoa, day chi la chu ghi am tieng Viet, mot dang chu Nom loai gia ta. Kinh Dich ban thong hanh ghi la Ly, am Bac Kinh doc la Li, nhung ban Bach Thu Chu Dich dao duoc o Ma Vuong Doi thi lai ghi la La, am Bac Kinh doc la luo (doc nhu lua). Ro rang day la cach ghi cua hai nguoi Trung Hoa o hai noi hoac hai thoi diem nghe nguoi Viet Nam noi la que Lua, mot nguoi ben ghi la li (Ly), mot nguoi lai ghi la lua (La). Con nguoi Viet Nam viet chu Nom Lua thi lai dung chu la lam am. Ca ba am Ly, La, La deu la can am voi am lua, dung de ghi am am lua. Nhu vay que Ly khong phai la que co nghia la lia hay la dua nhu nguoi Trung Hoa nghi ma chinh la que Lua tuc la que Hoa nhu ve sau ho da dich dung nghia cua no.

3) Chung ly do tuong: Kinh Dich Trung Hoa thieu mot hinh do trong yeu, trong khi hinh do nay dang duoc cat giau tai Viet Nam. Chung to Viet Nam moi la nuoc sang tao Kinh Dich.

Do tuong va quai tuong (que) la nhung hinh tuong co ban cau tao nen Kinh Dich. Ca hai deu co nhung gia tri bo tuc cho nhau de hinh thanh Kinh Dich. Doc Dich ma chi chu trong den que khong chu y den Do la mot thieu sot dang tiec vi nhu the la da bo qua qua nua phan tinh tuy cua Dich. Nhung ung dung quan trong cua Dich da phan deu can cu tren do, nhu thuyet trong nam khinh nu chi phoi sau dam nhan sinh quan Trung Quoc thoi ky phong kien la anh huong Can trong Khon khinh cua Tien Thien Do, xem phong thuy, coi tu vi, hoc thuyet Don Giap, Thai At phat sinh o Trung Hoa la do anh huong cua Hau Thien Do. Y hoc, Vo thuat, Binh Thu Do tran lung danh cua Trung Quoc deu tu cac Thien Do ma ra. Theo thuyet Tam tai, co so de xay nen toa lau dai Kinh Dich thi phai co ba Do chinh la Tien Thien Do, Hau Thien Do va Trung Thien Do nhung suot ca hai nghin nam nay, Trung Quoc chi luu hanh hai Do Tien Thien va Hau Thien. Nguoi Trung Hoa tuyet nhien khong tim ra Trung Thien Do, cuoi cung ho danh bo tay, roi than nhien ket luan, khong can co Trung Thien Do. Da co Tien Thien Do lam the va Hau Thien Do lam dung la du lam roi. Day chinh la khuyet diem lon nhat cua Dich hoc Trung Quoc ma cung la cai may lon nhat cho ta de tu cho so ho nay ta tim ra chung ly quan trong nhat, quyet dinh nhat de xac nhan tac quyen cua Viet Nam. Trung Quoc khong co Trung Thien Do, mot Do quan trong bac nhat dung lam la ban de viet nen kinh van cac loi hao, Viet Nam lai cat giu Trung Thien Do! Vay thi ai la chu nhan Kinh Dich? Cau hoi da duoc tra loi, bi an hai nghin nam da duoc trung ra anh sang.

Tac gia bai nay co may man la da thiet lap duoc Trung Thien Do. Do nay que Can o phuong Nam, que Doai o phuong Dong Nam, que Ton o phuong Dong, que Kham o phuong Dong Bac, que Ly o phuong Bac, que Can o Tay Bac, que Chan o Tay va que Khon o phuong Tay Nam.

