Hiem hoa cua bien doi khi hau toan cau doi voi VN va nhin tu VN ky 2

Tags: Viet Nam, Lien Hiep Quoc, Bien Doi Khi Hau, nhiet do be mat, be mat trai dat, muc nuoc bien, nha khoa hoc, nghi dinh thu, vung dong bang, hien tuong, nghien cuu, toan cau, phat trien, hiem hoa, chuong trinh, den


Theo bao cao cua IPCC: Den cuoi the ky XXI, nhiet do be mat trai dat se tang them tu 1,4 den 4oC, muc nuoc bien se dang them tu 28-43cm.

Ky truoc

Hiem hoa cua bien doi khi hau toan cau doi voi VN va nhin tu VN ky 2

Hien tuong ngap ung vung dong bang chau tho mo rong vao mua mua lu

Bao cao cua IPCC do hang chuc nha khoa hoc soan thao va y kien tham gia cua hon 2.000 nha khoa hoc tu 130 quoc gia.

Nhieu nha khoa hoc cho nhung du bao tren la con bao thu do phai dat su dong thuan cua dai dien 130 quoc gia.

Ho dua ra nhung du bao muc nuoc bien dang co the nhanh va cao hon nhieu, nhat la cac nha nghien cuu ve bang ha truoc tham hoa tan bang dang xay ra voi toc do dang kinh ngac trong thoi gian gan day.

Ba Susmita Dagupta, chuyen gia kinh te, dong tac gia cua bao cao “Anh huong khi muc nuoc bien tang len o cac nuoc phat trien; phan tich so sanh” do Ngan hang the gioi cong bo hoi dau nam nay cho biet: Muc nuoc bien chi can dang them 1m thi se gay hiem hoa lon doi voi cac nuoc co vung dan cu va doi song kinh te tap trung o cac vung dong bang thap, doc ven bien.

Viet Nam la mot trong nhung nuoc se bi tac dong lon khi do se co den 10,8% dan so Viet Nam bi tac dong nang ne do co hai dong bang thap chu yeu la dong bang song Cuu Long va dong bang song Hong.

Nha dia ly hoc Richard Alley o Dai hoc Pensylvania, Hoa Ky noi: Chi can 15% lop bang o Greenland bi tan ra cung tao ra mot khoi nuoc moi trong cac dai duong du de lam ngap tieu bang Florida cua Hoa Ky va nhieu vung duyen hai khac tren the gioi.

Moi day, ong Mark Lowcok, quan chuc cua Bo Phat trien quoc te Anh da den tham Viet Nam va co buoi thuyet trinh ve “bao cao Stern” do cac nha khoa hoc Anh xay dung, duoc Chinh phu Anh cong bo ve van de bien doi khi hau toan cau.

Bao cao cho rang neu khong thuc hien duoc chuong trinh hanh dong giam khi thai nha kinh theo Nghi dinh thu Kyoto, den nam 2035 nhiet do be mat dia cau se tang them 2oC. Ve dai han, co hon 50% kha nang nhiet do se tang them 5oC.

Viet Nam, mot nuoc dang phat trien trong thoi ky cong nghiep hoa, nam trong nhom nuoc de bi ton thuong boi cac van de moi truong do bien doi khi hau gay ra nhu lu lut, han han, bao… ben canh do, voi bo bien dai, van de muc nuoc bien dang cao co the lam mat 12,2% dien tich dat cua Viet Nam va de doa toi cho sinh song cua 17 trieu nguoi. Chinh phu Anh du dinh se ho tro tich cuc de giup Viet Nam thiet ke cac chinh sach ung pho voi van de bien doi khi hau.

Ve phia Viet Nam chung ta thay gi va nghi gi ve nhung hiem hoa nay truoc thuc te va thuc tien Viet Nam?

Toi cho rang nhung bien dong thoi tiet bat thuong gay thiet hai lon cho doi song dan cu va dat nuoc ma chung ta thuong goi la thien tai can duoc nghien cuu, xem xet theo huong co su bao dong toan cau ve gia tang nhiet do be mat trai dat va muc nuoc bien ngay cang dang cao:

- Nhiet do khi quyen va thuy quyen tang len keo theo nhung bien dong khac thuong (hien tuong El Nino) lam cho che do thoi tiet gio mua bi xao dong bat thuong: bao co xu huong gia tang ve cuong do, bat thuong ve thoi gian va huong dich chuyen, thoi tiet mua dong noi chung am len, mua he nong them. Xuat hien bao, lu va kho han bat thuong.

