Do thi co Pho Hien va quan the di tich Pho Hien

Tags: Pho Hien, Chua Chuong, Den Mau, Thang Long, Den Tran, Xich Dang, phong cach kien truc, Thi xa Hung Yen, di tich lich su, duoc xay dung, o vi tri, cong tam quan, do thi, van mieu, hau cung, chua


Ngoai kinh do Thang Long-Ke Cho phon vinh nhat nuoc, Pho Hien da la mot do thi noi bat dung o vi tri thu hai. Dan gian co cau: “Thu nhat Kinh Ky, thu nhi Pho Hien." Van bia chua Thien ung, dung nam Vinh To thu 7 (1625) da ghi: “Pho Hien noi tieng trong bon phuong la mot tieu Trang An” - tuc mot Kinh do thu nho.

 Do thi co Pho Hien

Pho Hien la mot dia danh lich su o thanh pho Hung Yen. Vao the ky 17-18, noi day la mot thuong cang co noi tieng cua Viet Nam. Luc ay, Pho Hien la mot do thi trai dai theo bo ta ngan song Hong.


50.jpg

 Pho Hien. (Nguon Internet)


Co nhieu kha nang ten goi Pho Hien lan dau tien xuat hien vao cuoi the ky 15 trong cong cuoc cai cach hanh chinh cua vua Le Thanh Tong. Tuy nhien, phai den the ky 16 moi tro thanh mot thuong cang sam uat tap nap tau, thuyen cua cac nuoc Nhat Ban, Trung Quoc, Ha Lan, Bo Dao Nha va cac dia phuong trong nuoc vao ra buon ban.

Ngoai vi tri tran thu Son Nam, Pho Hien chu yeu mang dien mao cua mot do thi kinh te. Ket cau cua no bao gom mot ben cang song, mot tap hop cho, khu phuong pho va hai thuong diem phuong Tay (Ha Lan va Anh).

Mach mau giao thuong cua Pho Hien la song Xich Dang - doan song Nhi Ha chay sat Pho Hien. Day la noi trung chuyen va la diem tu hoi cua nhung doan duong song tu bien Dong vao toi Kinh thanh Thang Long. Ben cang Pho Hien la noi cac tau thuyen ngoai quoc luu do de lam thu tuc kiem soat va xin giay phep di tiep toi Kinh do.

Cung voi ben cang song la cac khu cho kha sam uat nhu cho Van o ben Xich Dang, cho Hien ben canh li so Son Nam, cho Bao Chau... Nhung cho nay da vuot khoi khuon kho nhung cho dia phuong de tro thanh cac cho lien vung. Thuyen be tu Thang Long-Ke Cho va cac tran gan xa trong nuoc cung nhu nuoc ngoai da den day buon ban, trao doi hang hoa.

Khu phuong pho la khu dinh cu cua nguoi Viet va cac kieu dan ngoai quoc (chu yeu la nguoi Hoa) san xuat va buon ban voi tinh chat co dinh o Pho Hien. Dua theo cac van bia o chua Hien (nam 1709) va chua Chuong (nam 1711), Pho Hien thoi do co khoang 20 phuong. Qua cac bia ky, co the doc duoc 13 pho va 32 ten cua hieu buon ban nhu Tan Thi, Tan Khai, Tien Mieu, Hau Truong.

Pho Hien mang nhung nhu cau tam linh van hoa cua nhieu cong dong nguoi khac nhau, the hien qua nhung cong trinh kien truc. Noi bat la cac phong cach kien truc Viet Nam va phong cach kien truc Trung Hoa (voi sac thai vung Phuc Kien, phia Nam Trung Quoc), thap thoang co phong cach kien truc chau Au (nha tho Gotich Pho Hien). Nhieu khi, cac phong cach kien truc do pha tron lan nhau. Cung nhu o cac do thi Viet Nam khac, ben canh nhung kien truc bang gach ngoi, dai bo phan nha o cua dan deu bang go tre nua, lai o sat nhau.

Trong lich su, Pho Hien la mot do thi da quoc tich, trong do nhieu nhat la nguoi Viet va nguoi Hoa. Nhung kieu dan ngoai quoc khac o day la Nhat, Bo Dao Nha, Ha Lan, Anh, Phap… Phan lon nguoi Viet cu ngu o Pho Hien la tu cac dia phuong khac do ve sinh song lam an, do la mot cong dong cu dan tu xu.

