Tin nguong phon thuc quanh vung Den Hung

Tags: Den Hung, Hung Vuong, Dat To, Thoi Mai, sinh soi nay no, su sinh soi, Phon Thuc, tin nguong, le hoi, dan lang, nguoi ta, nhan vat, quanh, dinh, ba


Cac di tich tho Hung Vuong va cac nhan vat thoi Hung co dam dac o vung Dat To quanh Den Hung.

Hang nam xuan thu nhi ky cac lang deu mo hoi, xua goi la vao dam de lam le hoi ky niem vi than do dan lang tho cung. Le hoi khong chi don thuan ky niem than ma thong qua day con nguoi con muon bay to the gioi quan va nhan sinh quan cua minh. Do vay cung mot luc cac tin nguong dan gian duoc the hien de cau su che cho phu ho cho dan khang vat thinh, cuoc song yen vui, no du cho ca cong dong va tung thanh vien cua lang Cha. Cac lop tin nguong vat linh, da than giao, ma giao, to tem, phon thuc... thuoc nhieu nien dai xa gan khac nhau trung lop len nhau cung duoc the hien trong mot hoi le. Nhung muc dich cuoi cung  cua le hoi dinh dam la cau mong mua mang, con nguoi, con cua duoc sinh soi nay no cho dong dan dai lu, ngo lua day cot day bo. Do chinh la tin nguong phon thuc cua cac cong dong cu dan trong lua nuoc. Trong kho tang van hoa dan gian thoi Hung Vuong da de lai nhieu dau an cua tin nguong nay. Vat tuong trung cua su sinh soi nay no chinh la no nuong, la vat giong nam va nu. Ten khoa hoc goi la Linga va Yoni. Do vay quanh den Hung co nhieu lang tho sinh thuc khi, bieu tuong chung nhat cho tin nguong phon thuc. Mot lang o Viet Tri dung ngoi mieu tho tuong mot ba banh con goi la mieu ba toc (toc vay). Mieu nay tho truoc con duong ngap lut quanh nam, dan ba con gai loi qua deu phai toc vay. Tho ba toc la tho vat giong sinh soi ra noi giong. O dau lang Thu Cuc nguoi ta tho Ba Nang, tuong truyen la con quan dia phuong. Mot con nguoi ham muon tot do, bat nhieu con trai hau ha khong xue, phai dung ngua duc thay dan ong nen Ba Nang bi chet. Nguoi ta tho ba la tho cai dam, bieu tuong cua su sinh soi giong noi. Cai dam da duoc dan gian thieng hoa cau cung de  lay khuoc.  Hang nam ho ruoc chan nhang o mieu Ba ve lang lam tiec cau te va hoi he linh dinh de mong lay su cau te linh nghiem cho mua mang tot tuoi va con nguoi sinh soi dong duc. Den mieu lang Tu Xa khong xa Den Hung tho mot cai dui va cai mo cau khoet lo. Nua dem 11 thang gieng ong tu va doi trai gai lam le mat. Ong Tu cung no nuong xong dua dui cho nam cam, mo cau dua cho nu gioi. Ong tu hoi “Cai su lam sao?” nam nu choc dui vao lo mo cau cung dap: “Linh tinh tinh phoc”. Sau 3 lan nhu the ho cung dan lang chay quanh mieu 3 vong roi tan ra rung tram thuc hien “nam nu tinh giao dich thuc”. Cap thanh nu tu nao co chua vao dip ay duoc lang thuong hau hinh.

Dinh lang ay tho cac nhan vat thoi Hung. Khi nha nuoc co dai ra doi, xa hoi chuyen giao tu nu quyen sang nam quyen, vi tri nguoi dan ong duoc de cao thi tin nguong phon thuc o nhieu lang gan Den Hung chi thay tho vat giong nam. Le hoi o lang Di Nau co tro cuop ken. Ba muoi cap ken la nhung doan tre tron nho dai hon gang tay. Nguoi ta cung le xong tung ken ra san dinh cho dan lang vao cuop voi quan niem cuop duoc thi “khuoc”, may man, se sinh trai. Cung theo quan niem ay ma dan gian treo cac doan tre, go nho dai gang tay, tuong trung vat giong nam o gian muop gian bau lay sinh khi nam cho chung sai qua hon.