Day chinh la Do thu ba trong so ba Thien Do trong yeu cua Kinh Dich ma nguoi Trung Hoa khong tim ra. Neu Tien Thien Do la Thien Do, Hau Thien Do la Dia Do thi Trung Thien Do la Nhan Do nghia la Do noi ve con nguoi. Co mot danh hoa tai ba nao chi trong mot hinh ve co the bieu dat ba hinh thai khac nhau ve con nguoi? Dieu nay chua ai lam duoc, ngay ca may moc tan tien nhat, hien dai nhat cung khong the lam viec nay. The ma Trung Thien Do cung mot luc co the dien ta ba trang thai khac nhau do: Trung Thien Do co muc dich noi ve nhung van de lien quan den con nguoi cho nen hinh do Trung Thien co the bieu thi ba khia canh khac nhau cua con nguoi ve mat sinh ly, ve mat sieu ly va ve mat dao ly:

a) Con nguoi sinh ly: Que Can tuong cho ban cau nao phai, Que Khon tuong cho ban cau nao trai. Khi mot nguoi bi tai bien mach mau nao o ban cau phai thi tay chan ben trai thuong bi liet, nguoc lai cung the. Vi Can thuoc duong nen lien quan den tay trai gom hai que Chan duong va Can duong va vi tay trai da duong thi chan trai lai thuoc ve am nen chan co que Ly am. Trai lai, ban cau nao trai Khon am se anh huong den tay phai Trach am va Ton am cung voi chan Kham duong. Dieu nay tuong dong voi ket qua thuc nghiem cua Leokadia Podhorecka (1986), trinh bay nam 1986 tai hoi nghi quoc te ve Truong sinh hoc tai Zagrev ve tinh bat doi xung phai - trai trong nhan the (2, tr 117). Hinh do cung the hien duoc y ly Dong Phuong cho rang Thien khi ta truyen: Duong khi di tu ben phai (Can duong) sang ben trai (Can, Chan duong), Dia khi huu truyen: Am khi di tu ben trai (Khon am) sang ben phai (Doai, Ton am). Con nguoi muon song can phai tho (Can phe, chu khi), sau do phai duoc nuoi duong bang thuc an (Khon, ty vi). Con nguoi khoe manh khi tam (Ly) giao hoa voi than (Kham), neu tam than bat giao se sinh tat benh, vi y to Viet Nam Le Huu Trac da phat trien hoc thuyet nay de chua benh rat hieu qua.

Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam

Con nguoi sieu ly

b) Con nguoi sieu ly: Theo trai nghiem cua cac hanh gia Yoga hoac Khi cong, Thien, thi co the co bay trung tam nang luong tac dong chi phoi su song cua con nguoi, goi la bay dai huyet hay la bay luan xa. Trung Thien Do chinh la bieu do he thong bay luan xa do, theo thu tu tu duoi len: luan xa 1 la Hoa xa Kundaline chinh la que Ly hoa, Luan xa 2 la Menh mon quan chinh la que Kham (than thuy), Luan xa 3 la Don dien Ngu Hanh Son chinh la que Can son, Luan xa 4 la Luan xa tam gom hai que Ton (tam am) va Chan (tam duong), luan xa 5 la trung tam An duong chinh la que Doai, luan xa 6 nam o chan mi toc hay huyet Thuong tinh ma Dao giao thuong goi la Kim mau chinh la que Khon (Dia mau), Luan xa 7 la huyet Thien mon Bach hoi chinh la que Can Thien.
Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam

Con nguoi dao ly

c) Con nguoi dao ly: Trung Thien Do con bieu dat mot mau nguoi dao ly tam linh: que Son Tuong cho tinh nguoi tham lam muon tich luy nhu nui (Tham), que Ly Hoa tuong cho nguoi co tinh san nhu lua (San), que Kham Thuy tuong cho nguoi co tinh si nhu nuoc do don ve cho thap (Si), ba thoi xau do se dan con nguoi den cho ac tuong trung bang que Ton (tam am, nhuc tam, vong tam), (nhu thuyet Tam Doc cua Phat Giao). Nhung neu con nguoi biet phat trien tam tu bi nhu tinh yeu cua me tuong bang que Khon (Dia Mau - Tu Bi), khien tam thanh tinh an lac tuong bang que Doai (Vui, Hi), luc nao cung san long cam thong tha thu cho nguoi, tuong bang que Can (Xa) thi con nguoi se dat duoc coi phuc, tuong bang que Chan (Tam duong, Chan tam, Dao tam), (nhu thuyet Tu vo luong tam cua Phat giao).