Thoi ky phon thinh nhat cua Pho Hien la vao khoang giua the ky 18 (1730-1780). Nam 1831, tinh Hung Yen duoc thanh lap tren dia ban Pho Hien cu.

Quan the di tich Pho Hien

Trai qua nhung bien co lich su va su thay doi cua tu nhien, Pho Hien van con bao ton, giu gin duoc hon 100 di tich lich su-van hoa co gia tri, da co 17 di tich duoc xep hang di tich lich su-van hoa quoc gia; gan 100 bia ky, tren 11.200 hien vat trong do co 6.022 hien vat co gia tri ve lich su. Dieu dac biet la cac di tich phan bo o khap cac phuong, xa… tao thanh mot quan the di tich voi nen kien truc nghe thuat doc dao.

Van mieu Xich Dang

Day la cong trinh duoc khoi dung tu the ky 17 va duoc trung tu ton tao lon vao nam Ky Hoi, nien hieu Minh Menh thu 20 (nam 1839), doi vua Nguyen Thanh To (1820-1840). Van mieu tho duc Khong Tu, nguoi duoc suy ton la “Van the su bieu” va cac chu hien cua nho gia. Hien Van mieu Xich Dang con luu giu duoc chin tam bia da khac ten, tuoi, que quan, chuc vu 161 vi do dai khoa Tran Son Nam thuong ngay xua thuoc cac trieu dai Tran, Mac, Le den Nguyen.

Van mieu co ket cau kien truc kieu chu Tam, bao gom Tien te, Trung tu va Hau cung. He thong mai cua cac toa duoc lam lien hoan kieu "Trung thiem diep oc." Mat tien Van mieu quay huong Nam, cong Nghi mon duoc xay dung do so, be the, mang dang dap cong Van mieu Ha Noi. Phia trong cong co san rong, o giua san la duong thap dao, hai ben san co lau chuong va lau khanh cung hai day ta vu, huu vu.

51.jpg

Van mieu Xich Dang 


Khu noi tu gom Tien te, Trung tu va Hau cung, kien truc giong nhau, duoc lam theo kieu vi keo tru tron. Toan bo khu noi tu Van mieu toa sang boi he thong dai tu, cau doi, cua vong va he thong keo cot deu duoc son thep phu hoan kim rat dep.

Nam 1992, Van mieu Xich Dang duoc Nha nuoc xep hang la Di tich lich su cap quoc gia.

Chua Chuong

Theo sach "Hung Yen tinh nhat thong chi" cua Trinh Nhu Tau co ghi: "Chua Chuong - Pho Hien dep nhat danh lam" co nghia: chi Chua Chuong o Pho Hien la dep nhat. Chua Chuong duoc xay dung tu thoi Le (the ky 15), qua nhieu lan trung tu, ton tao, chua van giu duoc net kien truc nghe thuat thoi Hau Le (the ky 17).

52.jpg

 Cong Tam Quan, chua Chuong. (Nguon: Internet)


Chua Chuong co ten chu la "Kim Chung tu" (Chua Chuong Vang). Chua Chuong co ket cau kieu "Noi cong ngoai quoc," bao gom cac hang muc Tien duong, Thuong dien, Nha to, Nha mau va hai day hanh lang. Mat tien chua quay huong Nam, do la huong cua "Bat Nha" va "Tri Tue."

Chua duoc bo tri can xung tren mot truc trai dai tu cong Tam quan den Nha to. Qua cong Tam quan la toi ba nhip cau da xanh, bac ngang qua ao (mat rong), cay cau duoc xay dung nam 1702. Tiep den la con duong doc dao duoc lat da xanh dan thang den nha tien duong, theo quan niem nha Phat, duong nay goi la "Nhat chinh dao," con duong chan chinh duy nhat dan dat con nguoi thoat khoi be kho.

Nam 1992, Chua Chuong duoc xep hang la Di tich kien truc nghe thuat.

Den Tran

Den Tran nam tren duong Bai Say, phuong Quang Trung, thi xa Hung Yen ngay nay va la trung tam cua Pho Hien xua.

Den Tran tho Hung Dao Vuong - Tran Quoc Tuan la mot anh hung kiet xuat cua dan toc, mot thien tai quan su, mot danh nhan van hoa lon ma ten tuoi va su nghiep cua ong song mai voi lich su dan toc. Den Tran ban dau co quy mo nho, trai qua cac trieu dai deu duoc trung tu, ton tao. Den thoi Nguyen duoc trung tu voi quy mo lon va kien truc nhu ngay nay.

