Hiem hoa cua bien doi khi hau doi voi VN va nhin tu VN

Tags: Viet Nam, Ky De, Lien Hiep Quoc, nhiet do be mat, be mat trai dat, Bien Doi Khi Hau, muc nuoc bien, nha khoa hoc, nghi dinh thu, ham luong CO2, chu ky, nghien cuu, da duoc, bien dong, gia tang, nam


Trong may thap ky qua, nhan loai da chung kien va cac nha khoa hoc tren khap the gioi da lien tuc bao dong ve nhung bien dong bat thuong cua khi hau toan cau.

Hiem hoa cua bien doi khi hau doi voi VN va nhin tu VN
Nguoi dan chong choi voi mua lu

Hien tuong be mat dia cau, truoc het la khi quyen va thuy quyen khong ngung nong len, lam xao dong moi truong sinh thai, da va dang dat ra nhieu he luy doi voi doi song loai nguoi va sinh quyen cua trai dat.

Cac cong tac nghien cuu quy mo toan cau da duoc cac nha khoa hoc o cac trung tam noi tieng tren the gioi thuc day tu dau thap ky 90 the ky XX.

Hoi nghi quoc te do Lien Hiep Quoc trieu tap da duoc to chuc tai Jio de Janero nam 1992. Hoi nghi da thong qua mot hiep dinh khung va mot chuong trinh hanh dong quoc te nham cuu van tinh trang “xau di” nhanh chong cua bau khi quyen trai dat, duoc coi la nguyen nhan chu yeu cua su gia tang hiem hoa.

To chuc nghien cuu lien chinh phu ve bien doi khi hau cua Lien Hiep Quoc (IPCC) da duoc thanh lap, thu hut su tham gia cua hang ngan nha khoa hoc quoc te.

Nhieu hoi thao va bao cao da duoc to chuc va cong bo. Tai hoi nghi Kyoto nam 1997, mot nghi dinh thu quoc te (Nghi dinh thu Kyoto) da duoc thong qua. Den dau thang 2/2005, Nghi dinh thu da duoc nguyen thu 165 quoc gia phe chuan va bat dau co hieu luc tu 10/2/2005.

Viet Nam phe chuan Nghi dinh thu Kyoto ngay 25/9/2005. Moi day, hoi nghi lan thu 12 cua 159 nuoc tham gia hiep dinh khung ve khi hau, phien hop thu 2 cua cac ben tham gia Nghi dinh thu Kyoto da duoc Lien Hiep Quoc to chuc tai Nairobi, thu do Kenya.

Bai viet nay de cap den cac moi lien quan giua nhiet do be mat dia cau khong ngung gia tang, bang tan nhanh o hai dia cuc va tren dinh cac day nui cao, muc nuoc bien khong ngung dang cao la tuyen chu dao dang duoc du luan quoc te quan tam dac biet.

Cac bao cao cua IPCC va nhieu trung tam nghien cuu co uy tin hang dau tren the gioi cong bo trong thoi gian gan day cung cap cho chung ta nhieu thong tin va du bao quan trong:

- Cac so lieu do dac va nghien cuu cho thay nhiet do trung binh tren be mat dia cau am len gan 10C ke tu 1920 den 2005, tang nhanh nhat trong khoang tu 1980 den nay (muc tang tu 0,20C den 10C)

- Bang vinh cuu o hai dau dia cuc va cac day nui cao tan nhanh mot cach dang kinh ngac. Thu diem mot vai tin chinh:

- o Nam cuc, thang 3/2002 khoi bang 500 ty tan tan ra thanh hang ngan manh ngay truoc mat cac nha khoa hoc…

- O Bac cuc, bang tan dat muc ky luc. Mua he 2002, luong bang tan o Greenland cao gap doi so voi 1992, dien tich bang tan da len toi 655.000km2. Hon 110 song bang va nhung canh dong bang vinh cuu o bang Montana da bien mat trong vong 100 nam qua…

- Cac song bang se hau nhu bien mat khoi day Alpes vao nam 2050 (neu do tan chay duy tri nhu hien nay). He 2002 mot khoi bang 3,5 trieu tan tach ra gay lu bang tu day nui Mali tren dinh Capcado thuoc Nga. Ke tu 1991-2004 so bang tan o chau Au gap doi so voi 30 nam truoc (1961-1990)…

- Cac so lieu quan trac muc nuoc bien the gioi cho thay muc tang trung binh trong vong 50-100 nam qua la 1,8mm/nam. Trong12 nam qua cac so lieu do dac cua ve tinh NASA thay xu the bien dang dang gia tang nhanh. Muc tang trung binh trong 12 nam qua la 3mm/nam.

