Hon dan toc qua nhung dong tien Viet xua

Tags: Dai Viet, Trung Quoc, Phu Nam, Viet Nam, Dai Bao, ky thuat luyen kim, nuoc lang gieng, dong tien, dan toc, the ky, hop kim, hoa van, tien dong, dung, xua


Tien dong thoi Dai Viet

Voi ky thuat luyen kim tinh vi, nguoi Viet xua, tu Phu Nam den Dai Viet, khong nhung da duc duoc cac loai tien co vao loai dep nhat thoi do, ma con the hien duoc tinh than dan toc, y chi tu quyen.

Nuoc Viet Nam ngay nay hinh chu S, Bac giap Trung Quoc, Tay giap Lao, Campuchia, Dong va Nam giap bien Viet Nam.

Su phan tich bang phuong phap vat ly moi cho nhung ket qua ky dieu ve nhung loai tien dong Viet xua, chung minh rang da 20 the ky truoc cha ong ta da duc duoc nhung loai tien khong nhung co chat luong cao ma con the hien su tu hao doc lap dan toc.

Tren lanh tho ay tu hai muoi ba the ky, nguoi Viet co da biet dung tien va duc tien. Dieu sau nay khong co gi la vi tu thuo xa xua ong cha ta da co mot ky thuat luyen kim o trinh do cao, da thuc hien nhung trong dong co hoa van tinh vi nhu trong dong Ngoc Lu truoc Cong nguyen hay nhung tuong dong Phat Dong duong mang ao co nhung lan xep ru mem mai, cuoi the ky thu ba.

Nhung phat hien ky dieu tu tien co Dai Viet

Nho che ngu duoc ky thuat luyen kim tinh vi, nguoi Viet co khong nhung da duc tien cho dan toc ma con duc nhung dong tien mang nien hieu cac nuoc lang gieng, nhat la Trung Quoc. Mot chung co la nhung dong tien kem tren lanh tho Viet Nam mang nhung nien hieu Trung Quoc, tu Duong, Tong den Minh, Thanh ma lich su khong bao gio noi Trung Quoc co duc nhung tien kem nay.

Xem nhung dong tien hinh tron, thuong co lo vuong, doi khi co lo tron, doi khi khong co lo, nguoi ta hay noi la tien lam bang dong. Su thuc, trong lich su, khong may khi co tien duc bang dong rong, nguyen chat.

Su phan tich bang nhung phuong phap vat ly moi da dua lai nhung ket qua ky dieu: Tu hai muoi the ky, ong cha ta khi lam nhung dong tien da dung nhung hop kim tu nhung kim loai nguyen chat chu khong phai tu nhung kim loai quang. Tu xua cho den dau the ky thu muoi sau, hop kim duc tien chi chua ba nguyen to: dong, chi, thiec, doi khi co sat. Nhung nguyen to khac, khi tim thay, ti le cua chung thuong xa duoi mot phan tram.

Tien thoi Phu Nam

Thanh phan hoa hoc cua hop kim, khong phai la mot su ngau nhien vi neu dung dong rong thi kho duc hoa van tinh vi va ket qua vat duc se mem, kho dung. Them chi thi de duc nhung thanh vat van mem. Nghe nhan thoi co biet them thiec vao, hop kim tro nen cung, thich nghi cho dong tien tieu dung.

O mien Nam lanh tho Viet Nam thoi Phu Nam xua co nhung dong tien noi sinh tim thay o Oc Eo, truoc va sau the ky thu sau. Nhung dong tien nay khong co lo, thuong mang hoa van hinh nguoi hay hinh thu, tuong tu nhu nhung dong tien Yuezhi Viet Chi, mot trieu dai goc Bach Viet da dinh cu o Sogdia, Bactria vung Tay Bac An Do, Pakistan, sau khi dan toc Han banh truong o dau the ky thu hai truoc Cong nguyen. Toi da bon lan di tham vung Sogdia va da thu luom duoc mot it dong tien toc Viet Yuezhi. Nhung dong tien Oc Eo Phu Nam hay Oc eo Khmer cung nhu nhung dong tien Yuezhi, thuong duc theo xu huong kim loai rong.

Su lien he dia ly nay kha di nhien nhu chung ta da biet, tu the ky thu nhat va the ky thu hai co bon gia dinh toc Viet Yuezhi da roi Sogdia theo duong bien lan den coi nguon va tai dinh cu o Luy Lau va da lap nen chua Dau thuoc Bac Ninh ngay nay. Cai chua dau tien nay co thap vuong doc dao cua kien truc Viet Nam xua. Toi co den chua Dau, ngoai cai bia bon mat da duoc trung tu bang cach quet phu mot lop xi-mang (!) che mat chu khac tren bia, toi khong tim ra duoc nhung dong tien mong muon.

Y chi doc lap qua tien co

Tien thoi nha Dinh

Trong lich su co noi co nhung dong tien tu Ly Nam De, nam 544, hay Trieu Viet Vuong, nam 548, nhung hien gio nguoi ta chi dao thay nhung dong tien thoi Dinh la co nhat o mien nay.

Dinh Bo Linh len ngoi khi thong nhat son ha, dat ten nuoc la Dai Co Viet, 970, khong chi dung Han ngu ma co dung Viet ngu: Co la to (nhu ta goi con ga trong la con ga co).

