He thong dinh vi duoi nuoc lam ca voi chet hang loat
Cac nha nghien cuu benh hoc tai Anh va Tay Ban Nha da tien hanh kham nghiem xac cua 10 trong 14 con ca voi co mo bi mac can tren bo bien Fuerteventura va Lanzarote o quan dao Islands vao thang 9/2002. Lu ca voi nay lao len bo khoang 4 gio sau khi mot luc luong dac nhiem hai quan do Tay Ban Nha chi huy o gan do bat dau su dung he thong dinh vi trung tan duoi nuoc trong cuoc tap tran quoc te lon chong tau ngam. Cac nuoc tham gia gom Tay Ban Nha, My, Anh va mot so quoc gia chau Au khac. Ket qua cho thay gan, nao va cac co quan noi tang quan trong khac cua ca voi chua day nhung bong bong khi nitrogen va cac mach mau nho hon bi vo tu ben trong. Khong co dau hieu cua bat ky can benh nao khac. Viec bong bong khi xuat hien o co quan noi tang la mot trieu chung co dien cua benh giam suc ep ma tho lan thuong mac phai khi noi len mat nuoc qua nhanh. Benh co the gay chet nguoi. Thay vi hoa tan trong mau, khi nitrogen gian no nhanh, hinh thanh cac bong bong lam nghen hoac thung mach mau. Cac cuc mo cung duoc phat hien trong nao, gan, phoi, than va nhung mo khac. Tat ca deu la nhung dac trung cua ton thuong nghiem trong do benh giam khi ap gay ra. Cac nha nghien cuu dua ra hai kha nang giai thich hien tuong nay. Bong bong co le da hinh thanh do ca voi dang lan sau thi bi giat minh boi he thong dinh vi duoi nuoc. Do do, chung noi len mat nuoc qua nhanh hoac thay doi cach lan. Hanh vi nay lam cho nitrogen, duoc tich tu trong cac mo cua chung, thoat khoi trang thai hoa tan va tao ra nhung bong bong du lon lam nghen dong mach. Mot kha nang nua la song am cua he thong dinh vi tang cuong qua trinh hinh thanh bong bong khi chung di qua mo ca voi. Mo hinh toan hoc truoc day cho thay he thong dinh vi duoi nuoc co the can thiep vao kha nang du tru nitrogen mot cach an toan trong mo. Nghien cuu truoc kia lien quan toi ca voi mac can doc bo bien nuoc Anh cung tim thay bong bong khi trong mau va gan. Nghien cuu moi dan toi su ra doi cua ly thuyet: He thong dinh vi cuc on, dac biet la o pham vi tan so thap, co the lam roi loan thinh giac, la ban ben trong va thong tin cua ca voi. Nhien cuu nay cho thay con nguoi can han che su dung song am de do tau ngam duoi bien. Trong thang 8 vua qua, mot tham phan lien bang tai California da cam Hai quan My su dung he thong dinh vi moi, cuong do cao, vao thoi binh do no co the gay nguy hiem cho dong vat bien co vu. (Minh Son - Theo NewScientist) |
||
|
Viet Bao
|