4) Phat hien Trung Thien Do trong truyen thuyet

Kinh Dich co tam que don: Can con goi la Thien co tuong la troi, la vua, la cha. Khon con goi la Dia co tuong la dat, la hoang hau, la me. Kham con goi la Thuy co tuong la nuoc, la ca (ngu). Ly con goi la Hoa co tuong la lua. Can con goi la Son co tuong la nui. Doai con goi la Trach co tuong la dam (ho). Chan con goi la Loi co tuong la sam, la con trai truong. Ton con goi la Phong co tuong la gio, la cay (moc).

Khi tam que don chong len nhau ta duoc 64 que kep, nhung khi tam que don duoc dat tren vong tron ta se duoc ba thien do can ban: Tien Thien Do thuong duoc nguoi Trung Hoa goi la Tien Thien Do Phuc Hy vi cho la do Phuc Hy che ra, Hau Thien Do cung duoc nguoi Trung Hoa goi la Hau Thien Do Van Vuong vi cho la do Van Vuong thiet lap, o day chung toi chi goi la Tien Thien Do va Hau Thien Do vi da chung minh duoc Kinh Dich do nguoi Viet Nam sang che nen Phuc Hy, Van Vuong chang can du gi vao viec sang tao cac thien do. Dich do thu ba chinh la Trung Thien Do da duoc to tien Viet Nam cat giau trong truyen thuyet Lac Long Quan - Au Co.

Truyen thuyet Lac Long Quan - Au Co khong chi la mot huyen su ve nguon goc dan toc "Con Rong chau Tien", mot thong diep ve tinh doan ket, nghia yeu thuong giua cac dan toc anh em, dong bao ma con chua dung mot thong tin ve di san tinh than vo gia cua dan toc Viet Nam da duoc to tien chung ta bi mat cat giu trong do: toi muon noi den Kinh Dich dua con luu lac cua Viet Nam da duoc Trung Quoc nuoi duong va da thanh danh o do. Neu chung ta ket hop nhung thong tin nam rai rac trong cac truyen thuyet Lac Long Quan - Au Co, truyen Ho tinh, Moc tinh, Ngu tinh ta se thiet lap duoc mot Trung Thien Do ma nguoi Trung Quoc chua he biet den. Theo Kinh Dich, Lac Long Quan thuong duoc nhan dan goi la Bo moi khi co viec can giup do co the ky hieu bang que Can co tuong la vua, la cha. Lac Long Quan thuong song o Thuy phu ky hieu la que Kham co tuong la nuoc. Lac Long Quan diet duoc Ho tinh la con cao chin duoi song hon ngan nam o dam Xac Cao nay la Ho Tay, su kien nay co the ky hieu bang que Doai tuc que Trach co tuong la dam. Dat Phong Chau thoi Thuong co co cay Chien dan song hang ngan nam, chim hac thuong den dau o day nen noi do con goi la dat Bach Hac (nay thuoc tinh Phu Tho), lau ngay cay hoa thanh yeu tinh dan goi la than xuong cuong, Kinh Duong Vuong va Lac Long Quan ra suc danh duoi, cuu dan thoat khoi su buc hai cua xuong cuong. Su kien nay co the ky hieu bang que Ton con goi la que Phong co tuong la moc. Lac Long Quan cung co cong diet duoc ngu tinh, con yeu ngu xa an thit nguoi, chuyen nay cung thuoc que Kham ky hieu o tren. Truyen thuyet thuong noi chung la Lac Long Quan (que Can) diet ho tinh (que Doai), diet moc tinh (que Ton), diet ngu tinh (que Kham) de cuu dan, tu do ta da co duoc mot ve cua Trung Thien Do: Can - Doai - Ton - Kham. Theo truyen thuyet Lac Long Quan noi voi Au Co (duoc ton xung la Quoc mau, la me, ky hieu la que Khon): (1, tr 30). Nhu the la truyen thuyet da xac dinh rat ro tinh cach tuong phan giua Lac Long Quan va Au Co. Long Quan thuoc que Kham (Thuy) thi Au Co thuoc que Ly (Hoa). Truyen thuyet ke tiep: "Au Co va nam muoi con len o dat Phong Chau (nay la huyen Bach Hac) suy phuc lan nhau, cung ton nguoi con ca len lam vua, hieu la Hung Vuong, lay ten nuoc la Van Lang". Len Phong Chau la len nui ky hieu la que Can co tuong la nui, ton nguoi con ca ky hieu la que Chan vi Chan co tuong nguoi con truong. Ta lai co them ve thu hai cua Trung Thien Do: Ly - Can - Chan - Khon. Den day ta da khai quat duoc Trung Thien Do tu lop ngon ngu truyen thuyet, cac que xep theo thu tu Can - Doai - Ton - Kham - Ly - Can - Chan - Khon theo chieu nguoc kim dong ho.