Y chi muon cach biet nuoc lang gieng lai con tren dong tien, lay ten la Thai Binh Hung Bao. Trai voi le Trung Quoc hay dung hai chu “Nguyen Bao” hay “Thong Bao”, Dinh Tien Hoang dung chu “Hung Bao”. Chu hung co nhieu y nghia, nhung y dep nhat lam duom su tu hao tu chu. Tren lung tien lai ghi them ten trieu dai “Dinh”. Le nay khong he thay o nhung nuoc lang gieng, thuong hay ghi nien hieu ma thoi.

Y chi doc lap nay con ke tiep tren lung tien doi Le: Dai Hanh/Thien Phuc, 980 va doi Tran: Minh Tong/Khai Thai 1324.

Vua Le Dai Hanh, tuy khong dung chu “Hung Bao” nhung sang tao nen chu “Tran Bao” va vua Tran dung tu “Dai Bao”.

Sau do nuoc lang gieng Trung Quoc, thay Viet Nam dat chu moi cho tien dong, cung bat chuoc theo va dung chu “Dai Bao”, co trieu lai them “Trong Bao” hay “Chi Bao”.

Tri tuong tuong cua nhung nha thiet ke cac loai tien dong Dai Viet khong ngung o do. Le Hien Tong (1740 – 1786) dua ra tien Canh Hung, khong nhung mang tu “Thong Bao”, “Dai Bao”, ma con tao ra “Cu Bao”, “Dung Bao, “Noi Bao”, “Chinh Bao”, “Tuyen Bao”, “Vinh Bao”, “Trong Bao”, “Thai Bao”, “Thuan Bao” v.v... Tri tuong tuong va y chi thuc hien deu hon nguoi va di truoc nguoi nhu the rat dang kinh, tu do tren nhung dong tien nuoc ban khong thay tu nao moi, duong nhu ho da chiu thua hay tu bo cuoc chay dua. Hoa ra tren mat nhung tien dong co hien ra hon dan toc.

Tu doi Le, nuoc Dai Viet da co nhung dong tien dep nhat the gioi.- Hon the nua, toi xin nhac lai, duoi thoi Dai Viet tu Le Thai Tong, 1434, den Le Tuong Duc, 1510, nhung dong tien Dai Bao, Dai Hoa, Dien Ninh, Thien Hung, Quang Thuan, Hong Duc, Canh Thong, Doan Khanh, Hong Thuan nhu vua tim thay o Hoang thanh Thang Long, da duoc cac chuyen gia the gioi cho la nhung dong tien dep nhat thoi do, dep hon ca dong tien Trung Quoc “Dai Dinh” do chinh vua Kim The Tong tu viet nam 1161. Nhung dong tien nay lai duoc thiet ke theo kieu toi da xin cho ten la “Thiet ke tien dong Dai Viet”, voi hoa van duc thap hon vong bien mat dong tien, trong khi o Trung Quoc va Nhat Ban, hoa van va vong bien nam tren cung mot mat phang, va o Au chau phan hoa van cao hon vong ngoai. Loi thiet ke nay co cong dung bao tri khi ma sat, hoa van khoi chong hu hao.

Khi phan tich vat ly, lai thay ong cha ta thoi Dai Viet da dung nhung thanh phan kim loai thich ung cho viec duc tien co hoa van tinh vi, tuong tu nhu loi duc trong dong Ngoc Lu.

Nhung dong tien 2003, khi phan tich thi thay ngoai dong 5.000 dong la hop kim dong, nickel, mot it bac, con nhung dong khac deu bang sat ma nickel, hay ma dong. Ky thuat nay dua den su chong doi mau be mat va chong gi be sau.

Chung ta khong nen quen dong tien la mau huyet trong kinh te va cung la long tin trong xa hoi.

Thuong thuong, ngan kho cac nuoc tren the gioi hay thong dong voi nhau mac dau be ngoai co khi xung khac. Nhu da thay tren, truoc the ky thu muoi sau, tien co lo vuong o A chau thuong chua 3 kim loai. Mac Dang Dung, nam 1527 dua them kem vao hop kim, cung thoi voi Gia Tinh doi Minh. Viec dua kem vao hop kim dong - chi - thiec, khong la vi ly do kinh te ma chi vi ly do ky thuat, lam cho hop kim duoc cung hon. Su kho khan khi bo dan thiec trong hop kim, tuy ket qua cung hon, nhung kho duc. Dieu nay di nhien dua den su bo dan ky thuat duc tien va dung ky thuat “rap nen”, nhu da duoc dung nhieu duoi trieu Nguyen (tien Nguyen) Tay Son va cuoi doi hau Nguyen (bat dau tu Phuc Anh).

GS-TS Pham Van Huong (DH Bardeaux 1 - Phap)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Tìm hiểu: Dai Viet, Trung Quoc, Phu Nam, Viet Nam, Dai Bao, ky thuat luyen kim, nuoc lang gieng, dong tien, dan toc, the ky, hop kim, hoa van, tien dong, dung, xua

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hồn dân tộc qua những đồng tiền Việt xưa

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hồn dân tộc qua những đồng tiền Việt xưa bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Hon dan toc qua nhung dong tien Viet xua

Nhan xet, hay lien he ve tin Hon dan toc qua nhung dong tien Viet xua co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Hon dan toc qua nhung dong tien Viet xua de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0