Cac nha khoa hoc tren the gioi gan nhu nhat tri khang dinh cac su kien cung nhu chieu huong phat trien cua cac su kien neu tren. Tuy nhien, khi ban ve nguyen nhan va du bao cho tuong lai sap toi con co nhung luan giai it nhieu khac nhau.

Bang vinh cuu tan chay vao dai duong cung nhu viec tang the tich nuoc do thuy quyen am len la nguyen nhan lam tang muc nuoc dai duong (theo tinh toan cua cac nha khoa hoc muc tac dong cua 2 yeu to tren la xap xi nhau). Bang vinh cuu tan cung la do nhiet do be mat trai dat am nong len. Tuy nhien, do nguyen nhan nao ma nhiet do be mat trai dat tang len, tham chi tang nhanh?

Loai y kien thu nhat, duoc dai da so cac nha khoa hoc tham gia cac chuong trinh nghien cuu chi ro moi quan he giua viec tang nhiet do be mat dia cau voi viec tang ham luong khi CO2 va cac loai khi thai tao hieu ung nha kinh do hoat dong con nguoi gay ra trong bau khi quyen trai dat.

Nguyen nhan nay chiu trach nhiem den 90% tham chi 99% muc gia tang cua nhiet do be mat trai dat dang duoc bao dong. Loai y kien thu hai, it hon, tuy thua nhan van de gia tang nhiet do do hieu ung nha kinh song cho rang muc do tac dong cua van de khi thai nhan tao khong qua nghiem trong. Hien tuong nhiet do be mat trai dat nong len va lanh di la hien tuong tu nhien da xay ra co tinh chu ky trong lich su hinh thanh va phat trien cua trai dat.

Toi cho rang, cac nha khoa hoc Viet Nam co the va can duoc to chuc tham gia nghien cuu van de he trong nay. Ro rang, moi lien quan giua qua trinh gia tang ham luong CO2 va cac khi thai gay hieu ung nha kinh do con nguoi gay ra voi su gia tang nhiet do be mat trai dat da duoc minh chung theo cac so lieu may the ky va nhat la trong vai thap ky gan day.

Nhiet do be mat trai dat co duoc la nho hap thu nhiet tu mat troi va nhan dong nhiet cua chinh minh toa ra tu ben trong long qua dat. Su co mat cua mot ham luong khi CO2 can thiet trong bau khi quyen von la tam ao giap ngan chan buc xa nhiet (buc xa hong ngoai) tu trai dat.

Thoat vao vu tru menh mong lanh leo. Thieu no thi mat dat se khong co duoc mot nhiet do dieu hoa cho su sinh soi phat trien su song. Cac cong trinh nghien cuu, ngay cang ap dung cac cong nghe hien dai cho chung ta biet suot thien nien ky truoc khi co cuoc cach mang cong nghiep, ham luong CO2 trong khi quyen van can bang o muc 280 phan trieu (ppm). Tuy nhien, tu dau the ky XIX den nay ham luong CO2 trong khi quyen tang nhanh va lien tuc den 360 ppm.

So lieu quan trac trong 4 thap ky gan day cho thay cu moi thap ky, ham luong CO2 trong khi quyen tang 4%. Noi cach khac, hieu ung nha khi do khi CO2 gay ra la qua muc can thiet, gay tang nhanh nhiet do be mat dia cau keo theo nhieu he luy nhu da neu tren. Toi cho rang, nhung cu lieu va luan giai da duoc neu ra la day suc thuyet phuc. Dieu dang tiec la cho den nay, Hoa Ky la nuoc xa khi thai nha kinh nhieu nhat vao khi quyen (tren 30% tong khi thai cong nghiep) da chua phe chuan Nghi dinh thu Kyoto.

