Xam Bo Ho

Tags: Bo Ho, Ha Noi, Xam Bo Ho, Dong Xuan, nguoi hat xam, tau dien, nhung nguoi, am nhac, tai sao, Viet Nam, duong pho, den, goi, dau, nha


Xam la am nhac duong pho. Nhung tai sao no khong gan voi mot cai duoi khac ma lai gan voi Bo Ho? Lai co nguoi goi “Xam tau dien”? Thuc ra cach goi khac nhau nhung co so de goi lai khong khac: Tau dien muon chay di dau thi cung bat dau tu Bo Ho va tu dau ve thi cung dung o Bo Ho.

hatxam

Hat xam da tro thanh nghe thuat bieu dien.

Tai sao nhung nguoi hat xam khong chon ga Hang Co cung la ben Tau con dong duc hon ben tau dien? Gian don la tau dien tuy chi toi da co 3 toa, cho it khach hon nhung lien tuc chuyen di chuyen ve nen khach luon luon moi. Con tau hoa lai khong di ve lien tuc, hon nua, xuong tau la nguoi ta ve nha hay den ngay noi can den. Do vay, ben tau dien la noi kiem tien thuan tien hon cho khac, vi the dan gian gan xam voi tau dien. Trong nhung nguoi hat xam, khong co nhung quy uoc ve lanh dia, nhom nay ngoi cho nay thi nhom kia tu biet di cho khac. Giua ho khong bao gio co au da tranh gianh cho hat, vi ho rat hieu cau noi “Dong canh tuong lan”.

Truyen thuyet ke rang, vao the ky XIII, Hoang tu Tran Quoc Dinh bi nguoi em trai dam mu mat giua rung xanh, doat ngoc quy de chiem ngoi vua. Trong con me sang, Dinh mo thay minh duoc ca hat voi mot bay tien nu trong tieng nhac tung bung… Tinh day, Hoang tu moi biet la minh duoc nhung nguoi dan que thon da het long cham soc. Qua con hoan nan va nho lai giac mo, Dinh da lan mo tu tay che tac cay dan bang mot ong tre dai, co can mem de nan tieng chinh am, lai co day xe bang vo cay va co que de bat, go thanh tieng nhac. Chang con soan ra ca nhung bai tho de hat, ke le tam tinh cua minh, cua doi, mang niem vui den voi moi nguoi, moi nha, tay dan mieng hat khap moi noi, tu ben song, bai cho, san dinh… Tieng tam cua chang ca si mu vang den tan kinh thanh, Thai Thuong hoang cho voi vao cung, moi hay do chinh la Hoang tu mat tich nam nao… Tu day, Dinh ra suc day do cho moi nguoi dan hat, nhat la nhung nguoi khiem thi, vua la de vui doi, vua la nghiep muu sinh…

Vay xam ra doi tu khi nao? Co nha nghien cuu cho rang, co the  xam ra doi truoc khi co hat cheo, la mot trong nhieu nguon gop phan cau thanh hat cheo. Hoac xam chi la ban sao vung ve cua hat cheo trong dieu kien va hoan canh rat u han che cua lop nguoi tat nguyen; hoac day la moi lien quan ruot ra tat yeu khong ai choi cai giua hai loai hinh, boi chinh nghe nhan xam xep hat xam va cheo cung loai trung ca, trong khi tuong vao loai vo ca, ca tru vao loai van ca. Cac nghien cuu ve xam cho ra ket qua: Hat xam la mot the loai khan xuat hien o Ha Noi vao nhung nam cuoi the ky XIX, dau the ky XX. Ban dau chi co xam Ha Noi, sau do da “loang” ra de co nhung dieu xam Ninh Binh, Nam Dinh, Hung Yen… Xam co rat nhieu bai, nhung co 7 bai dac trung la Xam cho, Chenh bong, Riem hue, Ba bac nhip bang, Phon hue, Hat voi ai va Xam thap an voi nhung lan dieu Xam cho, Xam thap an, Xam tau dien... Cac bai xam ve Ha Noi thuong nham den hai dich, gioi thieu voi nguoi o que ve do thi phon hoa nay va “ninh” nguoi dan thi thanh, noi hang ngay ho nai lung kiem song. Trong bai “ Ha Noi 36 pho phuong” co doan:

Ha Noi nhu dong tien sa

Sau gio tat het den xa den gan

Vui nhat co cho Dong Xuan

Mua nao thuc nay xa gan xem mua….