5) Vai tro Trung Thien Do trong viec hinh thanh van ban Kinh Dich:

a) Bo cuc Kinh Dich: Kinh Dich co 64 que, 30 que dau thuoc ve thuong kinh, 32 que sau thuoc ve ha kinh. Nhin vao cach sap dat vi tri cac que Dich trong ban kinh van thong hanh ta khong the khong nghi rang cac nha lam Dich da su dung Trung Thien Do nhu la la ban de phan bo cac que. Mo dau kinh van la hai que Can so 1, Khon so 2 dung nhu vi tri Can Khon dung ben nhau tren Trung Thien Do, cuoi thuong kinh la hai que Kham so 29 va Ly so 30 dung nhu vi tri Kham Ly duoi Trung Thien Do. Mo dau ha kinh la hai que Trach Son Ham so 31 va que Loi Phong Hang so 32 dung nhu vi tri que Doai Trach doi qua tam voi que Can Son tao thanh que Trach Son Ham, que Chan Loi doi qua tam voi que Ton Phong tao thanh que Loi Phong Hang nam giua Trung Thien Do. Cuoi ha kinh la hai que Thuy Hoa Ky Te so 63 va Hoa Thuy Vi Te so 64 dung nhu vi tri que Kham Thuy giao hoan voi que Ly Hoa tao thanh.

Khac han voi Tien Thien Do va Hau Thien Do cac que Can Khon Ly Kham dung doi nhau qua tam, bieu hien trang thai phan ly, tren Trung Thien Do cac que Can Khon Ly Kham dung gan nhau tung doi mot bieu hien trang thai giao hoi. O tu nhien moi vat co the doi nghich, vua tuong phan vua tuong thanh. Nhung o con nguoi thi khac, con nguoi la mot chinh the, mot thai cuc, mot toan do am duong phai tuong hoi dieu hoa, neu mot ben thien thang con nguoi se bat on, phat sinh benh tat.