Den co kien truc kieu chu Tam gom Tien te, trung tu va hau cung. Tu ngoai vao la cong nghi mon xay kieu chong diem hai tang tam mai, cua vom cuon, tren co diem ghi bon chu: “Kiem Khi Dau Quang” (tinh than yeu nuoc toa sang); phia duoi cua cuon de “Tran Dai Vuong tu” (Den Tran Dai Vuong).

Toa dai bai gom nam gian, ket cau kien truc kieu vi chong ruong gia chieng, cac con ruong duoc cham hinh dau rong cach dieu, gian giua treo buc dai tu "Than hien tai vong” (Nguong vong nguoi hien tai). Noi tiep dai bai laanm gian trung tu, kien truc vi keo qua giang don gian, bao tron dong ben, khong co hoa van. Phia tiep giap voi hau cung treo buc dai tu “Cong duc nhu Thien” (Cong duc cua thanh rong lon nhu troi). Giap voi trung tu la ba gian hau cung, tho Tran Hung Dao va toan bo gia that cua ong.

Nam 1992, Den Tran duoc Nha nuoc xep hang la Di tich lich su va kien truc nghe thuat.

Den Mau

Den Mau nam ven ho Ban Nguyet, thuoc phuong Quang Trung, thi xa Hung Yen, tinh Hung Yen.

Den Mau tho ba Quy Phi ho Duong, nguoi da tuan tiet de giu long chung thuy voi vua va trung thanh voi To Quoc. Theo “Dai Nam nhat thong chi," Den Mau xay dung vao thoi Tran Nhan Tong, nien hieu Thieu Bao nguyen nien (nam 1279). Trai qua cac trieu dai, Den deu duoc trung tu. Nam Thanh Thai thu 8 (nam 1896), Den Mau duoc trung tu lon co quy mo nhu ngay nay.

Nghi mon cua Den duoc xay dung kha dep, kien truc kieu chong diem hai tang tam mai, cua xay vom cuon, co mot cua chinh va hai cua phu. Tren vom cuon co buc dai tu ghi kieu chu Trien: “Duong Thien Hau - Tong Trieu” va buc chu Han: “Thien Ha mau nghi” (Nguoi me sang suot trong thien ha).

Qua nghi mon la san den, giua san co cay co thu. Theo truyen thuyet, cay co tuoi gan 700 nam duoc ket hop boi ba cay sanh, da, si quan vao nhau tao the chan kieng vung chac bao trum toan bo ngoi den.

Khu noi tu cua den duoc xay kieu chu Quoc gom dai bai, trung tu, hau cung va hai day giai vu. Toa dai bai voi ba gian, kien truc kieu chong diem hai tang tam mai; cac dao mai uon cong mem mai kieu rong chau, phuong mom, lop ngoi vay rong, chinh dien dap luong long chau nguyet. Kien truc dai bai thuong gia chieng chong ruong con nhi, ha ke bay; cac con ruong, dau sen, tru tron cham bong kenh hinh la hoa rong, cac bay cham hinh dau rong. Hai ben dai bai la dien Luu Ly va cung Quang Han…

Nam 1992, Den Mau duoc cong nhan la Di tich lich su van hoa cap quoc gia.

Chua Hien

Chua Hien toa lac o phuong Hong Chau, thi xa Hung Yen. Chua duoc xay dung vao thoi Hau Le. Chua duoc dung theo kieu “noi cong ngoai quoc” gom ba gian tien duong, ba gian thieu huong tho Phat, ba gian hau cung tho Mau (tam toa Thanh Mau). Kien truc toa thieu huong noi bat voi hai lop mai va ong thoat khoi huong mang phong cach kien truc chua Hue. Trong chua con luu giu nhieu tuong va vat tho quy.

Vietbao (Theo: quehuongonline.vn)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Pho Hien, Chua Chuong, Den Mau, Thang Long, Den Tran, Xich Dang, phong cach kien truc, Thi xa Hung Yen, di tich lich su, duoc xay dung, o vi tri, cong tam quan, do thi, van mieu, hau cung, chua

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Đô thị cổ Phố Hiến và quần thể di tích Phố Hiến

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Đô thị cổ Phố Hiến và quần thể di tích Phố Hiến bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Do thi co Pho Hien va quan the di tich Pho Hien

Nhan xet, hay lien he ve tin Do thi co Pho Hien va quan the di tich Pho Hien co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Do thi co Pho Hien va quan the di tich Pho Hien de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ha noi nghin nam thang long trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ha noi nghin nam thang long
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0