Si tu xua va chuyen cau may truoc ky thi

Tags: Van Mieu, Trung Quoc, Thang Long, Bia Tien Si, su tiep noi, su bien doi, noi tho phung, si tu, ky thi, cau may, goi la, bieu tuong, thi cu, xua, den


Cu den truoc moi ky thi, nguoi ta lai bat gap cac si tu len chua, den thap huong xin loc hay den Van Mieu so dau rua, lay bia tien si... Thuc ra du co nhung diem khac nhau theo su bien doi cua doi song xa hoi nhung dieu do chi la su tiep noi nhung gi da co tu xa xua - nhung si tu xua cung cau may truoc moi ky thi.

Noi tho phung Thanh Nho la nhung den, mieu tho Khong Tu va cac bac tien hien Nho gia khac, chang han nhu Chu Van An; si tu den day le bai de to long thanh kinh, nguong mo. Trong nhung noi tho phung, Van Mieu o kinh do la noi tho chinh, co tinh chat quoc gia nen duoc nhieu si tu tim den.

Sau khi lam le tai Van Mieu, si tu se ra chiem bai hang bia Tien si, noi ghi ten nhung nguoi do dat qua cac ky thi truoc do va doc nhung dong chu trong noi dung van bia voi nhung loi nhac nho, dong vien, khuyen khich. Trai nguoc voi nhung cach “cau may” bang cach xoa dau rua da, xoa mat bia nhu suy nghi lech lac cua cac si tu thoi nay, si tu xua chi dung xem doc cac tam bia Tien si de cam nhan, suy ngam y nghia, thong diep tinh than ma nguoi xua gui gam, tu do no luc vuon len noi theo guong cac bac tien nhan. Dung nhu noi dung tam bia Tien si khoa Giap Thin (1604) co doan viet: “Bia da nguy nga, truong Giam sung sung bang de, chinh de neu guong cho si tu, lam tru da vung chac cho nen danh giao”.

Neu thi o Thang Long, ngoai Van Mieu, si tu con den den Ngoc Son noi tho phung nhieu bac thanh than, trong do co Van Xuong de quan vi than coi soc ve van chuong khoa bang. Dan gian quan niem rang neu ai duoc ong cam but cham vao ten thi hoc hanh tan toi, thi cu thanh dat do cao, chinh vi quan niem day la noi bieu tuong cho van hoc ma sau nay den doi Nguyen, mot dai quan va la nha tri thuc dat Thang Long la Nguyen Van Sieu da cho dung “dai nghien, thap but” truoc cong den lam phong phu them cho noi bieu trung van hoc nay.

Dieu thu vi la ngay truoc cong vao den Ngoc Son con dap noi hai ben hinh rong, ho gui gam ham y mong nguoi hoc se co ngay duoc de ten tren bang Long, bang Ho (hay con goi chung la bang Long ho). Day la mot cach goi khac cua bang vang de ten nhung nguoi do Tien si theo cach goi co tu thoi Duong o Trung Quoc nen trong noi dung nhieu bia Tien si deu nhac toi, vi du: “Lay khoa Tien si lam bang Long ho, ma su nghiep cac danh nho deu bat dau tu khoa cu, khien cho nhan tai dung mai khong het” (Bia Tien si khoa Giap Thin-1604) hoac cau: “Ke si o chon nha tranh vach dat, mot khi duoc ghi ten o bang Long ho, than duoc du vao hang khoa danh thi phai lam the nao de khong ho then voi tam da nay” (Bia Tien si khoa Binh Dan -1746).

Di cau mong

Cac si tu thoi xua truoc khi di thi thuong den nhung den, mieu duoc cho la rat linh thieng de cau mong. Co the hieu cau mong la viec mot nguoi truoc khi ngu muon mo thay mot giac chiem bao de biet ve dieu gi do ma ho dang du dinh thuc hien. Theo cac sach ve thuat giai doan mong thi cau mong duoc chia lam hai truong hop, muon duoc giac mong lanh goi la “ky” (Ky mong), khong muon thay diem hung trong giac mong goi la “nhuong” (Nhuong mong).

