Tuc tho ca voi ven bien Nam bo

Tags: Nam Hai, Nam Bo, Bo Tat, Duc Ngu, trong dat lien, le dang huong, ca voi, ca ong, ven bien, Bien Nam, ngu dan, cu dan, tuc, tho, lon


Ca voi dong mot vai tro het suc quan trong trong doi song tam linh cua cu dan vung bien Nam Bo. Vi the o hau het cac lang ven bien deu co tuc tho ca voi tham chi, ngay ca nhung vung nam sau trong dat lien cung co lang tho loai ca nay.

Theo Dai Nam nhat thong chi thi ca Voi duoc goi la Duc Ngu. Cuon sach nay con ghi ro “Duc Ngu dau tron, noi tran co lo phun nuoc ra, sac den tron lang, khong co vay, duoi co mang nhu duoi tom, ca tanh tu thien hay giai cuu cho nguoi khi qua bien mac can. Dau nien hieu Minh Mang vua dat cho ten la Nhan Ngu, dau nien hieu Tu Duc doi lai ten nay (Duc Ngu). Loai ca nay trong Nam Hai thi linh, con o bien khac thi khong linh”.

cavoi.jpg
Bo xuong ca voi o dinh ong Nam Hai.

Neu nhu cac quoc gia o phuong Tay coi ca voi la mot nguon loi lon co gia tri kinh te cao, thi cac dan toc o vung Dong Nam A lai coi ca voi nhu linh vat, an nhan cuu mang cua minh. Ca voi la mot Phuc than cua bien ca ma ho luon ton kinh va duoc dan gian thanh kinh goi bang nhieu danh xung trang trong nhu: ong Khoi, ong Long, ong Nam Hai...  va duoc cac vua nha Nguyen sac phong la Nam Hai Cu Toc Ngoc Lan Thuong Dang Than. Ca voi o vung Dong Nam A khong he bi giet hai, tham chi y thuc bao ve ca voi con duoc ngu dan nang len gan nhu la mot phong tuc mot tin nguong ma da phan nhung nguoi lam nghe bien deu phai tuan theo.

Cho den nay, co rat nhieu truyen thuyet, giai thoai, truyen ke trong dan gian lien quan den tuc le tho ca ong. Tuc truyen rang, ca voi la tien than cua duc quan the am Bo Tat da co lan hoa than de cuu kho chung sinh. Ngai hoa than thanh ca voi di tuan du bien Nam Hai.

Mot hom, tren toa sen nhin luot qua song gio dai duong, ngai khong khoi dau long khi thay muon van sinh linh gap con phong ba bao tap phai bo minh vi giong to, ma nhung nan nhan dang thuong nay chi la nhung ngu dan hien lanh lay nghe danh ca de nuoi than. Truoc canh tuong dau long do, Bo Tat lien coi chiec phap y, xe tan thanh tung manh nho nem xuong mat bien menh mong.

Moi manh vun theo nguyen y cua Bo Tat da bien thanh mot con ca voi voi trach nhiem cuu nguy dam ngu dan lam nan truoc bao to cua Nam Hai dai duong. Ke tu do, ca voi la an nhan cua dam thuyen chai song tren bien ca.

Tuy nhien, hinh voc ca voi luc do tuong doi nho khong du suc chong choi voi song to gio lon, do vay duc Quan The Am lien muon bo xuong cua ong Tuong (voi) tren rung cho dan ca, nho the dan ca moi du suc manh chong lai suc manh cua dai duong. Cung vi the, dan ca mang ten la ca voi (vi muon xuong voi va cung vi to lon nhu voi).

Voi suc voc to lon, ca voi mac suc vay vung giua bien ca va duong dau voi song to gio lon, kem giu cho thuyen, ghe duoc thang bang, khong bi tan vo trong bao to, lai diu cho ghe thuyen vao tan bo bien. Tuy nhien do to lon nen cham chap, nhieu truong hop biet co thuyen chai lam nan nhung o qua xa, ca voi co suc boi toi cung khong cuu kip nan nhan. De giup cho ca voi lam tron nhiem vu cuu nan cua minh, Bo Tat lien ban cho chung phep thau duong, du o bat cu noi nao can den deu co the cuu kip thoi.

