Le hoi cau mua cua nguoi Cham Van Canh Binh Dinh

Tags: Binh Dinh, Cham Van Canh, Cham H, Van Canh, diem dia ly, nen van hoa, gan lien voi, chu yeu la, mua, le, nguoi, cau, giang


caumuachamvancanh.jpgBinh Dinh la mot tinh ma dac diem dia ly tu xua gan bo rat mat thiet voi nen van hoa lua nuoc. Khat vong cua nhan dan Binh Dinh xua, chu yeu la nong dan, ve cuoc song am no, mua mang tuoi tot thuong gan lien voi nhu cau on dinh thoi tiet, chinh phuc thien nhien.

O mot bo phan dan cu, thuong la cac dan toc it nguoi, kha nang kham pha va chinh phuc thien nhien con han che dong bao da nhin cac hien tuong thien nhien qua anh sang huyen bi, voi quan niem moi bien chuyen cua vu tru deu do Phat troi, than linh hoac ma quy dieu khien. Con nguoi muon dat duoc so nguyen thi phai cau nguyen, cung khan de duoc than linh tro giup. Le cau mua (oai lo cau chahozan) cua dan toc Cham H'roi o Van Canh, mot the thuc co xua, co le cung xuat phat tu quan niem do.

Dan toc Cham H'roi song o Van Canh, mot huyen mien nui cua Binh Dinh nam o chan day nui Truong Son, nguon nuoc khan hiem mua it, nang nhieu, dan den tam ly so nang han keo dai se mat mua, gay su doi kem. Do vay, cu vao dau thang hai am lich hang nam (sau Tet Nguyen dan), du troi han hay troi mua, dong bao deu to chuc le hoi. Tuy theo thoi tiet ma co ten goi cho tung dip le hoi - troi han thi goi la le cau mua, con co mua ma hanh le thi goi la le mung mua.

De cau mua (hay mung mua), dong bao co the lam le rieng, tren ray cua minh. Hoac neu troi nang qua lau, ca lang (Play) phai lam chung mot le, ca lang cung chuan bi va cung dong gop le vat de cung.

1. Le tung nha:

Do tung nha tu lo lieu le vat de cung tai ray cua minh. Khi hat giong da tria xuong, chu nha lam le cau mua cho hat giong o ray minh nay mam. Ngay gio do chu nha tu chon sau khi da xuong giong.

Chu nha thu don cay, vun mot dong dat o ray, duong kinh khoang 50cm, cao 30cm. O giua la mot cay tre rung, phan goc duoc chon duoi dat, phan ngon duoc che lam tu toa ra bon huong dong tay nam bac don nuoc mua. Tren phan ngon tre che tu do, chu nha gac dan dat le vat gom mot con ga trong (con vat bieu hien cho su ben bi, deo dai truoc cuoc song), mot binh ruou nho, mot vong sap ong de dot va mot dau thoc (co noi dung gao). Ben canh goc tre la cai cuoc nho buoc chung vao goc tre (the hien y niem cau xin nuoc de lao dong san xuat. Co nuoc thi cai cuoc moi lam viec co ket qua con neu khong co nuoc thi cai cuoc cung nam im ben goc tre can coi ma thoi).

Ben canh do, nguoi ta dem tu 7 den 9 ong nua nho bang ngon tay cam xung quanh mot goc cay rung da chay tren ray roi rot nuoc day vao cac ong voi ngu y nuoc da ve ray, nuoc lam mat dat.

Noi dung loi khan cau cua chu nha:

"O Giang! cau Giang cho hat mua xuong. Hat mua nho nho nhu hat lua, hat mua lon lon nhu hat bap. Do nuoc xuong, do mua xuong, de cai suoi khong con kho, de nguoi va moi loai song lai. Cau nuoc de nguoi co nuoc trong tria. Chi co Giang la lon nhat tran gian. Chi co Giang cho nuoc, nguoi moi co nuoc trong cay lua. O Giang!"

Phu nu cam nhung bo nan vuot vao khong khi tao nen am thanh cua gio. Dan ong go trong tao nen am thanh cua sam. Chu nha thanh kinh rot ruou moi than May, than Gio va than Sam ve lam mua.

Dac biet trong qua trinh lam le cau mua khong duoc vui choi, ca hat de bieu lo long thanh kinh than linh. Chi khi nao co mua moi duoc mung vui ca mua.

Sau khi lam le xong, tat ca ruou thit duoc phan chia cho nguoi va cho than, tat ca che chen tai ray. Do chia cho than de lai. Tat ca ra ve cho Mua.

2. Le chung cho ca lang (Play):

Khi han han keo dai, ca Play moi cau chung mot le, do gia lang (nguoi co uy tin nhat trong lang, trong toc ho) dung ra dieu hanh.

Truoc tien, lang se cu nguoi dung mot dai dang le vat - le vat tren dai cung gom mot con ga trong, mot binh ruou, mot vong sap ong de dot va mot bat gao. Dai dang le vat duoc dat tai san nha cua gia lang hoac ben nuoc cua lang.

Tat ca cac nghi truong cung te va bay bien cung nhu tung nha to chuc, co dieu quy mo lon hon, le vat bay bien ben duoi cung nhieu hon.

Cong viec chuan bi xong bat dau le cung.

Chieu coi moi (chua dung) duoc trai ra phia duoi dai va an, o giua chieu co dat mot chiec dia dung hai dong xu de gieo que am duong, xung quanh chieu la cac che ruou can.

