Bi mat cua cai hat hoi

Tags: Ba Tu, Tuong Xenophon, Thoi co Hy Lap, cai hat hoi, than linh, nguoi ta, cho rang, chong lai, bi mat, chien binh, den, noi, thu, chuc


Bi mat cua cai hat hoi
Anh: Childrenshospital.

Tuong Xenophon thoi co Hy Lap ra suc dong vien binh si lieu minh chong lai nguoi Ba Tu. Ong noi hang gio ma chua thuyet phuc duoc ho. Bong mot chien binh hat hoi may tieng lien. Ai nay deu cho rang do la loi than linh nen nhat loat quy xuong, tuan lenh Xenophon.

Co nhung hien tuong xay ra hang ngay, qua quen thuoc den muc chung ta chang bao gio de y den no, coi thuong no, ma thuc ra no cung kha quan trong. Trong so nay co hat hoi. Va quanh cai hat hoi that lam chuyen ly ky.

Hat hoi, nhay mui – hien tuong tam linh?

Dang lam mot viec gi do, dot nhien ta thay ngua ngua, tung tuc trong hong, trong mui roi khong kiem che duoc nua, mot luong hoi manh bat ra kem theo mot am thanh dac trung: Hat-xi... hoi. Do la hien tuong nguoi mien Bac goi la “hat hoi”, con mien Nam goi mot cach nom na nhung hinh tuong hon: “Nhay mui”.

Khi hat hoi, nhieu nguoi nghi: “Co ai nhac den minh day!”. Nguoi ta coi hat hoi nhu mot hien tuong tam linh, the hien ngoai y muon, dap ung lai su chot nho, chot nghi cua nguoi nao do doi voi minh. Va nguoc lai, minh nho den ai do hoac cung ban be nhac den nguoi thu ba thi chinh vao thoi diem ay, nguoi nay se hat hoi.

Khong chi nguoi Viet ma hau het cac dan toc chau A nhu Trung Quoc, An Do, Nhat Ban, Trieu Tien, Thai Lan... deu tin nhu vay. Khong giai thich duoc vi sao hat hoi, nguoi xua pho mac viec nay cho than linh. Than thoai Hy Lap ke: Nam 400 truoc cong nguyen, tuong Xenophon ra suc dong vien cac chien binh cung ong lieu minh chong lai nguoi Ba Tu. Ong da noi hang gio nhung chua thuyet phuc duoc ho. Bong mot chien binh hat hoi may tieng lien. Ai nay deu cho rang tieng hat hoi ay la loi cua than linh ky thac; tat ca nhat loat quy xuong, tuan lenh ong. Khong thieu nhung chuyen tuong tu trong dien tich cua phuong Tay, cho rang su hat hoi cua minh khong do minh ma do mot dang cao sieu dieu khien.

Tinh quoc te cua hat hoi

Tieng Viet phien am hat hoi thanh “hat xi hoi”. Cac tieng khac deu na na the. Nguoi Anh, My goi la “Achoo” hoac “Atchoo”. Nguoi Phap: “Atchoum”; nguoi A rap: “Atsaa”; nguoi Tay Ban Nha: “Atchis”, nguoi Dan Mach – “Atjuu”, nguoi Tho Nhi Ky – “Hupshuu”, nguoi Na Uy – “Atsjo”... Cai danh sach nay keo dai khong dut.

Sau khi “do vay” nguyen nhan cho than linh, nguoi ta cung hieu ra hat hoi lien quan den suc khoe. Khi hat hoi, neu khong do mot benh tat nao do ghe tham thi it ra cung la mot con di ung. Nguoi ta hat hoi cang nhieu khi “uon minh”, cam cum.

Boi the, co mot thoi quen o Viet Nam la: Moi khi co hat hoi, nguoi ben canh lien nhanh mom noi “ (Chuc) Suc khoe!”. Neu hat hoi tieng thu hai, thi “Song lau”. Tieng thu ba – “Tram tuoi”, roi “Bac dau”, “Binh yen”, “Vo su !” cho nhung tieng hat hoi noi theo...

Chuc khi thay nguoi khac hat hoi duong nhu la phong tuc cua tat ca cac dan toc. Co nhung cuon sach danh nhieu trang ghi lai nhung loi chuc nay. Cau chuc ma nhung nguoi Anh, My dung la “Bless you!” (thuc ra “God bless you” – Chua phu ho cho anh) khi nghe tieng hat hoi thu nhat, “Keep you!” (Hay bao trong) cho tieng thu hai, roi “Give you peace!” (Binh yen nhe) cho tieng thu ba.

Nhieu nhat van la cau “Chuc suc khoe!”. Cau nay duoc dung boi nhung nguoi Tay Ban Nha va da so dan My latinh (Salud!), nguoi Bo Dao Nha, Braxin (Saude!), nguoi Duc (Gesunheit!), nguoi Do Thai (Labriyut!), nguoi Nga, nguoi Tiep, nguoi Bungari, nguoi Ucraina (Na zdrovie!)... Noi thi khac nhau nhung cung mot nghia. Nguoi Ba Lan, ngoai “Na zdrowie!” con chuc “Sta let!” (Tram tuoi).

