Con vat la con vat tham

Tags: Phan Kim Ngoc, ThS Phan Kim Ngoc, Cat Tien, DH Khoa Hoc Tu Nhien TP.HCM, sinh hoc dong vat, cong nghe sinh hoc, phong thi nghiem, nha khoa hoc, di chuyen, co the, hut mau, nghien cuu, vat


Cung la ho hang voi dia nhung con vat con chua nhieu bi an ma khoa hoc chua kham pha het. Chinh vi vay, con vat nho khat mau nay da la de tai luan an thac si cua anh Phan Kim Ngoc, thu hut gan ba nam troi cua tac gia trong viec theo doi moi hoat dong va tap tinh cua no. "Rat nhieu dieu thu vi ve vat, thua ban doc TS" - ThS Phan Kim Ngoc, hien la truong Phong Thi nghiem Cong nghe Sinh hoc Dong Vat - DH Khoa hoc Tu nhien TP.HCM, noi!

Mua he, neu co dip di du lich vao rung nhu Vuon Quoc gia Cat Tien chang han, ban se khong tranh khoi phai "cham tran" mot con vat nho nhu con cuon chieu, chuyen bam vao nguoi de hut mau: Con vat!

Khac voi loai dia chuyen song duoi nuoc, bon vat song tren can va thuong co mat o noi dat am thap, day la rung nhu cac loi dan vao nhung khu rung tren khap the gioi. Vay ma tren... Internet, thong tin ve vat van con kha la hiem...

Con vat hau an

“Chung toi da co gang truy tim tren Internet voi gan 100 website chuyen nganh va 1.800 trang web ve bo Dia (Hirudinae), nhung hau nhu van rat thieu thong tin dang chu y ve con vat (Heamadipsa).” - ThS Phan Kim Ngoc ke. Do do, anh da quyet dinh khan goi vao rung Cat Tien bam tru de kham pha nhung bi an trong hoat dong cua vat...

Con vat la con vat tham
Vat hut mau nguoi. (Anh: Phan Kim Ngoc)

O Viet Nam, co ba loai vat: Vat xanh (hay vat la), vat den va vat vang. Vat xanh thuong song o cac tinh Trung du va mien nui phia Bac, nhat la o vung Bac day Truong Son. Hai loai sau thuong thay o khu vuc mien Trung - Tay Nguyen va Dong Nam bo.

Vat la con vat nho, trong luong trung binh khoang hon 100mg, dai co 3-5cm, co giac bam o dau va duoi. Cau tao cua co the vat kha hoan chinh, voi mieng, thuc quan, da day, ruot, hau mon. Chung di chuyen bang cach “co di, co lai” than minh voi 33 dot song. Luc nghi ngoi, vat co lai, dai co 2-3 cm. Toi khi di chuyen, co the chung lai dai gap doi.

Vat do chiu lanh. Chung chi thich hop o nhiet do 24-280C. Dem dim vat vao moi truong co nhiet do duoi 100C, vat ngoeo ngay. Con khi nhiet do moi truong o muc 34-350C, vat phan ung du doi.

Vat rat hau an. Moi lan hut mau, chung co the hut mot luong mau lon gap... tam-muoi lan trong luong co the. Mot con vat co trong luong khoang 100mg co the hut toi… 1000mg mau. Dieu ky la la moi khi “an” xong, chung de “thuc an” duoc tieu hoa dan trong co the tham chi trong nhieu thang nhung co the van phat trien binh thuong. Tuong tu nhu dia, mau khong bi dong trong da day vat do mot chat chong dong co trong co the cua chung, goi la chat Hirudin.

Con vat la con vat tham

Giai phau he than kinh cua vat. (Anh: Phan Kim Ngoc)

Nguoi ta da biet Hirudin co cong thuc hoa hoc la C30H60O20N8 nhung nguon goc cua chat nay trong dia va vat thi cac nha khoa hoc van chua ro. Co nguoi cho rang day la mot chat tiet cua he te bao xoang o dia va vat, nhung co nguoi da tim cach chung minh Hirudin la san pham cua mot... loai vi khuan song ky sinh trong he tieu hoa cua vat… Ngoai van de nay, trong khuon kho cua mot luan an thac si, tac gia Phan Kim Ngoc con de ngo van de sau: Lieu ngoai mau ra, vat con su dung nguon thuc an nao khac?

Rieng van de vat hut mau nguoi va cac loai vat khac nhu the nao, tac gia Phan Kim Ngoc da nghien cuu kha ky. Mieng vat co cac go rang cua dut da nguoi hay vat ma no bam duoc vao de hut mau. Mau duoc hut vao xoang mieng, qua hau vao da day. Nho co nhieu cap tui da day nen vat co the hut luong mau lon gap chuc lan trong luong cua no. Nhu ta da biet, trong da day vat luon co san chat Hirudin de chong dong mau nen vi the, vat co the nhan nha thuong thuc mon mau tuoi du tru trong nhieu thang lien. Chi khi tieu thu het luong mau nay, vat moi di tim moi khac de hut mau. Trung binh phai mat den hon mot gio (khoang 70 phut), vat moi hut duoc no mau. Con cang nho, thoi gian hut mau cang dai...