So nguoi lam le cung phai la so le do lang chon, tu 3-5 nguoi (hoac tu 7-9 nguoi) ke ca le vat cung phai la so le de khi cau Giang cho them chan la du. Trong cac le thuc, dong bao bao gio cung chi cau du la vua bung - khong tham nhieu, so lay nhieu, lan sau xin troi khong cho…

Trong so nguoi tham gia cung, dan lang chon ra mot nguoi co uy tin dua len ngoi tren dai tuong trung cho nguoi cua Giang (troi). Ben duoi gia lang khan cung:

"Oi Giang! chi co Giang la lon nhat tran gian.
Giang oi! Chi co Giang moi cho nguoi co nuoc de trong cay lua.Oi Giang! Giang hay mau mua xuong - mua hat nho cay bap tro, mua hat lon lua nay cay.
Giang hay mau mua xuong Giang oi!
Cho mang mia, mang tre moc nhieu
Cho lua bap tren ray tuoi totCho dan lang duoc du Hoi mung mua - Oi Giang!
Cau Giang - Giang hay mau mua xuong!
Cho dum lua nep dan lang an den thang 5
Cho dum lua to dan lang an het thang 10
Giang hay mua xuong cho lu lang tay muc nuoc thanh hoa, tay muc nuoc thanh bong.
Giang mua - cho con chim Korotau khong ngung ria canh, de con ech trong hang keu "op op",
con ca duoi suoi quay "bun bun"
Xin Giang nhin xem dan Play…
Deu du mat chao Giang
Xin Giang cho nuoc tren troi roi xuong
De cay lua ben re
De lua duoi dat troi len…
Hoi ong Nui - ba Non
Hoi ong Coong - ba Ch'o
Hay nghe Giang do nuoc…"

Gia lang gieo que, neu ca hai mat cua dong xu deu cung am hoac cung duong, nghia la Giang chua nghe, chua chiu cho mua… con neu mot sap, mot ngua, tuc la Giang da chiu cho dan lang mua (The hien dung luat am duong cua troi dat).

Luc nay "nguoi cua Giang" o tren dai cung hat ruou theo 4 huong dong tay nam bac - dong bao dan toc khong co khai niem 8 huong nhu dan toc Kinh. Den day ho coi nhu troi da cho mua dap ung loi cau nguyen cua dan lang va ho to: "Nao hoi dan lang hay noi cong chieng chao don mua troi cho!"

Kotoong cung dan chieng troi len giai dieu A Tonh Ch'yong e pla (Chao troi - chao khach). Theo chieu nguoc kim dong ho, trai, gai trong lang nhip nhang nhay mua hu goi. Tu the cua ho tuong trung cho gio thoi, may bay, sam no don nhung giot mua tu "nguoi cua Giang" ngoi tren dai do xuong… Nguoi lam le cung cung gia lang chia le vat cho than linh. Moi nguoi an uong, nhay mua. "Nguoi cua Giang" vay nuoc xuong cho uot moi nguoi va rai nhung hat lua xuong… Dan lang tin rang troi chap thuan cho mua, vui ve vao hoi.

Le hoi cau mua duoc keo dai hay khong con tuy thuoc vao luong ruou ma dan lang gop de co cuoc vui choi ca hat thau dem suot sang. Trong dip Kotoong-chieng, dan lang uong ruou va mua xoang Ch'yong voi niem tin troi se mua thuan gio hoa cho dan Play co nuoc san xuat.

Sau cach mang thang 8/1945 den nay, ba con khong con lam le "cau mua" rieng nua ma gan chung trong "Hoi dam trau mung lua moi" de mung mua thuan gio hoa cho ngo lua tuoi tot. Do do mo hinh trang tri cua le hoi nay co nhung thay doi nhu sau:

Dai va an duoc dung tu 4 goc cay Pay Ch'panh (nguoi Kinh goi la cay gao). Phan tren la an, phan duoi la dai, duoc cac nghe nhan trong lang trang tri nhung tua, nhung hoa tiet cach dieu hoa van theo mo tip Cham co ten goi Porung; ben canh do la cay Neu vuon cao, tao thanh doi canh chim (loai chim bieu hien cho su yen binh cua dong bao Cham H'roi). Do la mot cach the hien thong diep cau troi cho su yen binh cua dong bao.

Nghi thuc le co phan ta on troi dat da cho mua thuan gio hoa. Phan Hoi vui hon tung bung hon vi vu mua dat ket qua…

Co the noi, le hoi cau mua la mot dang thuc van hoa phi vat the kha dac sac cua nguoi Cham H'roi Van Canh, Binh Dinh.

Vietbao (Theo: Bao Binh Dinh)


Tìm hiểu: Binh Dinh, Cham Van Canh, Cham H, Van Canh, diem dia ly, nen van hoa, gan lien voi, chu yeu la, mua, le, nguoi, cau, giang

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lễ hội cầu mưa của người Chăm Vân Canh, Bình Định

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Lễ hội cầu mưa của người Chăm Vân Canh, Bình Định bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Le hoi cau mua cua nguoi Cham Van Canh Binh Dinh

Nhan xet, hay lien he ve tin Le hoi cau mua cua nguoi Cham Van Canh Binh Dinh co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Le hoi cau mua cua nguoi Cham Van Canh Binh Dinh de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Le hoi Viet Nam trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Le hoi Viet Nam
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0