Lang Phu Loc phia Bac Den Hung, tho Tan Vien va Son Quan Than Ho o tren qua doi rung Cam. Le mo cua rung dau xuan voi nghi le phon thuc duoc mo ra trong hau cung den tu 3 tet. Den mong 7 tet tai day co tuc mua ga phu: Cac cap nam nu, nam dong kho coi tran, nu mac yem va vay coc mua von nhau nhu dong tac trong mai phu nhau o san den. Nua dem tach tung doi nam nu tan vao cac goc cay tiep tuc mua von nhau. Dieu mua nghi le nay vua mo ta canh san bat  cua nguoi son cuoc vua the hien tinh phon thuc cua nam nu giao hoan. Sau nghi le nay dan lang vung tin mot nam moi duoc mua  va se co them nhieu dinh duoc sinh ra.

Hat xoan la di san van hoa duoc ra doi tu thoi Hung vuong vi theo truyen thuyet, mot lan cong chua theo vua Hung tuan du den Lai Len lang Kim Duc thi tro da. Vua Hung cho voi dan lang den hat cho cong chua bot dau bung. De cong chua kip ve que o lang Thoi Mai sinh de, nguoi ta vua khieng kieu vua chay. Dan lang cung vua chay theo vua hat. Tu day hang nam dan Thoi Mai, nay la xa Cao Mai huyen Lam Thao lai moi phuong xoan o Kim Duc den hat xoan o dinh Thoi Mai. Vi hat vao mua xuan nguoi ta phai goi chech thanh hat xoan de kieng cham huy nu tuong Xuan Nuong thoi Hai Ba Trung duoc tho o nhieu lang Phu Tho.

Hat xoan la hat tho truoc cua dinh, la dan ca le nghi thuong chi dien ra cac ngoi dinh tho Vua Hung va cac nhan vat thoi Hung. Le hoi hat xoan co 14 qua cach, tuc la 14 bai dien xuong. Qua cach cuoi cung goi la “cai hoa -  mo ca” tiet muc nay dien ra luc tan dem nhung chua thanh ngay. Do la luc troi dat con mu mo, am duong lan lon. Do la khoanh khac thieng lieng sinh thanh “am duong hop duc”. Khi ay long dinh duoc don sach, cua dong, tat het den nen chi co mot ngon nen chay tren thuong cung tao ra thu anh sang yeu mo ho nua dem nua ngay. Cac co dao cua phuong xoan cung trai dinh lang so tai cai tay vao nhau tao thanh nhung canh hoa no. Hanh dong nay mang y nghia nam nu tac hop thi ra hoa ket trai. Dien xuong nay la su mo phong cua phon thuc. Sau cai hoa la mua hat “ mo ca”. Ca la cac co dao cua phuong xoan. Trai lang mua don bat “ca” de lam le  dang cung len vi vua cua lang. Dieu mua cung tuong trung cho nghe song nuoc chai luoi cua cu dan lang Cha xua. Nhung y nghia sau xa cua dien xuong nay la bieu hien tin nguong phon thuc. Thuc hien nghi thuc tin nguong ay de cau cho su sinh soi nay no, mua mang cung vat nuoi, ca con nguoi se sinh soi, phat trien.

O quanh Den Hung con thay dam dac nhung le hoi dan gian ma trong phan le cua hau het cac le hoi deu thuc hien tin nguong phon thuc. Vi trong lang nao lang ay danh, thanh lang nao lang ay tho nen phon thuc duoc the hien qua cach tho le rat khac nhau o moi lang nhung voi cung muc dich cau chuc cho su sinh soi phat trien.

Tim hieu tin nguong nay se giup ta hieu sau hon ve nen van hoa Hung Vuong tren que huong Dat To va ca nuoc.

Viet Bao (Theo Phu Tho Portal)


Tìm hiểu: Den Hung, Hung Vuong, Dat To, Thoi Mai, sinh soi nay no, su sinh soi, Phon Thuc, tin nguong, le hoi, dan lang, nguoi ta, nhan vat, quanh, dinh, ba

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tín ngưỡng phồn thực quanh vùng Đền Hùng

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tín ngưỡng phồn thực quanh vùng Đền Hùng bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tin nguong phon thuc quanh vung Den Hung

Nhan xet, hay lien he ve tin Tin nguong phon thuc quanh vung Den Hung co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tin nguong phon thuc quanh vung Den Hung de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong tuc tap quan trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong tuc tap quan
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0