Mot cau chuyen khac lai ke rang: vao khoang nam 1799, trong luc Nguyen Anh bon tau Tay Son, tim duong chay sang Xiem thi gap con bao lon lam thuyen ong chao dao. Dung luc ay, co con ca voi den nang thuyen len va dua vao bo nen ong moi thoat nan. Vi le do, vao nam 1802, Nguyen Anh len ngoi, lay hieu la Gia Long, nho on ca ong da cuu giup minh nen moi sac phong cho ong la Nam Hai Dai Tuong Quan.

Cho du bat nguon tu truyen thuyet nao di nua, trong dan gian Nam Bo, nhat la nhung ngu dan ven bien thi ca voi (con goi la ca ong) la mot dong vat linh thieng thuong xuyen cuu giup nhung nguoi gap nan tren bien. Ngu dan, moi khi ra khoi, neu gap chuyen gi bat trac thi ho lap tuc cau "ong", mong “ong” den cuu giup. Ho cho rang, lan nao “ong” cung den kip thoi de cuu vot nhung nguoi bi tai nan tren bien va  khi gap ca “ong” luy (chet), dan lang bien coi nhu gap dieu lanh, tin rang se duoc phu ho.

Theo quy uoc, nguoi phat hien “ong” luy dau tien duoc xem la nguoi duoc “ong” tin nhiem, do do duoc vinh huong chuc truong nam, thay mat dan lang chiu tang ong trong suot 100 ngay. Khi phat hien “ong” luy, nguoi ta tim cach diu xac “ong” vao bo, va van truong huy dong dan lang dua ong len bo de lam le an tang. Truong hop gap phai xac ca ong qua lon thi nguoi ta dung dang quang lai, cu nguoi canh giu cho den khi thit ra het moi lay bo xuong dua len lang tho.

Thoi Nguyen, con co quy dinh, lang nao bat gap ca ong chet thi ly truong phai trinh len phu, huyen de quan cho linh ve kham dinh, cap tien tuat, huong den, vai do quan du 7 vong va cho kham liem, cap dat xay lang va ruong huong hoa de tho. Nghi thuc tang che hoan toan dua vao “Tho Mai Gia Le”, rat long trong tuy co rut gon hon so voi le tang nguoi. Sau do, du ba nam thi cai tang, lay xuong xep vao quach, khap dua vao lang da xay san de tho. Lang ong co nguoi trong coi, huong khoi, co mot hoi dong quan ly lang.

Ngay le cung ong dien ra giua cac noi khong dong nhat, dieu nay phu thuoc vao ngay ca ong luy. He ca ong luy vao ngay nao thi nguoi ta lay ngay do lam ngay cung. Nhung thong thuong, ca ong thuong luy vao nhung thang co bien dong, co gio bao nhieu. Vi vay, o Binh Dai, Ben Tre thi lay ngay 16/6 am lich de cung con o Song Doc, Ca Mau lay cac ngay 14, 15, 16 thang 2 am lich; Cau Ngang, Tra Vinh thi cung vao ngay 10,11,12 thang 5 am lich.

Le cung to chuc quy mo lon hay nho cung phu thuoc vao tinh hinh kinh te cua tung dia phuong. Nam nao, dia phuong nao lam an kham kha, di bien danh bat duoc nhieu ca tom... thi nam do dia phuong do se cung lon, con nguoc lai thi cung nho. Duy co dieu, vat pham dung de cung trong ngay le nay thi gan nhu khong co su khac biet lon giua cac dia phuong.