Mat khac, toi cho rang khong the va khong nen doi lap giua hai cach luan giai. Can phai tinh den van dong tu than cua qua dat, su thoat nhiet tu ben trong qua dat (von co nhiet do rat cao len toi hang ngan do C) len be mat trai dat. Cac nha dia chat khap the gioi deu hieu ro qua trinh nay.

Trong lich su xa xoi hang tram, ngan trieu nam trai dat da trai qua nhung bien dong kien tao du doi voi su trao doi nang luong – nhiet do khong lo giua cac lop dung nham ben trong va lop vo thach quyen, thuy quyen, khi quyen tren mat: lam dung nham trao va phun ra ngoai; lam hinh thanh, chia tach, xo day, xoay chuyen cac luc dia va mang luc dia; Lam bien mat cac dai duong co, xuat hien dai duong moi; tao cac day nui cao, hem vuc sau o dai duong va tren luc dia v.v…

Gan ngay nay nhat, Ky De tu (tu nam trieu nam den nay) duoc coi la thoi ky tuong doi yen tinh song cac van dong cua qua dat cung da trai qua nhieu thoi ky bien dong lon khi hau be mat dia cau. Tinh tu 1,6 trieu nam den nay da co 5-6 chu ky bien dong lon.

Do la cac thoi ky bang ha keo theo muc nuoc bien ha thap (bien lui) va cac thoi ky gian bang (bang tan) keo theo muc nuoc bien dang cao (bien tien). Vao cac thoi ky bang ha nhiet do be mat trai dat kho lanh.

Vao cac thoi ky gian bang nhiet do be mat trai dat dan xen giua nong am va kho han. Vao cac thoi ky do, bien do giao dong cua muc nuoc bien (dang, ha) len den hang chuc, hang tram met. Moi chu ky keo dai hang van, chuc van nam. Moi chu ky nhu vay con duoc chia ra cac chu ky ngan hon voi thoi gian keo dai nhieu tram nam den nghin nam voi bien do giao dong muc nuoc bien 2-3 met hoac hon. Cac chu ky bien dong khong phai deu dan lien tuc ma co nhung thoi doan ngung nghi hoac dot bien.

Viet Nam va nhieu nuoc o khu vuc Dong Nam A voi vi tri dia ly cua minh, khong phai lavung co bang vinh cuu ke ca trong hien tai va qua khu song cung la vung chiu tac dong cua cac thoi ky bang ha, gian bang voi cac dau tich cua bien lui, bien tien, va bien dong khi hau lon co tinh toan cau kha ro ret.

Trong the ky XX, nhat la trong nua cuoi the ky XX hang loat cac cong trinh nghien cuu cua cac nha khoa hoc Viet Nam, cac nuoc trong khu vuc va quoc te tren nhieu linh vuc, dac biet la dia chat hoc, khao co hoc, hai duong hoc, co sinh vat hoc… ve Ky De tu da dua ra nhieu ket luan quan trong ve nhung van de neu tren. Nhung ket luan rat dang chu y la:

- Thoi ky bang ha cuoi cung cua dia cau trong Ky De tu- bang ha Uoc 2 (Wurm 2) dat dinh cao cach day khoang 18.000 nam. Thoi do, bien lui xa ve phia bien Dong. Dau vet duong bo bien thoi do hien nam o do sau 100-120m so voi muc nuoc bien hien tai tren them luc dia. Thoi do toan bo vung vinh Bac Bo va them Sunda (noi lien Nam bo Viet Nam voi Indonesia), Vinh Thai Lan con la dat lien.

- Thoi ky gian bang lon nhat gan ngay nay (thoi ky bien tien Flandrian) dien ra vao khoang 6.000 – 4.000 nam truoc day. Vao thoi ky nay muc nuoc bien dang cao hon 4 –5 m so voi muc nuoc bien hien tai. Vao thoi do vinh Ha Long va vinh Thai Lan moi bi ngap nuoc nhu ngay nay.

Bien con lan sau va phu trum gan nhu toan bo dong bang chau tho song Hong va song Cuu Long cung nhu cac dong bang chau tho cac song ven bien mien trung Viet Nam. Cac dong bang nay nhu chung ta thay duoc ngay nay chi duoc hinh thanh va duoc con nguoi chiem linh, khai thac dan khi bien rut bat dau tu khoang 4.500 nam den nay.