Nguoi ta cau mong bang cach le bai truoc khi di ngu va suy nghi luon lien tuong, chu tam cau khan than thanh bao cho minh gap mong lanh tranh gap mong du. Theo cac giai thoai ve nhung vi Tien si Nho hoc, truoc khi thi do, nhieu nguoi luc ve kinh do Thang Long du thi deu tim den ngu lai tai den Tran Vu (tuc Tran Vu quan) de cau mong. Co nhung vi thi cau mong o nhung noi khac nhau nhu Nguyen Khac Tuy (do Tien si khoa Quy Mui -1553) cau mong o chua Yen Tu (nay thuoc Quang Ninh), Nguyen Duy Thi (do Tien si khoa Mau Tuat -1598) cau mong o am Xuan Loi (nay thuoc Yen Phong, Vinh Phuc); Nguyen Minh Triet (do Tham hoa khoa Tan Mui -1631) cau mong o chua Huong Hai (nay thuoc huyen Chi Linh, Hai Duong)…

Dung thuc don danh cho si tu

Khong chi den ngay nay chung ta moi quan tam den chuyen an uong khi thi cu ma tu xua no da duoc ap dung pho bien. Theo quan niem dan gian thi co mot so do an vua bo, giu duoc suc khoe va the trang tot nhat ma lai mang yeu to tam ly cau may nhu cac thuc an lam tu do, dau, ngo hoac mon che hat sen. Ngoai ra con co cac cac loai qua nhu tao, quyt… va mon an thuong duoc dung neu si tu co dieu kien, do la mon ca chep vi nguoi xua quan niem rang ca chep co the vuot Vu mon hoa rong, no bieu tuong cho su thanh cong. Cha ong ta con van dung cac mon an theo thuyet am duong ngu hanh, tuy theo menh cua tung nguoi ma an cac mon phu hop de thong minh, sang suot nhu dau phu, dau ca, chao tim gan lon, thit cho, rong bien, uong nuoc dau, mat ong…

Su lieu chinh thong cua Viet Nam khong cho biet cu the cac si tu thoi xua dung nhung mon an gi truoc khi thi, nhung xet theo su anh huong tu tai lieu hoc tap, cach thuc thi cu, noi dung thi… theo mo hinh cua phuong Bac thi viec cac si tu nuoc ta thoi xua khong the bo qua cac mon an trong ky thi giong nhu si tu phuong Bac.

Theo nhung ghi chep cua thu tich co Trung Quoc thi vao doi Duong (618 –907), cac si tu thuong su dung mot mon goi la “vien xuong bo ich tri”. Mon an nay gom cac vi: xuong bo, vien chi, nguu tat, cat canh, nhan sam, bach phuc linh, che phu tu, nhuc que. Nguoi ta dem cac vi do tan nho, tron voi mat ong roi vo thanh vien tron, ngay uong 2 lan co tac dung on than, trang duong, khai tam, tang tri nho giup hoc va lam bai thi rat tot.

Ngoai ra cac si tu xua con an nhieu mot mon goi la ho dao. Day la mon an vi thuoc co tac dung ich tri, cuong tri giup minh man, sang suot, khi hoc va thi khong thay met moi ma tinh than minh man, tinh tao.

Ngay nay cac nha khoa hoc da dem phan tich thanh phan cua ho dao, ket qua cho thay ham luong lipit cao, phan lon la cac chat axit beo chua no. Do la chat co quan he mat thiet den cau tao sinh ly cua nao bo (lipit chiem den 60% thanh phan te bao nao trong tong so 7 loai thanh phan dinh duong nam trong nao nguoi). Day la dang lipit co tac dung tot toi tinh than, nhat la doi voi nhung nguoi hoat dong tri oc cao.