- Hien tuong ngap ung vung dong bang chau tho mo rong vao mua mua lu, cac dong song tang cuong xam thuc ngang gay sat lo lon cac vung dan cu tap trung o 2 bo tren nhieu khu vuc tu Bac chi Nam.

Hien tuong nay cung dong thoi tao con, bai boi lap dong chay cac song, nhanh song o vung ha du; o nhung song da xay dung he thong de kien co thi co hien tuong boi lap ngay chinh dong song cung nhu tuyen khong che giua hai bo de, tao nen the dia hinh nguoc: nhung dong song noi cao hon ca dong bang hai ben song.

Vao mua kho, hien tuong pho bien la nuoc trieu tac dong ngay cang sau ve phia trung du, hien tuong nhiem man ngay cang tien sau vao luc dia.

- O vung ven bien da thay ro hien tuong vung ngap trieu cua song mo rong hinh pheu (hien tuong Estuary) tren nhung dien rong nhat la o ha du cac he thong song ngheo phu sa. Ro nhat la o vung ha du he thong song Thai Binh – Bach Dang, o vung ven bien Hai Phong, Quang Ninh va he thong song Dong Nai o vung ven bien Ba Ria-Vung Tau va thanh pho Ho Chi Minh.

Vao mua kho, cac nhanh song va dong song o cac khu vuc nay da khong the dong vai tro luu thoat nuoc ve phia bien, bien thanh nhung dong song, kenh tu dong voi muc do o nhiem nhan tao gay nguy hai cho doi song cua nhung vung dan cu dong dao (thuoc dien nay co the ke den ca vung rong lon thuoc cac luu vuc song Nhue, song Day, song Chau Giang, o phia tay nam Ha Noi va cac tinh Ha Tay, Ha Nam, Nam Dinh va Ninh Binh.

- Hien tuong sat lo bo bien tren nhieu doan keo dai hang chuc, hang tram km voi toc do pha huy bo sau vao dat lien hang chuc, tham chi hang tram met la hien tuong xay ra thuong xuyen trong nhieu nam gan day, lien quan den su tan pha do gia tang bao, song lon va su thay doi cua dong luc bien o doi bo.

- Hien tuong hinh thanh cac con cat chan va tai tram tich boi lap luong vao cac cua song gay tro ngai lon cho hoat dong van tai ra vao cac cang bien khien cho nhung cong trinh nao vet rat ton kem deu nhanh chong bi vo hieu.

Can luu y rang cac hien tuong nhu da neu tren xay ra con co tac dong cua nhieu yeu to nhu luong nuoc va phu sa cua cac luu vuc song; hoat dong nang, ha cua kien tao dia chat hien dai; tac dong bat thuan chieu cua cac cong trinh nhan tao v.v… Vi vay, cang rat can duoc chu trong nghien cuu, xem xet.

Viet Nam can lam gi de ung pho voi hiem hoa dang duoc bao dong? Rat nhieu viec co tam voc va quy mo to lon vua truoc mat vua lau dai can duoc tinh den:

Truoc het Viet Nam can tham gia mot cach chu dong va tich cuc hon vao cac chuong trinh do Lien Hiep Quoc chu tri ve bien doi khi hau toan cau. Cac nha khoa hoc, cac nha hoach dinh chinh sach va quy hoach, chien luoc phat trien can duoc to chuc va huy dong tham gia mot chuong trinh nghien cuu cap quoc gia.

Nha nuoc can dau tu thich dang cho chuong trinh nay. Chuong trinh can duoc ket noi voi cac chuong trinh quoc te va khu vuc de co the tiep nhan thanh qua nghien cuu cua cac to chuc nghien cuu co uy tin tren the gioi, tiep nhan su tro giup quoc te.