Nhieu nuoc con dung cai hat hoi de boi toan, vi du hat hoi vao gio nao thi bao truoc diem gi, hat hoi theo kieu nao thi tinh net ra sao.

Y hoc noi gi?

Ngay nay, viec giai thich cai hat hoi thuoc ve y hoc. Theo do, qua trinh dien ra nhu sau: Mot yeu to gay kich thich nao do tac dong len nhung thu quan tren mang nhay, de doa su binh an cua co the. Lap tuc, chung bao len “trung tam hat hoi” nam o cuong nao theo cac day than kinh so 5 va 7.

Trung tam nay khong cham tre, gui mot thong diep den tat ca cac co co lien quan de tao ra mot qua trinh vo cung phuc tap la hat hoi. Nhung co nhan duoc menh lenh la co bung, co nguc, co hoanh cach, co chi huy day thanh doi, co hong, co mat va co mi mat (de “dong” mat lai cho kho bi tac dong cua luong hoi “nguy hiem” bat ra).

Cac co nay phoi hop hanh dong mot cach chuan xac va an y la thuong de truc xuat “ke la mat” ra khoi co the. “Ke la mat” ay kha da dang: Vi khuan gay cam cum da cu tru san, lam niem mac sung len va ngua ngay; bui bam, phan hoa, long cho, meo hoac cac hoa chat, hat tieu (chat piperine), bo ket chay, phao no...

Dac biet, anh sang cung la mot nguyen nhan gay hat hoi. Co 20-30% so nguoi khi nhin len troi nang, hoac nhin thang vao mat troi, tham chi duoi anh den qua sang, cung hat hoi lia lia. Nguoi ta bao nhung nguoi nay bi mac hoi chung hat hoi (sneeze syndrome) va hoi chung nay co tinh di truyen tu bo me sang con cai.

Nhu vay, hat hoi chang qua la mot phan xa phong ve cua co the, nham muc dich tong khu ra ngoai nhung ke ngoai xam chu khong phai mot than linh nao mach bao. Hat hoi la tot chu khong xau. No vua la phuong cach co the tu ve, “tong” ra ngoai nhung thu doc hai, vua la tin hieu bao dong la mot doi quan vi khuan la da tan cong de bac si chan doan benh va ke don thuoc chong lai chung.

Tat nhien, cai hat hoi chang chua ai, doi khi “soc” den khong dung luc. Vi du, ong tong thong dang trinh trong tuyen the truoc quoc hoi, co dien vien dang la luot noi nhung loi yeu tren san khau...

So lieu ve hat hoi

Cai hat hoi duoc cac nha y hoc sam soi ky lam. Ho xac dinh la khi hat hoi, khong khi bi “bung” ra ngoai voi toc do rat “dang ne” - 165 kilomet mot gio. Xin nho, gio cap 12 la cao nhat trong thang Beaufort, gay ra nhung con bao cuc ky ghe gom ma cung chi co toc do 117 km/gio. Moi lan hat hoi, ban ban ra tu 2.000 den 5.000 giot nuoc nho li ti, moi giot chua trung binh 100.000 con vi khuan, vi trung, di xa duoc tu 1,5 den 2 m.

Khi bi cam cum, neu tu do hat hoi (khong che mieng) thi that la dai hoa cho moi truong va nhung nguoi xung quanh minh. Hat hoi cung chang bao gio “doc hanh”, ma luon luon co hoi co thuyen, nghia la bao gio cung la mot trang 2-3-4 tieng lien tiep. Nguoi ta da ghi am mot nguoi dan ong hat hoi mot mach 40 cai, khien ong met dut hoi. Sach Guinness con ghi mot ky luc khung khiep: Ba Donna Griffiths o Pershore (Anh) nam len 2 bat dau hat hoi tu ngay 13/1/1981 va trong nam dau tien, nguoi ta ghi nhan duoc hon 1 trieu cai, sau chan, khong ghi nua, va ba (dung hon la co be luc do) chi dung lai ngay 16/9/1983, nghia la lien tu ti 978 ngay, ke ca giua bua an, tru luc ngu. Chac “nu hoang hat hoi” nay xung hung xung ba con lau moi co doi thu.

Con chung ta? Chi khong de y thoi chu chang it dau, moi ngay khong duoi 4 lan, khong ke khi trai nang tro troi. Neu vay, hang nam chung ta hat hoi so so cung 1.500 cai.

(Theo Dep)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Nghịch lý "dính" tham nhũng, "bỗng dưng" bị tâm thần

"Dư luận đặt ra có phải ông đó tâm thần không? Vấn đề là tại sao tham nhũng lại bị tâm thần nhiều thế?". Người ta bảo khi giám định là tâm thần, nhưng giải quyết việc gia đình lại rất bình thường.

Tìm hiểu: Ba Tu, Tuong Xenophon, Thoi co Hy Lap, cai hat hoi, than linh, nguoi ta, cho rang, chong lai, bi mat, chien binh, den, noi, thu, chuc

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bí mật của cái hắt hơi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Bí mật của cái hắt hơi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Bi mat cua cai hat hoi

Nhan xet, hay lien he ve tin Bi mat cua cai hat hoi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Bi mat cua cai hat hoi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Khoa Hoc trong chuyen muc Khoa hoc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Khoa Hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0