Chuan bi leu chong

thi_cu_xua2

Leu chong di thi

Cac si tu phai tu chuan bi truoc cho minh mot chong va mot leu nho duoc dan bang tre de mang vao truong thi roi chon cho minh mot cho de dung leu dat chong. Truong thi la mot khu dat duoc chon san duoc rao dau xung quanh, co lau canh va duoc chia lam 3 khu vuc: Khu noi liem dung de cho khao quan, khu ngoai liem dung cho cac quan giam thi va khu vuc danh cho si tu. Hai khu vuc kia duoc dung nha, lop mai con khu vuc danh cho si tu chi la khoang dat trong, nguoi du thi phai mang leu chong cua minh vao, lay do lam noi che chan nang mua, day cung la noi si tu lam bai thi.

Day la diem khac biet so voi the thuc khoa cu cua Trung Quoc. Trong cuon Kien van tieu luc, nha bac hoc Le Quy Don cho biet nhan xet cua si phu nuoc ngoai nhu sau: “Quy cu truong thi cua ta khac voi che do thi cu cua Trung Quoc. Cho nen trong quyen Su giao ky su cua Chu Xan co noi: Truong thi cua nuoc ay khong co nha lam san, si tu ngoi trong cac leu, phuc xuong dat ma viet”.

Mang ben minh nhung vat may man trong hoc hanh, thi cu

Mot trong nhung cach tao de tao tam ly an tam, tu tin hon, cac si tu tuy dieu kien khac nhau se mang theo ben minh nhung vat bieu tuong cho su may man nhu bua chu, bua ho menh hoac mang do vat, ao mu co mau sac hop voi menh cua nguoi do. Dac biet, nguoi ta mang nhung vat bieu tuong cho su thong minh, hoc hanh thi cu hanh thong nhu: But Van Xuong (but co can dai, ngoi nhon. Vi can but lam bang go dai goi la “truong moc”, ung voi que ton, bieu tuong cua sao Van Xuong, ngoi sao van hoc); Ngoc hinh con ve sau hoac theu hinh ve vao ao mu (ve sau goi theo chu Han la “Thien”, tieng keu lien tuc, vang xa nen goi la “thien lien” the hien su khong ngung de dat muc dich vi the con goi la “thien lien quan quan” nen duoc coi nhu su no luc khong ngung se doat duoc ngoi quan quan, dau bang); The khac hinh vit boi duoi la sen (sen bieu tuong cho thanh cao, tinh khiet goi theo chu Han la “lien” coi nhu su lien tuc, khong ngung. Con vit chu Han goi la “ap” gan am voi “giap”, tuc tam bang do vua ban  danh hieu cho nguoi do nhu De nhat giap tien si cap de, De nhi giap tien si xuat than…)

thi_cu_xua_3
Sach hoc du thi cua si tu xua

Hoc thuoc bang chu huy

Truoc khi thi, on luyen lai kien thuc la chuyen duong nhien, nhung viec quan trong nhat truoc khi buoc vao ky thi la si tu phai hoc thuoc bang liet ke cac chu huy can tranh ma quan truong da cong bo tu truoc. Dieu nay giup khi lam bai biet ma tranh viet cac chu huy do trong bai van cua minh, neu khong du van hay, chu dep den dau cung se bi danh truot, tham chi con bi toi tuy theo muc do, co the bi phat giam, truat quyen du thi hai khoa hoac cam thi vinh vien...

Co hai dang chu huy la Trong huy (huy nang) gom ten vua, hoang hau, hoang tu, hieu cua vua… va Khinh huy (huy nhe) gom ten ho hang hoac tien to lau doi cua vua. Do do trong truong hop lam bai, den nhung chu huy thi si tu phai dung chu khac thay the, hoac viet thieu net hoac phai tach chu do ra.

Vietbao (Theo: hanoitv.vn)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Van Mieu, Trung Quoc, Thang Long, Bia Tien Si, su tiep noi, su bien doi, noi tho phung, si tu, ky thi, cau may, goi la, bieu tuong, thi cu, xua, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Sĩ tử xưa và chuyện cầu may trước kỳ thi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Sĩ tử xưa và chuyện cầu may trước kỳ thi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Si tu xua va chuyen cau may truoc ky thi

Nhan xet, hay lien he ve tin Si tu xua va chuyen cau may truoc ky thi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Si tu xua va chuyen cau may truoc ky thi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ve dep Viet Nam trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ve dep Viet Nam
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0