Trong bai “Vui nhat Ha Thanh” co cau:

Bac ky vui nhat Ha Thanh

Pho phuong sam uat van minh rop troi

Thanh tao lich su du mui

Cao lau rap hat vui choi du day

Dau dau khap het dong tay

Thang Long thang dia xua nay tieng don

Cu thoi bam sau pho phuong

Ngay nay mo rong den hang vai tram

Nguoi di xe chay am am

Dua chen thuong mai boi phan hon xua

Nhat vui la canh Bo Ho

Nhung nam 30 cua the ky truoc, o bai An Duong co xom xam. So di co ten nhu vay boi xom co chung 10 noc nha gom toan nhung nguoi hat xam. Ban ngay ho di hat, toi lai ve nau nuong ngu o day. Xom ton tai den nam 1954, sau do thi moi nguoi mot noi. So luong nguoi hat xam dong nhat la thoi ky Phap thuoc va nhung nam dau cua cuoc khang chien chong Phap. Song tung bung nhat lai la nam 1954. Sau khi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa ra doi, xam con duoc “thoi su hoa”. Chang han de huong ung phong trao binh dan hoc vu, cac nghe nhan xam da sang tac bai  “Tieu tru giac dot” (duoc trinh dien o chieu xam Dong Xuan voi loi moi “Tieu tru tham nhung”). Sau Hiep dinh Gio-ne-vo, Nha nuoc van dong nhieu nhom hat xam, cu nguoi viet bai hat va den dien o cac vung duyen hai mien Bac nham chong lai phong trao di cu vao Nam do thuc dan Phap loi keo. Vai ba chuc nghe nhan hat xam o Hai Duong, Ninh Binh, Nam Dinh, Bac Giang, Ha Noi… da tham gia cuoc van dong nay. Nha van Thanh Tinh duoc giao phu trach mot nhom hat xam gom 23 anh chi em khiem thi, ve vung Bui Chu, Phat Diem de hat voi muc dich tren. Hoa binh lap lai o mien Bac, tai ben tau dien Bo Ho van co kha nhieu nguoi khiem thi hat xam, co mot cap vo chong lun tit hat rat hay va ho kiem song o day cho den khi My nem bom Ha Noi thi dat diu nhau di dau khong ro. Nhung nam 70, loai hinh nghe thuat nay mai mot roi di dan vao quen lang. Ke tu do nhung nguoi hat xam khong con duoc hanh nghe nua, hat xam tuong chung nhu da that truyen.

Khi san khau hat xam xuat hien tren khu pho di bo Hang Dao - Dong Xuan tu dau thang 4-2006, bong nhien nguoi ta thay xam van con duyen  va man ma lam. Nhac sy Thao Giang, chu nhiem chuong trinh am nhac  dan gian “Ha Noi 36 pho phuong” va cung la nguoi co cong suu tam, khoi phuc lai nghe thuat hat xam cho rang, cach buon ban, cac cua hang co the thay doi nhung hon cua bai hat van o trong tam thuc moi nguoi khi ho nghe xam. De phuc vu cho chuong trinh nay, nhom “Xam Ha Noi” da suu tam duoc khoang 20 dieu. Ngoai nhung dieu duoc pho tu tho cua Nguyen Khuyen, A Nam Tran Tuan Khai, Nguyen Binh, nhu: Muc ha vo nhan, Anh khoa, Lo buoc sang ngang, Trang sang vuon che… thi con  nhieu  dieu khac, trong do kha dac sac chinh la “Xam tau dien” do nghe si Mai Tuyet Hoa trinh bay. “Xam tau dien” dac sac boi day chinh la dieu xam cua rieng Ha Noi. Neu ca tru, hat co dau la “dac trung” cua pho Kham Thien, thi hat xam la dac trung cua cho Dong Xuan va pho co. Nhung nghe si yeu xam phai ke den NSUT Xuan Hoach (Nha hat Ca mua nhac Viet Nam), Van Ty (Vien Van hoa dan gian), Thanh Ngoan (Nha hat Cheo Viet Nam), Doan Thanh Binh (Truong Dai hoc San khau - Dien anh), co “xam tre” Mai Tuyet Hoa (Vien Am nhac)… cung cac nhac sy Hanh Nhan, Hong Thai, Le Cuong, Tu  Cuong… da tap hop ve Trung tam Phat trien nghe thuat am nhac Viet Nam cua Giao su, Tien si Pham Van Khang va nhac sy Thao Giang tu nam 2003.

Do la nhung tin hieu tot cho mot tuong lai cua xam trong van hoa duong pho cua Thang Long - Ha Noi. Va chac la se khong bi ruong ray nhu mot thoi...

Vietbao (Theo: hanoitv.vn)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Tìm hiểu: Bo Ho, Ha Noi, Xam Bo Ho, Dong Xuan, nguoi hat xam, tau dien, nhung nguoi, am nhac, tai sao, Viet Nam, duong pho, den, goi, dau, nha

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Xẩm Bờ Hồ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Xẩm Bờ Hồ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Xam Bo Ho

Nhan xet, hay lien he ve tin Xam Bo Ho co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Xam Bo Ho de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ha noi nghin nam thang long trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ha noi nghin nam thang long
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0