-Nhung tai lieu nghien cuu chi tiet ve dia chat hoc va khao co hoc con cho biet, tu cach day 4.000 nam den nay, xu huong chung la bien lui song van co mot so chu ky tien, lui voi bien do giao dong muc nuoc bien 2 – 3 m vao khoang truoc 3.000 nam, truoc 2.000 nam, sat truoc va sau cong nguyen. Thoi doan tu 1.000 – 1.200 nam sau cong nguyen den nay, toan vung dang nam trong chu trinh bien tien.

- Co thoi doan co dau hieu cua bien dang dot bien khien cu dan tien su phai dich chuyen dia ban cu tru khong binh thuong, ro nhat la o khoang giao thoi hau ky da moi sang so ky kim khi o ven ria dong bang Bac Bo va dong bang song Ma, o ven bien cung nhu o ven dong bang song Cuu Long.

Nhung dieu trinh bay so luoc tren day cho thay neu theo chu ky bien tien, bien lui voi bien do thoi gian khoang 800 - 1.000 nam thi hien tai chung ta dang o doan cuoi cua chu ky bien tien hien dai, khong loai tru toc do se nhanh len hoac co dot bien.

Nhu vay, muc nuoc bien dang dang xay ra nam trong chu trinh chung cua bien tien cong them tac dong nhanh do hieu ung nha kinh gay ra chi cang lam chung ta phai nhin nhan van de mot cach canh giac hon, chu khong phai nguoc lai. Du nguyen nhan nao thi viec nhan thuc duoc de co ke hoach ung pho vi su ton tai va phat trien ben vung cho moi quoc gia dan toc cung nhu cho toan nhan loai la dieu con nguoi co the va phai lam duoc. (Con nua)

Tran Duc Luong
Dong chu bien ban do dia chat Viet Nam ty le 1/500.000, giai thuong Ho Chi Minh; Nguyen Chu tich nuoc CHXHCN Viet Nam

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Vụ sập hầm: Phó Thủ tướng đến hiện trường chỉ đạo ứng cứu

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo phải nỗ lực khẩn trương tích cực hơn nữa trong công tác ứng cứu; đảm bảo an toàn cho các công nhân cũng như các lực lượng tham gia cứu hộ

Công tác đào tạo VĐV trẻ nhìn từ Đại hội TDTT toàn quốc 2014: Ít niềm vui, nhiều nỗi lo

Đa số các đoàn vào cuộc ở Đại hội đều có tâm lý “săn” được càng nhiều huy chương càng tốt và trong tính toán của nhiều đoàn, đây không phải là chỗ mạo hiểm để cho các tài năng trẻ thử sức.

Sắp nối lại đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Pháp Francois Hollande cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa đại diện chính phủ Ukraine và phe ly khai miền Đông có thể diễn ra vào ngày 21 hoặc 22/12 tới tại thủ đô Minsk của Belarus.

Sơn Tùng M-TP là 'Mỹ nam của năm 2014'

Dù những scandal "đạo nhạc" kéo theo những việc trì hoãn bộ phim đầu tiên chạm ngõ điện ảnh Chàng trai năm ấy, nhưng Sơn Tùng M-TP vẫn xứng đáng nhận được giải thưởng Mỹ nam của năm, đề cử từ khán giả hâm mộ.

Tìm hiểu: Viet Nam, Ky De, Lien Hiep Quoc, nhiet do be mat, be mat trai dat, Bien Doi Khi Hau, muc nuoc bien, nha khoa hoc, nghi dinh thu, ham luong CO2, chu ky, nghien cuu, da duoc, bien dong, gia tang, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hiểm họa của biến đổi khí hậu đối với VN và nhìn từ VN

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hiểm họa của biến đổi khí hậu đối với VN và nhìn từ VN bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Hiem hoa cua bien doi khi hau doi voi VN va nhin tu VN

Nhan xet, hay lien he ve tin Hiem hoa cua bien doi khi hau doi voi VN va nhin tu VN co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Hiem hoa cua bien doi khi hau doi voi VN va nhin tu VN de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0