De che La Ma suy tan do khi hau thay doi

Tags: Dong Dia Trung Hai, De che La Ma, thay doi khi hau, khi hau thay doi, sau cong nguyen, su suy tan, nhung thay doi, truoc cong nguyen, co the, phan tich, phia Dong, thoi tiet, nam truoc, mang da, den


Su suy tan cua de che La Ma va Byzantine phia Dong Dia Trung Hai hon 1400 nam truoc co the bat nguon tu nhung thay doi khi hau bat loi.

Dua tren dau vet hoa hoc tren mot mieng khoang chat canxit tu mot hang dong gan Jerusalem, mot nhom cac nha dia chat hoc Hoa Ky va Israel da tai tao ghi chep ve khi hau cua khu vuc tu nam 200 truoc cong nguyen den nam 1100 sau cong nguyen. Phan tich cua ho, duoc cong bo tren tap chi Quaternary Research, cho thay thoi tiet kho tu nam 100 truoc cong nguyen den nam 700 truoc cong nguyen, trung hop voi su suy tan cua den che La Ma.

Cac nha nghien cuu, do giao su John Valley va nghien cuu sinh dia chat Ian Orland thuoc Dai hoc Wiscosin-Madison chi dao, da xay dung lai ghi chep khi hau dua tren phan tich dia hoa hoc cua mot mang da tu Hang Soreg, nam trong Khu vuc bao ton hang dong gan Jerusalem.

Orland cho biet: “No giong nhu nhung van go cat nhau. Ban co rat nhieu vong dong tam va ban co the phan tich nhung vong nay, nhung thay vi xem xet do rong cua chung, chung toi tim hieu thanh phan dia hoa cua tung vong”.

Su dung dau vet hoac tap chat dong vi oxy – vi du nhu chat huu co chay vao ben trong hang do mua – nam trong lop khoang chat, Orland xac dinh luong mua hang nam trong nhung nam mang da moc, tu khoang nam 200 truoc cong nguyen den nam 1100 sau cong nguyen.

Mac du su hinh thanh hang dong duoc su dung de tim hieu khi hau, nhung phan tich truoc day phu thuoc chu yeu vao nhung dung cu lay mau kha tho so. Phep phan tich tren su dung vat tham do ion trong phong thi nghiem Wisconsin de lay mau nhung diem co kich thuoc 1/100 milimet. Phuong phap nay cho ket qua sac net hon gap 100 lan nhung phuong phap truoc day. Voi do phan tich cao nhu vay, cac nha khoa hoc co the phan biet dac diem thoi tiet giua nhung nam va mua khac nhau.

lama.jpg
Vong phat trien co the de dang nhin thay trong hinh cat ngang cua mot mang da tu Hang Soreg gan Jerusalem, Israel. Mang da hinh thanh tu canxit va cac khoang chat khang lang xuong do nuoc trong hang va chua cac dau vet hoa hoc cua khi hau va cac dieu kien tu nhien khac. Phan tich dia hoa cua mot mang da tuong tu tu cung hang dong tren cho thay su thay doi thoi tiet tren dien rong o phia Dong Dia Trung Hai 1400 nam truoc, bao gom thoi tiet kho keo dai tu nam 100 sau cong nguyen den nam 700 sau cong nguyen. Do co the la mot trong nhung nguyen nhan dan den su suy tan cua De che La Ma va Byzantine trong khu vuc nay. (Anh: Dai hoc Wisconsin-Madison)

Phan tich khi hau cua ho cho thay phia Dong Dia Trung Hai tro nen kho hon tu nam 100 sau cong nguyen den nam 700 sau cong nguyen, thoi khi de quoc La Ma va Byzantine lui tan dan. Luong mua giam manh tu khoang nam 100 den nam 400 sau cong nguyen. Valley cho biet: “Lieu day co phai yeu to lam suy yeu Byzantine hay khong van chua chac chan, nhung do la mot su trung hop thu vi. Su thay doi khi hau xay ra cung thoi diem voi nhung thay doi lich su.

Nhom nghien cuu hien dang ap dung ky thuat nay doi voi nhung mau truoc day tu cung mot hang dong. Orland cho biet: “Mot thoi ky dang chu y do la cuoi ky bang ha, khoang 19 000 nam truoc – thoi ky gan dat nhat trong lich su Trai Dat khi toan cau am len tu 4 den 5 do C”.

Phan tich thoi ky thay doi nhanh chong nay co the giup ho hieu ro hon ve thay doi thoi tiet khi nhiet do am len.

Sorey Cave – co tuoi doi it nhat 185.000 nam – cung dem lai hy vong trong viec tao ra mot ghi chep trong mot thoi gian dai ve thay doi khi hau de so sanh voi nhung ghi chep ve Greenland va Nam Cuc.

Valley cho biet: “Khong ai biet dieu gi xay ra tren cac luc dia. Tai vung cuc, khi hau co the kha khac biet. Day la ghi chep ve nhung gi xay ra o phan rat khac biet cua the gioi”.

Ngoai Valley va Orland cac tac gia khac bao gom Miryam Bar-Matthews va Avner Ayalon tu chuong trinh khao sat dia chat cua Israel, Alan Matthews thuoc Dai hoc Hebrew, Jerusalem va Noriko Kita thuoc UW-Madison.

Cac nha tai tro cho du an bao gom Quy khoa hoc va giao duc Comer, Quy khoa hoc quoc gia, Bo nang luong Hoa Ky, Quy khoa hoc Israel, Sigma Xi, va Khoa dia vat ly thuoc UW-Madison.

Vietbao (Theo: Khoa hoc)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Nghịch lý "dính" tham nhũng, "bỗng dưng" bị tâm thần

"Dư luận đặt ra có phải ông đó tâm thần không? Vấn đề là tại sao tham nhũng lại bị tâm thần nhiều thế?". Người ta bảo khi giám định là tâm thần, nhưng giải quyết việc gia đình lại rất bình thường.

Tìm hiểu: Dong Dia Trung Hai, De che La Ma, thay doi khi hau, khi hau thay doi, sau cong nguyen, su suy tan, nhung thay doi, truoc cong nguyen, co the, phan tich, phia Dong, thoi tiet, nam truoc, mang da, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Đế chế La Mã suy tàn do khí hậu thay đổi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Đế chế La Mã suy tàn do khí hậu thay đổi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin De che La Ma suy tan do khi hau thay doi

Nhan xet, hay lien he ve tin De che La Ma suy tan do khi hau thay doi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet De che La Ma suy tan do khi hau thay doi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Khao co trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Khao co
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0