Mat khac, thong qua viec nghien cuu thuc te va thuc tien Viet Nam co the dong gop vao cac van de dang duoc cac to chuc quoc te ban luan. Cac vi lanh dao cao cap nuoc ta can gianh thoi gian, chu dong tham gia cac hoi nghi quoc te do Lien Hiep Quoc chu tri ve van de nay. Viec tham gia cua chung ta trong thoi gian qua ro rang la con thu dong.

Chuong trinh quoc gia ve bien dong khi hau toan cau tac dong vao Viet Nam can to chuc nghien cuu, ra soat, kiem dinh lai nhung ket qua nghien cuu da co tu truoc den nay, thuc hien mot so de tai nghien cuu co muc tieu nham huong toi nhung ket luan khoa hoc tin cay, du bao duoc chieu huong bien dong ca truoc mat cung nhu o tam trung han, dai han (trung han va dai han hieu theo nghia tinh bang thap ky va the ky).

Cac ket luan khoa hoc phai tro thanh co so cho viec hoach dinh cac quy hoach, chien luoc va chinh sach vi su nghiep phat trien ben vung cho tuong lai dat nuoc, dac biet la quy hoach xay dung he thong ha tang ky thuat quoc gia, xay dung cac do thi va vung tap trung dan cu, cac khu, cum cong nghiep… Trong tam cua chuong trinh can:

- Tang cuong dau tu, to chuc cac cong tac dieu tra co ban va mang quan trac su bien doi nhiet do, nhung bien dong ve quy luat van dong cua khi quyen va thuy quyen ve van dong kien tao hien tai o Viet Nam, ap dung nhung thiet bi va cong nghe tien tien hien nay. Du an VinaSat sap toi cung phai tinh den yeu cau nay.

- Tich cuc tham gia Nghi dinh thu Monreal ve giam khi thai CFCs, Nghi dinh thu Kyoto ve giam khi CO2 va cac khi thai gay hieu ung nha kinh, truoc het la phat huy ket qua va thuc day manh me viec thuc hien cua chuong trinh quoc gia da duoc trien khai ve phu xanh dat trong doi nui troc, han che toi da te nan chay rung, phuc hoi nhanh chong he sinh thai rung, ngap man da bi tan pha nang ne.

Dac biet Viet Nam can phai co mot chien luoc dung ve dap ung nhu cau gia tang rat nhanh chong ve nang luong nhat la dien nang phuc vu cong nghiep hoa dat nuoc. Neu cao yeu cau tiet kiem nang luong, han che den muc can thiet viec su dung nhien lieu hoa thach (than, dau mo, khi dot), som co ke hoach phat trien nang luong sach.

Mot mat, chung ta chu dong, tich cuc thuc hien phan trach nhiem quoc gia cua minh, mat khac chung ta cung tich cuc len tieng doi cac nuoc phat trien thuc hien cam ket, cac nghia vu cung nhu su giup do cua ho doi voi cac nuoc ngheo, cac nuoc dang phat trien trong viec thuc hien cac cam ket thien nien ky cua Lien hiep quoc va cac Hiep dinh, Nghi dinh thu quoc te ve bao ve moi truong trai dat, vi su song con cua nhan loai.

- Tong ket, rut ra cac kinh nghiem thanh cong va chua thanh cong cua cha ong ta trong nhieu the ky qua, duoc day manh trong thoi can hien dai trong viec ung pho voi cac loai “thien tai” thuong xuyen xay ra o cac vung dong bang thap, vung ven bien: xay dung manh kenh muong rong lon phuc vu viec tuoi va tieu nuoc cho cac dong bang; gia co he thong de dieu; xay dung cac cong trinh ho thuy dien – thuy loi dieu tiet o thuong nguon; tung buoc xay dung tuyen de bien tu Bac den Nam ket hop xay dung cac cong dieu tiet thoat lu va ngan man o cac cua song; xay dung cac cong trinh ke bo sat lo song va bien; nao vet dong chay ven cac cua song, luong vao cang; bom thoat nuoc cuong buc doi voi nan ung, ngap sau va o nhiem nang o cac vung dat thap o dong bang va ven bien.

Dac biet nhung he thong cong trinh co quy mo to lon, xay dung ben vung lau dai nhu he thong cong trinh “chung song voi lu” o dong bang song Cuu Long, tuyen de bien Bac – Nam can duoc hoach dinh co can cu khoa hoc ve tuyen, ve nen mong de nhung cong viec duoc thuc hien hien nay con duoc tiep noi thuan loi cho nhieu the he mai sau.

