Chu quoc ngu trong nen van hien VN

Tags: Viet Nam, Nam Ky, chu quoc ngu, The ky 20, The ky 19, su phat trien, bao chi, van hoa, nhan dan, van hien, Dan Viet, van hoc, cong, dau, nuoc


Nhung nha van, nha bao gop phan cho su phat trien cua chu quoc ngu
Qua trinh phat trien cua chu quoc ngu cho thay no duoc khoi xuong tu cac giao si, nhung chinh nhan dan Viet Nam moi lam hoan thien no

Khi thuc dan Phap doat tron sau tinh Nam Ky tu tay trieu dinh nha Nguyen vao nua cuoi the ky 19, chu quoc ngu da ra doi kha lau. Ve mat chinh ta, no da qua buoc so khai, co the coi nhu da dinh hinh. Tuy vay pham vi su dung no chi loanh quanh o cac nha tho Thien Chua giao, chu yeu duoc cac linh muc va mot so chuc sac nuoc ngoai dung de rao giang, truyen ba giao ly. Duoi con mat day canh giac cua dai bo phan nhan dan Viet Nam chiu anh huong Nho giao thoi ay, do chang qua la mot san pham nua cua nguoi Tay duong.

Khong the dung tieng Phap

Nha cam quyen Phap o Nam Ky ma chop bu la cac do doc hai quan thoat tien khong may quan tam den chu quoc ngu cua cac nha truyen giao. Chinh sach van hoa cua thuc dan Phap la chinh sach ngu dan. Ho muon nhan dan nhung xu ho cai tri chi dung tieng Phap, coi tieng Phap la ngon ngu chinh thuc va ngon ngu lam viec duy nhat khong chi trong giao dich viec cong ma ca trong cuoc song thuong ngay, dieu ma ho se lam thanh cong tai mot so noi bi ho thong tri o cac luc dia khac. Nhung nguoi Phap som nhan ra, doi voi mot nuoc co chieu day van hien nhu Viet Nam, voi y thuc dan toc cao nhu nguoi Viet, rat kho dung tieng Phap ap dat bo may cai tri va phuc vu cong viec binh dinh rat khan thiet va day kho khan cua ho luc bay gio. Cho den dau the ky 20, theo bao cao cua pho thong doc Nam Ky truoc mot uy ban cua Nghi vien Phap, “chi co khoang may tram nguoi An Nam noi thao tieng Phap, khong tinh may ngan nguoi noi nhang nhit doi ba tieng, do la nhung nguoi giup viec, dau bep, keo xe, cu ly... phuc vu cac ong chu Phap” (1).

Sau that bai cua to Ban tin chinh thuc cua Phai bo Vien chinh Nam Ky xuat ban bang tieng Phap (1861), cac do doc Phap thu cho ra to Ban tin lang xa in bang chu Han. Doi tuong cua ban tin nay la cac cong chuc, hao ly, chuc dich... nguoi Viet Nam. Nhung so chuc dich thong thao chu Han dau co nhieu. Do la mot trong nhieu ly do khien nguoi Phap phai xuc tien viec cho ra doi to Gia Dinh bao (1865) bang chu quoc ngu do mot nguoi Phap la Ernest Potteau chu tri. Tiep ngay sau do, to Phan Yen bao do Diep Van Cuong, mot nhan si noi tieng, con re vua Duc Duc lam chu but ra mat ban doc (1868). Ro rang nguoi Phap som nhan thay can nang do chu quoc ngu, su dung no, keo no ra khoi pham vi nha tho Thien Chua giao de dua vao doi song xa hoi, di nhien nham phuc vu cac muc dich cua chu thuc dan truoc het. Viec chu tri Gia Dinh bao duoc chuyen tu tay nguoi Phap sang mot nguoi Viet Nam: Truong Vinh Ky. Tuy nhien, khong han nhu mot nha nghien cuu khang dinh, “khi nam duoc chu quoc ngu, nguoi Viet Nam khong ngan ngai, dung ngay. Xem so sach bao bang chu quoc ngu tran day cuoi the ky 19 thi thay...”. Theo thong ke cua tien si Huynh Van Tong, den het the ky 19, ngoai hai to bao noi tren, trong 35 nam, ven ven co them ba to bao tieng Viet khac la Nhat trinh Nam Ky (1883), Nam Ky dia phan (1883) va Dai Nam dong van nhat bao (1892). To Nong co min dam phai doi den nam ban le sang the ky 20 moi ra mat ban doc (1900) (2).