Dang ne la nhung giac bam cua vat, nhat la nhung giac bam sau. Mot khi da bam vao con moi, chung bam dai den muc ga cung khong the dung mo de keo but ra mot con vat dang hut mau duoi bung minh. Trong phong thi nghiem, nguoi ta cho vat bam vao mot vat cung va dung mot cong kem mem hoac soi chi luon qua than vat roi noi voi can lo xo de do xem vat chiu duoc luc nhu the nao. Ket qua: Khi bi keo cang ra, vat chiu duoc mot luc keo trung binh 164,2g. Ca biet, co con chiu duoc luc keo toi 280g!

Nho ma… "khon"!

Vat di chuyen ra sao voi cac dot song cua minh?

Con vat la con vat tham
Vat va cach di chuyen (Anh: Phan Kim Ngoc)

Cac nha khoa hoc quan sat thay vat co bon kieu di chuyen la truon, di chuyen khong deu, di chuyen deu va… "chay". Binh thuong, vat truon hoac di chuyen deu voi toc do 3-5cm/phut. Nhung khi danh hoi thay moi, phan dau cua vat rung lien tuc ve moi phia va doi huong di, goi la trang thai “di chuyen khong deu”. Con khi bi tan cong, vat chuyen sang… "chay", voi toc do len den 120-180cm/phut.

Vat… rat "khon". Chung thuong song tap trung rinh moi o nhung noi co duong mon, lach nho co nhieu nguoi hoac thu qua lai. Chung cung hay “phuc kich” o cac hoc cay, ho trung - noi thu hay an nap hoac lam to de. Vat thuong di tim moi vao giac 5-8 gio sang hoac tu 17-19 gio toi. Luc troi mua lon, vat thuong "bam tru" dau do de tranh bi nuoc cuon troi. The nhung sau con mua, troi lai sang thi... vat bua ra rat nhieu.

De thu tai danh hoi cua vat, cac nha khoa hoc da danh dau hai nhom vat bang muc xanh va muc do. Xong, cot mot con ga lai de nhu vat. Hai nhom xanh va do duoc de cach ga 15m va 25m nhung ca hai nhom nay deu lan tim toi duoc muc tieu: con ga quanh quan cai coc, phoi minh de nhu vat toi hut mau.

Mot tiem nang con chua khai pha

Vat, duc hay cai? Di nhien khong co vat duc, cung khong co vat cai vi loai nay cung la sinh vat luong tinh, co ca co quan sinh duc duc va cai tren cung mot co the. Tuy vay, dieu thu vi la chung van co giao phoi voi nhau theo tu the dung. Chung thuong “von” nhau tu 2-5 phut roi dung sat lai bang giac sau va ap hai than lai voi nhau...

Con vat la con vat tham
Vat lat ngua chuot de hut mau. (Anh: Phan Kim Ngoc)

Thoi gian giao phoi cua vat co the keo dai trong thoi gian tu 8-15 phut. Sau do, vat sinh con. Can 90 ngay de mot con vat non phat trien tu giai doan so sinh den truong thanh. Trong luan an cua minh, tac gia Phan Kim Ngoc da thu… nuoi vat de nghien cuu trong mot be nuoi. Kinh nghiem cua anh la: Hoac thanh phia ngoai cua be nuoi duoc xat bang nuoc xa phong, hoac phai nuoi trong be ngan bang mot be nuoc khac phia ngoai, do ca xa phong va nuoc deu khien vat so, khong dam bo qua de… "dao tau"!

Thuoc ho Dia nen vat co nhung diem giong dia: Co the chung co chua nhieu chat quy gia co the dung lam thuoc. Do la chat Orgelase hyaluronidase, mot chat khang sinh manh co o phan truoc cua dia va vat, gay phan giai chat nhon. Mot loai vi khuan co ten la Aeromonas hydrophila song ky sinh trong ruot dia, vat cung tiet ra mot chat khang sinh manh, dieu tri hieu qua nhieu loai benh nhiem trung nhu uon van, viem mang nao. Ngoai ra, trong co the dia, vat con co chat Hemetin co cong dung cao trong dieu tri cac chung benh nghen mach mau. Dac biet, hai chat antistasin va ghilatin trong dia, vat co kha nang ngan chan su hinh thanh di can cua cac khoi u trong cac chung benh ung thu.

Mac du vay, theo ThS Phan Kim Ngoc, cac loai vat o Dong Nam A toi nay van chua duoc nghien cuu nhieu. Chi co hai nha khoa hoc cua Tiep Khac (cu) co thu duoc mot so mau vat song o rung Cat Tien vao nam 1989, nhung chung deu thuoc nhom duoi nuoc. Trong khi do, vat thuoc nhom song tren can! Trong thuc te, vao nam 1987, o Anh co mot trai chuyen nuoi dia voi suc cung cap moi nam khoang 80.000 con de phuc vu cho y hoc va cac nghien cuu khoa hoc. Do do, viec nghien cuu dia, vat khong chi thuan tuy la nghien cuu khoa hoc ma con co tiem nang ung dung lon vao cuoc song, ke ca mang lai hieu qua kinh te neu biet cach… lam kinh te.

Bich Van

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Phan Kim Ngoc, ThS Phan Kim Ngoc, Cat Tien, DH Khoa Hoc Tu Nhien TP.HCM, sinh hoc dong vat, cong nghe sinh hoc, phong thi nghiem, nha khoa hoc, di chuyen, co the, hut mau, nghien cuu, vat

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Con vắt là con vắt tham...

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Con vắt là con vắt tham... bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Con vat la con vat tham

Nhan xet, hay lien he ve tin Con vat la con vat tham co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Con vat la con vat tham de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Viet nam trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Viet nam
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0