b) Dat ten cho que Dich: Nhieu nha chu giai Kinh Dich Trung Quoc khi giai thich nghia chu giao cua hao thuong cuu que Thien Hoa Dong nhan so 13 "Dong nhan vu giao" thuong chi dung lai o van de chinh tri xa hoi nen hieu giao theo mot nghia rat hep, ho cho giao la vung dat ngoai o kinh thanh neu muon dong thi nen tim nguoi o xa ma lien hiep. Hieu nhu vay thi khong sat nghia va khong dung voi lap y cua nguoi lam ra Kinh Dich. Co le vi nguoi Trung Quoc trong tay khong co la ban Trung Thien Do la do da bi To tien nguoi Viet Nam cat giau rat ky khong truyen ra ngoai nen khong hieu rang giao tuc la giao hoi, khi hoa xa Kundaline tu lau cuon minh o dot xuong cung co du dieu kien len hop nhat voi than Vishnou cu tru o huyet Thien mon nghia la khi luan xa so 1 la que Ly Hoa hoa nhap voi luan xa so 7 la que Can Thien la luc con nguoi dat den trang thai toan thuc, hanh phuc hoan hao nhat, con nguoi dat den muc do giao hoi cung vu tru, tha nhan, vi the moi dat ten cho que nay la Thien Hoa Dong nhan. Giao nam o hao thuong cuu (theo Dich ly thuoc tai thien), tuc la o muc do dong nhan cao nhat, muc do hoa dong sieu viet, Neu hieu giao nhu nghia cac chu Dong giao (ngoai o phia dong), Nam giao (ngoai o phia Nam) thi khong phu hop voi cau truc que Dich, hieu nhu vay la mac nhien nhan giao thuoc ve dat phai nam o hao hai, tai Dia. Cung nhu que Dong Nhan, cac Dich hoc gia Trung Quoc cung bi han che khi hieu que Dai Huu chi la so huu tai san vat chat ho khong ngo rang Dai Huu la so huu tai san tinh than vi dai, que nay chinh la ghi lai thanh tuu mot qua trinh cong phu trai nghiem cua hanh gia da hop nhat voi vu tru, ma moi hao mo ta thanh qua mot chang duong lien tuc tu ha dang cong phu den thuong dang cong phu.

c) Doc lai Kinh Dich: Nho co Trung Thien Do ta co the doc lai Kinh Dich mot cach chinh xac hon, dieu nay nghe co ve nghich ly vi ta lam sao thong thao ngon ngu Trung Hoa hon nguoi Trung Hoa duoc, nhung vi ta co Trung Thien Do la la ban to tien ta dua vao day de viet cac loi hao nen chung ta co cach doc thuan loi hon. O day toi chi xin dan ra mot thi du de minh chung. Kinh Dich co ba que noi den Tay Nam, que Giai: "Loi Tay Nam", que Kien: "Loi Tay Nam, bat loi Dong Bac”, que Khon: "Tay Nam dac bang, Dong Bac tang bang”. Can cu vao Hau Thien Do, que Khon (dat) nam o huong Tay Nam, que Can (nui) nam o huong Dong Bac, Vuong Bat, nguoi thoi Tam Quoc, trong Chu Dich chu giai thich nhu sau: ”Tay Nam la dat bang, Dong Bac la nui non. Tu cho kho ma di den cho bang, cho nen kho khan se het, tu cho kho ma di len nui, thi se cung duong”, Khong Dinh Dat trong Chu Dich chinh nghia viet: ”Tay Nam thuan vi la huong bang phang de di, Dong Bac hiem vi la cho trac tro kho khan. Duong di lam trac tro, tat ca di den cho bang de di thi kho khan se het, trai lai neu di vao cho hiem thi cang be tac cung duong. Di o phai hop ly vay”, (3, tr 846).Truong Thien Van trong Tu dien Chu Dich giai thich: ”Loi cho viec di ve dat bang Tay Nam, khong loi cho viec di ve phia nui non dong bac. Tay nam tuong trung cho dat bang, Dong bac tuong trung cho nui non. Day noi o thoi kien nan moi hanh dong deu phai tranh kho khan hiem tro, phai huong ve phia bang phang thi moi co the vuot qua kien nan,vi vay noi loi tay nam, bat loi dong bac”, (3, tr 907). Noi chung loi giai thich cua da so Dich gia Trung Quoc deu dua vao vi tri cac que tren Hau Thien Do va deu cho nui la tro ngai, nhung giai nhu vay khong the khop voi Dich ly, que Kien tuc la que Thuy Son Kien, hinh tuong nuoc ngap nui, tran dai hong thuy. Vay nui chi la tro ngai thu yeu. Su that doi voi nguoi co dai nui tuy co kho ai hon noi bang phang nhung khong phai la tro ngai dang ke. Doi voi nguoi co dai nui la nha, hang hoc la nha. Nui che cho cho ho, cung cap thuc pham, dum boc nuoi duong ho. Noi cho cung voi tuong que nhu vay, nguoi ta khong lo ve nui ma noi lo trien mien chinh la nuoc. Suot thoi co dai, nhat la o Viet nam, chien tranh bat tan la chien cuoc giua NGUOI voi NUOC. Con nguoi khoi dong lay dat canh tac, day lui bien de gianh dat song. Khi con nguoi thang bien nghia la khi Son tinh thang Thuy tinh, Kien nan duoc giai. Van de lat nguoc, que Thuy Son Kien lat thanh que Son Thuy Mong, Thoan tu ca ngoi chien cong than thanh nay la Loi Trinh (thang loi ben chac).