Vai tro cac chi si Viet nam

De chu quoc ngu di dan vao doi song xa hoi, di doi voi su nang do cua nha cam quyen Phap (nhu mo truong tieu hoc Phap Viet, bo cac cuoc thi Huong o Bac Ky va Trung Ky, buoc cac vien chuc ban xu lam viec cho ho ngoai chu Nho phai thong thao chu quoc ngu, giam bot mot phan nhung han che khat khe ra bao bang tieng Viet...) phai cay den vai tro cua cac nha yeu nuoc Viet Nam. Cac chi si Viet Nam cuoi the ky 19 dau the ky 20 mac du hau het xuat than Nho hoc va quyet liet chong chu nghia thuc dan, deu som thay ro su tien loi, de hoc va cong dung cua chu quoc ngu. Dong Kinh Nghia Thuc cong bo Van minh tan hoc sach (1904) neu sau chinh sach lon, ma chinh sach dau tien la dung van tu nuoc nha: “Pham nguoi trong nuoc di hoc nen lay chu quoc ngu lam phuong tien dau tien, de cho trong vai thang dan ba tre con cung deu biet chu...”, va chinh sach thu sau la xuat ban bao chi quoc van (3). Tien si Tran Quy Cap, nguoi sau nay bi thuc dan Phap ket toi tu hinh, keu goi (1906): “Chu quoc ngu la hon trong nuoc/ Phai dem ra tinh truoc dan ta...” (4). Cu nghe Ngo Duc Ke tu nha tu Con Dao ve, khang dinh: “Cac nha tan hoc, cuu hoc deu biet rang muon khai thong phong khi cho de, truyen ba van minh cho mau, thi phai dung tieng minh chu minh” (5), v.v...

Vai tro cua bao chi, cac nha van.- Bao chi Viet Nam, va tiep sau bao chi la van hoc Viet Nam, da co cong lon la hoan thien, pho cap, thong nhat, nang cao chu quoc ngu, lam cho tieng Viet the hien bang chu quoc ngu tro thanh mot ngon ngu thong nhat du suc dien dat sang to, chuan xac, nhuan nhi moi van de cua cuoc song binh thuong cung nhu trong chinh tri, triet hoc, van hoc, khoa hoc, cong nghe hien dai...

Tu nhung nam 20 the ky truoc, bao chi tiep tuc hoan thien chu quoc ngu ve chinh ta, cu phap, tach ngon ngu van hoa khoi loi van chuong bien ngau, dong thoi nang len cho trau chuot hon, chuan xac hon van doi thuong. Nguoi dau tien de xuat phuong an cai tien cach chu quoc ngu, thay doi mot so diem duoc cho la chua hop ly, neu toi nho khong nham, la Nguyen Van Vinh, chu but Dong Duong tap chi. Bao chi chu quoc ngu tu dau the ky den cuoi nhung nam 20 da chuan bi cho su no ro cua van hoc Viet Nam nhung nam 30 tro di, voi viec dang tai van dich cua Phan Ke Binh, Nguyen Do Muc, Nguyen Ba Hoc, bien khao cua Pham Quynh, Le Thuoc, Dao Trinh Nhat, nghien cuu cua Nguyen Huu Tien, Tran Trong Kim, Nguyen Van Ngoc, Dao Duy Anh, luan chien cua Huynh Thuc Khang, Ngo Duc Ke, Phan Khoi, sang tac cua Pham Duy Ton, Nguyen Trong Thuat, Ho Bieu Chanh, Tan Da, Hoang Ngoc Phach, Dong Ho... va rat nhieu ten tuoi khac thuoc nhieu linh vuc khac nhau. Nhu nha giao Duong Quang Ham nhan xet, “thoi ky nay, bao chi ke tiep xuat ban, trong do co cac nha bao co gia tri, hoac ve phai cuu hoc, hoac ve phai tan hoc..., nho do ma quoc van moi thanh lap va co co so vung vang” (6) . Ve nang cao dan tri, thong qua bao chi bang chu quoc ngu, nguoi dan Viet Nam khong thong thao ngoai ngu truoc Cach mang Thang Tam 1945 van co the tiep can cac nha tu tuong the ky anh sang Phap, cac triet gia Duc, cac nha tan hoc Trung Hoa, cac nha duy tan Nhat Ban, va trong chung muc nao do van hoc an Do, Ba Tu...

Bao chi cach mang Viet Nam khoi nguon voi bao Thanh Nien do Bac Ho sang lap (1925) ma tuyet dai bo phan xuat ban bang chu quoc ngu, da giuong cao ngon co cach mang, luon luon di dau trong moi cuoc van dong dau tranh, xay dung, bao ve va phat trien dat nuoc, tu cac phong trao bi mat va cong khai dan den Cach mang Thang Tam thanh cong, thiet lap chinh quyen nhan dan, va dac biet qua may cuoc khang chien cuu nuoc, su nghiep thong nhat To quoc va tien hanh doi moi thanh cong... Chu quoc ngu truoc sau, nhat la tu khi co De cuong van hoa Viet Nam (1943), luon luon giu vai tro hang dau trong su nghiep bao ton va xay dung nen van hoa Viet Nam tien tien, dam da ban sac dan toc.

