Hanh trinh di tim may thoi gian phan 1

Tags: ly thuyet tuong doi, may thoi gian, truong hap dan, hanh trinh di, su gian no, vu tru, trai dat, co the, chung ta, anh sang, toc do, nam, den, tro, hoc


Trong nhieu thap ky ke tu khi cuon tieu thuyet lung danh May thoi gian ra doi nam 1895, van de nay van chi mang nhieu tinh van hoc gia tuong. Song nhung nam gan day, du hanh thoi gian da tro thanh cai gi do giong nhu mot "nghe thu cong" trong gioi cac nha vat ly ly thuyet.

Doi voi cac nha ly thuyet, chu de nay von van mang nhieu y nghia tieu khien. Nhung lan nay ho da "tieu khien" mot cach nghiem tuc. Thong suot duoc moi quan he nhan qua la mot van de co ban de xay dung mot ly thuyet thong nhat cua vat ly. Neu du hanh khong gioi han trong thoi gian la kha di, tham chi chi la tren nguyen tac, thi mot ly thuyet thong nhat nhu vay co the bi anh huong tram trong.

Co hai cach de boi

Cho den nay, nhung hieu biet tot nhat cua chung ta ve thoi gian deu dua tren cac ly thuyet tuong doi cua Einstein. Ly thuyet dac biet tien doan mot hieu ung duoc goi la su gian no thoi gian, xay ra khi hai nguoi quan sat chuyen dong tuong doi voi nhau. Hieu ung nay chi the hien ro ret doi voi chung ta khi cac chuyen dong la gan voi toc do anh sang. Tham chi o toc do cua may bay phan luc, su gian no thoi gian cung chi vai phan ty giay. Tuy nhien, cac dong ho nguyen tu la du chinh xac de phat hien su gian no do va xac nhan rang thoi gian thuc su bi gian ra do chuyen dong. Nhu vay, du hanh vao tuong lai la mot thuc te da duoc chung minh, cho du hieu ung xay ra trong cuoc song hang ngay la khong lon.

De thay ro hon ve hieu ung nay, chung ta phai nhin vuot ra ben ngoai nhung trai nghiem thuong ngay. Co nhung hat so cap trong tia vu tru chuyen dong rat nhanh nhung thoi gian song rat nho. Trong "the gioi" (he quy chieu) rieng cua nhung hat nay, chung chi co nhieu lam la vai phut truoc khi "chet" de bang qua khoang cach thien ha va den voi trai dat. Chung ta dung tren he quy chieu trai dat va thay rang, chung duong nhu phai mat den hang nghin nam de lam viec do. Neu khong co su gian no cua thoi gian, nhung tia vu tru nay se khong the co mat tren trai dat.

Tang toc do la mot cach giup chung ta "boi" nhanh hon dong chay thoi gian. Truong hap dan cung la mot cach khac. Trong ly thuyet tuong doi tong quat, Einstein da tien doan rang truong hap dan lam cham thoi gian, nghia la dong ho o tang thuong se chay nhanh hon o tang tret chut xiu, vi cang len cao truong hap dan cua trai dat cang nho di. Tuong tu nhu vay, dong ho trong khong gian chay nhanh hon dong ho duoi dat. Lan nay, hieu ung cung rat nho nhung van co the do duoc bang nhung dong ho nguyen tu. Thuc ra, su cong venh thoi gian do hap dan da duoc ung dung rat tot cho he thong dinh vi toan cau. Neu khong co ung dung nay, mot so thuy thu, tai xe taxi va cac ten lua hanh trinh co le se gap rac roi.

O be mat sao neutron, truong hap dan manh den muc, thoi gian bi cham khoang 30% so voi thoi gian o trai dat. Neu chung ta dung tren mot ngoi sao nhu vay ma quan sat thi nhung su kien tren trai dat se giong nhu mot bo phim tua nhanh. Ta se thay tre con chi duoc nghi 7 ngay Tet thay vi 10 ngay, va se co khoang 2 ngay Tet thay vi 3. Tham chi, co nguoi o sao Neutron se ngac nhien ma hoi rang tai sao tren trai dat, banh chung chong hong va hoa dao chong tan den the?

Mot lo den co the bop meo thoi gian den het co, o "be mat" cua no, thoi gian se dung lai so voi trai dat. Neu lien tuong den thoi gian o moi noi la mot dong song, thi o day khong phai "tat ca cac dong song deu chay". Neu mot nha du hanh co the mon men den bo cua cai "dong song khong chay" ay, gia tuong rang anh ta khong bi lam sao (luc hap dan cua lo den co the xe tan moi thu) thi khi quay lai trai dat, anh ta se di rat xa vao tuong lai.

Boi nguoc dong?

Hanh trinh di tim may thoi gian phan 1
Einstein va Kurt Godel. Anh: edge.org.

Nam 1948, Kurt Godel o Vien nghien cuu cap cao Princeton da dua ra mot nghiem cua phuong trinh hap dan Einstein mo ta mot vu tru quay. Trong vu tru nay, mot nha du hanh co the di xuyen qua khong gian de tro ve qua khu. Dieu nay co duoc la do co che tac dong cua truong hap dan doi voi anh sang. Su quay cua vu tru se keo theo anh sang (va do do la ca moi quan he nhan qua cua cac su vat) tham gia vao su van dong cua no. Dieu nay cho phep mot thuc the vat chat di theo mot vong kin trong khong gian, va do cung la mot vong kin trong thoi gian, o day khong can bat cu qua trinh nao vuot qua toc do anh sang trong moi truong giua cac hat. Nguoi ta coi nghiem cua Godel chi la mot su ky la toan hoc, vi cac quan sat khong he cho thay bat cu dau hieu nao cua mot vu tru quay. Tuy nhien, cai nghiem do du sao cung da minh hoa rang, di nguoc lai thoi gian la khong bi cam trong ly thuyet tuong doi. Thuc ra Einstein cung tung thu nhan rang ong rat tran tro ve viec ly thuyet cua minh cho phep su du hanh vao qua khu trong mot so tinh huong nhat dinh.

Co nhung nghien cuu khac cung cho thay kha nang tro lai qua khu. Chang han, vao nam 1974, Frank J. Tipler o Dai hoc Tulane da tinh toan rang, mot hinh tru co mat do khoi luong lon va dai vo han, khi quay quanh truc cua no voi toc do gan anh sang cung se co the keo theo anh sang vao mot vong kin va dua cac nha du hanh tro ve qua khu cua ho. Nam 1991, J.Richard Gott o Dai hoc Princeton da phong doan rang, nhung day vu tru - nhung cau truc ma cac nha vu tru hoc tin la duoc tao ra trong nhung giai doan ban dau cua Big Bang - co the dem lai nhung ket qua tuong tu. Nhung vao giua thap ky 1980, boi canh hien thuc nhat cho mot co may thoi gian chinh la dua tren khai niem ve wormhole (lo sau).

(Con nua)

(Theo Tia sang)

Viet Bao

Tìm hiểu: ly thuyet tuong doi, may thoi gian, truong hap dan, hanh trinh di, su gian no, vu tru, trai dat, co the, chung ta, anh sang, toc do, nam, den, tro, hoc

Chu de lien quan: Hanh trinh di tim may thoi gian phan 1

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hành trình đi tìm máy thời gian (phần 1)

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hành trình đi tìm máy thời gian (phần 1) bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Hanh trinh di tim may thoi gian phan 1

Nhan xet, hay lien he ve tin Hanh trinh di tim may thoi gian phan 1 co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Hanh trinh di tim may thoi gian phan 1 de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0