O Hau Thien Do cung nhu o Trung Thien Do, que Khon cung o vi tri Tay Nam nhung o vi tri Dong Bac thi que cua hai do hoan toan nguoc nhau. Neu Hau Thien Do la que Can (nui) thi o Trung Thien Do lai la que Kham (nuoc). Ta thay ro muon hieu nghia loi hao cua ba que do khong the dua vao vi tri que tren Hau Thien Do, vi khong chinh xac. Chi co the dua vao vi tri que tren Trung Thien Do moi lam sang to duoc nghia que. Con nguoi khong ngai nui ma chi e song, e bien. Cau loi Tay Nam, bat loi Dong Bac khong phu hop voi thuc tien Trung Quoc vi con duong song cua ho luon dich chuyen tu Tay Bac sang Dong Bac, hanh trinh cac kinh do cua cac trieu dai Trung Hoa thuong di tu nui ra bien:Tay An - Truong An - Lac Duong - Khai Phong - Bac Kinh. Do la hanh trinh nguoc voi loi hao ba que: Giai, Khon, Kien.

Trong khi do loi hao ba que tren lai hoan toan phu hop voi thuc tien Viet Nam. Doi voi Viet Nam, Dong Bac moi thuc la bat loi, do la bien ca la cua ngo cho phong kien phuong bac xam luoc. Viet Nam chi co con duong song la mo nuoc ve phuong Nam va Tay nam. Lich su Viet Nam da chung thuc loi do, da hai lan chung ta tien ve huong Tay Nam, dot dau tien ve dong bang Thanh Nghe Tinh, dot sau tien ve vua lua chau tho song Cuu Long. Loi hao tren van con la loi du bao ung nghiem voi Viet Nam ngay nay: Tay Nam dac bang khi gia nhap khoi Dong Nam A, con duong Tay nam dang o the thuan loi.

6/ Ket luan:

Chung ta con nhieu chung ly tu vat the den phi vat the, tu ngon ngu den van ban, nhung mau chot hon het de chung minh Kinh Dich do To tien nguoi Viet Nam sang tao van la vai tro cua Trung Thien Do. Khi mot nguoi muon chung minh mot vat la san pham do chinh minh duc ra thi nguoI do phai trung ra khuon duc, o day cung vay Trung Quoc khong co Trung Thien Do giong nhu khong co khuon duc thi lam sao bao rang Trung Quoc da sang che ra Kinh Dich. That ra Trung Quoc chi co cong phat huy Kinh Dich nho do Kinh Dich moi co bo mat vi dai nhu ngay nay, cung nhu ho da lam rang ro cho Thien nhung khong ai co the quen Thien co nguon goc tu Phat giao An Do. Da den luc cai gi cua Cesar phai tra lai cho Cesar. Khi chung ta nhan ra rang Kinh Dich la di san cua To tien ta sang tao, ta se hieu duoc do dau ta cung cung giai dat voi cac dan toc vung Hoa Nam, nui lien nui, song lien song ma ho bi dong hoa con chung ta thi khong. Kinh Dich chinh la cuon Co van hoa su cua Viet Nam ma To tien chung ta con luu lai ngay nay, tuy co bi sua doi nhuan sac nhieu lan nhung nhung vet tich cua nen van minh thoi cac vua Hung dung nuoc van con dam net trong nhieu que Dich.