Sau 1945, voi cac chinh sach van hoa, giao duc, khoa hoc cua che do moi theo tam nhin cua nha lanh dao chinh la Chu tich Ho Chi Minh, chu quoc ngu cang co dip cat canh bay cao bay xa. Xoa nan mu chu, bo tuc van hoa, dung tieng Viet trong giao duc ke ca o bac dai hoc, xuat ban bao chi, de cao van hoc, chan hung van hoa..., chu quoc ngu duoc dat tren be phong vung chai cua toan dan toc de lien tuc co nhung buoc phat trien lon ca ve luong va ve chat. Tu nay, trong moi linh vuc hoat dong cua Nha nuoc Viet Nam: chinh tri, quan su, kinh te, xa hoi, van hoa, khoa hoc, ngoai giao... chu quoc ngu giu vai tro cong cu chinh thuc.

Su phat trien cua chu quoc ngu co dong gop cua toan the nhan dan Viet nam.- Nha van va nha su hoc Phap Jean Lacouture co ke lai, mot lan Thu tuong Quoc vu vien Trung Hoa Chu An Lai tiep ba nha van hoa chau Au: nha dao dien dien anh Ha Lan Joris Ivens, ky gia Marceline Loridan cua bao Le Monde (The gioi) va nha van Jean Lacouture tai Dai le duong nhan dan Bac Kinh, thu tuong co noi: Trung Quoc khong duoc may man nhu nhung nguoi ban Viet Nam, chung toi chua co cach viet chinh thuc tieng Hoa bang mau tu romain, do do tiep can nen van minh phuong Tay khong duoc de dang va thuan tien bang cac ban chung toi o Viet Nam (7). Cach phien am tieng Viet bang chu quoc ngu khoi thuy do mot tap the giao si chau Au: Bo Dao Nha, Italia, Tay Ban Nha, Phap, Ha Lan... (va nhu da noi o bai truoc, tai sao khong, su tham gia cua mot so tin do Cong giao nguoi ban xu thoi bay gio) de xuat va thuc hien, trong do chac chan co su gop phan dang ke cua Alexandre de Rhodes. No khong ngung duoc hoan thien, nang cao va su dung rong rai do cong lao cua toan the nhan dan Viet Nam trong do co bao chi, van hoc, khoa hoc... Tu dau the ky 20, neu khong co su ung ho cua cac phong trao yeu nuoc va cach mang Viet Nam, ke ca phan lon cac nha goi la “cuu hoc”, chu quoc ngu kho co mot buoc khoi dong ngoan muc nhu chung ta tung thay. Sau khi thanh lap che do Cong hoa nam 1945, neu khong co chinh sach nang do va su dung dung dan, hop long dan cua Dang va Nha nuoc Viet Nam, chu quoc ngu khong the co nhung buoc phat trien va cong hien to lon vao van hien Viet Nam va vao toan bo tien trinh phat trien cua xa hoi Viet Nam nhu no da co may the ky qua va hien nay. Trong tuong lai, voi su thang hoa cua dan toc vuot qua moi thach thuc trong van hoi moi, nhat dinh chu quoc ngu, phuong tien duy nhat chuyen tai tieng Viet, se ngay cang phat huy ruc ro, dong gop ngay cang nhieu vao nen van hien Viet Nam.

Phan Quang

(1) Dan theo nha su hoc Jean Chesneaux, Dong gop vao lich su quoc gia Viet Nam, 1955.

(2) Huynh Van Tong, Lich su bao chi Viet Nam..., 1973.

(3) Dan theo giao su Dang Thai Mai, Van tho cach mang Viet Nam dau the ky 20, 1961.

(4) Theo bao Tieng dan.

(5) Tap chi Huu Thanh.

(6) Duong Quang Ham, Viet Nam van hoc su yeu, 1941.

(7) Nhung giao si Dong Ten Jesus, 1991.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Viet Nam, Nam Ky, chu quoc ngu, The ky 20, The ky 19, su phat trien, bao chi, van hoa, nhan dan, van hien, Dan Viet, van hoc, cong, dau, nuoc

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chữ quốc ngữ trong nền văn hiến VN

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Chữ quốc ngữ trong nền văn hiến VN bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Chu quoc ngu trong nen van hien VN

Nhan xet, hay lien he ve tin Chu quoc ngu trong nen van hien VN co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Chu quoc ngu trong nen van hien VN de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0