Ve co ban, nghi thuc cung ca ong khong khac may so voi nghi thuc cung o dinh lang,  gom nhieu nghi le va trai qua nhieu giai doan khac nhau. Thong thuong thi, le hoi nghinh ong duoc bat dau tu luc rang sang. Mot doan thuyen duoc chuan bi san de ra khoi. Hang tram chiec tau danh ca cua ngu dan trong va ngoai tinh duoc trang tri co hoa, neo dau ken dac duoi ben song. Mac du vay, cac ghe nay deu dau mot cach rat trat tu, co hang co loi va trong rat dep mat. Di dau la chiec ghe chinh co trong tai lon, chu le truc tiep ruoc lu huong len tau. Tau duoc trang tri rat cong phu, long lay va lon nhat. Co khi nguoi ta ket tu ba chiec tau lai. Tren tau co ket hoa, treo co, co ban huong an va bai vi thuy tuong, co trang bi dan nhac ngu am va mot so nguoi biet hat mua an mac chinh te, huong thang ra bien.

Ra toi cua bien, nhieu tau khac tiep tuc duoc nhap vao doan dieu hanh. Hang tram den hang ngan tau du moi kich co, cong suat, kieu trang tri tao ra mot khung canh day mau sac song dong ca mot vung cua bien rong lon. Tieng song nuoc, tieng dong co am am vang xa. Hang ngan nguoi du moi sac ao dung ngoi tren boong tau vay co hoa lung linh trong canh non nuoc may troi xanh ngat pha lan khoi tau lan toa tren mat bien. Trong khi do, o tren bo, tieng ken, tieng trong, tieng nhac noi len ron ra.

Tren duong dieu hanh, neu gap ca ong phun nuoc (ong doi) thi doan tau quay tro ve ngay. Neu khong gap thi doan tau tiep tuc ra khoi, khi ra den dia diem da dinh thi dung lai. Vi chu le mac ao dai den, chit khan, chan di hai, ra lenh giong ba hoi trong, roi lam le dang huong, dang ruou, doc so cau quoc thai dan an, mua thuan gio hoa, bien nhieu tom ca, sau do lam le xin keo ruoc ong ve. Tai lang se tiep tuc dien ra cac nghi le cung bai den tan khuya.

Tiep theo la le cung tien hien, hau hien, co doc van te, co to chuc hoc tro le dang huong, va thuc cung lam tu thit gia suc, gia cam la chinh. Le chanh te bat dau tu 24 h cung ngay. Thuc cung thuong la mot con heo trang, hai mam xoi dap cao, co ca ruou va tra, co hoc tro le dang huong va dan ngu am tau nhac.

Trong khoanh khac nay, khoang cach giua than linh va doi song dan da duong nhu khong con nua. Tuc tho ca ong cua cu dan Nam bo la mot dao ly co truyen, tham duom tinh nhan van cua dan toc. Va le hoi nghinh ong chinh la dip de thoa man nhu cau den on, dap nghia cua cu dan vung bien doi voi dang cuu nhan do the, duoc con nguoi ton sung va biet on.

Vietbao (Theo: Bao Can Tho)
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Khám Phá Việt Nam NỔI BẬT

"Sex tour" lên truyền hình thực tế

Ngôi sao phim khiêu dâm Rebecca More khiến người Anh giận dữ vì đang quay một chương trình truyền hình thực tế, trong đó cô đi vòng quanh nước Anh chọn người ngẫu nhiên để quan hệ với cô. 

Tìm hiểu: Nam Hai, Nam Bo, Bo Tat, Duc Ngu, trong dat lien, le dang huong, ca voi, ca ong, ven bien, Bien Nam, ngu dan, cu dan, tuc, tho, lon

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tục thờ cá voi ven biển Nam bộ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tục thờ cá voi ven biển Nam bộ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tuc tho ca voi ven bien Nam bo

Nhan xet, hay lien he ve tin Tuc tho ca voi ven bien Nam bo co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tuc tho ca voi ven bien Nam bo de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong tuc tap quan trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong tuc tap quan
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0