Nguoi sang tao Kinh Dich da dua vao Trung Thien Do de bo cuc vi tri cac que dung nhu ban thong hanh hien dang pho bien. Cac Dich hoc gia Trung Quoc can cu vao vi tri cac que theo Hau Thien Do nen co nhieu cau trong Kinh van bi ho giang sai voi y nguyen tac, muon giang cho dung phai dua vao Trung Thien Do, khong the lam khac duoc.

Trung Thien Do giu mot vi tri quan trong va quyet dinh nhu vay da duoc To tien Viet Nam cat giau rat ki trong truyen thuyet Lac Long Quan Au Co. Tu truyen thuyet nay co the tim lai Trung Thien Do. Trung Thien Do con duoc khac ghi can trong tren Trong dong Dong Son co dieu kien tac gia bai nay se cong bo sau.

Chung toi con nhieu minh chung khac de kien toan chung ly cho ky an nay. Khong con nghi ngo gi nua, Kinh Dich chinh la sang tao cua To tien Viet Nam. Muon hieu dung ban chat van hoa Viet Nam khong the khong khao sat Kinh Dich, nhu la sang tao cua Viet Nam.

Sach tham khao

* Vu Quynh - Kieu Phu: Linh Nam chich quai, Van hoc, Ha Noi, 1990.

* Nguyen Hoang Phuong: Tich hop da van hoa Dong Tay cho mot chien luoc giao duc tuong lai, Giao Duc, Ha Noi, 1995.

* Truong Thien Van: Tu Dien Chu Dich, ban dich, Khoa hoc Xa Hoi, Ha Noi, 1997.

* Nguyen Thieu Dung: Mot phat hien moi ve Kinh Dich: Trung Thien Do,Thong tin khoa hoc DH DL Duy Tan thang 05/1999

* Nguyen Thieu Dung: Con duong Tay Nam, Thong tin khoa hoc Dai Hoc DL Duy Tan, thang11/1999.

* Nguyen Thieu Dung: Chung ta co mot di san hang dau the gioi Bao Lao Dong, Trang mien Trung & Tay Nguyen so 32/99, ngay 13/12/1999.

* Nguyen Thieu Dung: Van Lang coi nguon Kinh Dich, Khoa hoc & phat trien so 67, nam 2000.

* Nguyen Thieu Dung: Nhung con so o vung dat To, Xua & Nay,73b, thang 03/2000.

* Ho Trung Tu: Dich hoc sang tao cua nguoi Viet co, Tia Sang, Xuan Nham Ngo 2000.

* Nguyen Thieu Dung: Nhin qua chu so, Khoa hoc & phat trien so 74, thang 3/01.

* Ha Van Tan: Theo dau cac van hoa co, NXB Khoa Hoc Xa Hoi, Ha Noi 1998.

Nguyen Thieu Dung

Viet Bao

Tìm hiểu: Kinh Dich, Trung Thien Do, Trung Quoc, Nguyen Thieu Dung, Tay Nam, Hau Thien Do, dat lai van de, Van Hoa Phung Nguyen, Trong dong Dong Son, Lac Long Quan, Nguoi Trung Hoa, nguoi Viet Nam, vao vi tri, thien do, trung thien, tuong

Chu de lien quan: Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Kinh Dịch - di sản sáng tạo của Việt Nam?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Kinh Dịch - di sản sáng tạo của Việt Nam? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam

Nhan xet, hay lien he ve tin Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Kinh Dich di san sang tao cua Viet Nam de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0