Can luu y rang cac giai phap nhu da neu tren khong phai la khong con co nhung y kien khac nhau ve mat luan cu khoa hoc.

Nhung cong viec da lam cho thay khong phai chung ta khong co nhung kinh nghiem nhat dinh trong viec ung pho voi tai bien do nuoc bien dang. Nhung do la viec bien dang tiem tien.

Van de cua bao dong toan cau hien nay la co nhieu kha nang bien se dang nhanh hon va khong loai tru dot bien lon, dua den hiem hoa va tham hoa lon cho nhan loai. Qua that, nhan thuc va suy nghi cua chung ta con qua it ve van de nay.

De ket thuc, toi thay cung can nhac den nhung kinh nghiem lich su cua nhan loai da duoc cac nha nghien cuu the gioi de cap tu lau: Vi sao nhung nen van minh ruc ro cua nhan loai nhu cac nen van minh Luong Ha, Ai Cap o Trung can dong – Bac phi; cac nen van minh Maya va Inca o Trung va Nam My bi suy tan tham chi bien mat mot cach kho hieu? Vi sao nuoc Ha Lan ngay nay phai chap nhan mot vung lanh tho kha rong lon nam duoi muc nuoc bien?

Nguyen nhan goc re cua cac hien tuong tren chac chan la he qua cua su bien doi khi hau lon co tinh toan cau bieu hien cu the vao tung khu vuc, lanh tho. Cung khong phai khong co ly khi gan day xuat hien cac thong tin ve viec Bo Moi truong Nhat Ban cho biet se can hon 64,5 ty USD de doi pho voi muc nuoc bien dang cao do bang tan o hai cuc.

Phia Nhat Ban uoc tinh neu muc nuoc bien tang them 1 met, 90% so bai bien cua nuoc nay se bi “nuot chung”, san luong lua se giam 50%… Nguon thong tin cung cho biet Trung Quoc dang xem xet viec xay dung he thong de kien co doc suot bo bien, mot ke hoach duoc coi la xay dung mot “Van ly truong thanh moi”…

Viet Nam la nuoc tham gia ky ket va tich cuc thuc hien “Tuyen bo Thien nien ky” cua Lien Hiep Quoc nam 2000, trong do, van de bao ve moi truong song cua hanh tinh duoc nhan manh.

Nghi quyet Dai hoi toan quoc Dang Cong san Viet Nam lan thu X (thang 4/2006) dac biet coi trong yeu cau phat trien nhanh song phai ben vung, trong do co yeu to bao ve moi truong sinh thai; Nghi quyet Ban Chap hanh Trung uong Dang khoa X moi day ve chien luoc bien dai han cung nhan manh van de bao ve moi truong gan lien voi khai thac nguon loi cua bien.

Ro rang van de dat ra vua co yeu cau buc xuc truoc mat vua co tam quan trong chien luoc, lau dai, can co su bao dong va hanh dong truoc khi qua muon.

Tran Duc Luong
Dong chu bien ban do dia chat Viet Nam ty le 1/500.000, giai thuong Ho Chi Minh; Nguyen Chu tich nuoc CHXHCN Viet Nam

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Viet Nam, Lien Hiep Quoc, Bien Doi Khi Hau, nhiet do be mat, be mat trai dat, muc nuoc bien, nha khoa hoc, nghi dinh thu, vung dong bang, hien tuong, nghien cuu, toan cau, phat trien, hiem hoa, chuong trinh, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hiểm họa của biến đổi khí hậu toàn cầu đối với VN và nhìn từ VN (kỳ 2)

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hiểm họa của biến đổi khí hậu toàn cầu đối với VN và nhìn từ VN (kỳ 2) bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Hiem hoa cua bien doi khi hau toan cau doi voi VN va nhin tu VN ky 2

Nhan xet, hay lien he ve tin Hiem hoa cua bien doi khi hau toan cau doi voi VN va nhin tu VN ky 2 co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Hiem hoa cua bien doi khi hau toan cau doi voi VN va nhin tu VN ky 2 de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0