Bac Ninh mot vung truyen thong

Tags: Kinh Bac, Ha Bac, Bac Giang, Tinh Bac Ninh, Vung Van Hoa, The ky XIX, Cay so vuong, quan ho, lich su, que huong, sang tao, tien si, dat nuoc, lang


Nguoc dong lich su, que huong Quan ho co nhieu ten goi khac nhau va dia ban rong, hep khac nhau, qua cac trieu dai. Tu xa xua da noi tieng mot vung Kinh Bac, xu so cua Quan ho. Duoi thoi Phap thuoc, cuoi the ky XIX, tu ngay 10/10/1895 bat dau ton tai hai tinh Bac Ninh va Bac Giang. Tu nam 1963 hai tinh do duoc sat nhap lai thanh mot tinh Ha Bac rong lon voi ngot hai trieu ruoi dan va hon bon ngan ruoi cay so vuong, va tinh Ha Bac do duoc xem nhu que huong cua dan ca Quan ho. 

 

quanhobn.jpg

 

Gan day hai tinh Bac Ninh, Bac Giang lai duoc tach ra. Do phan lon cac lang quan ho quan tu tren manh dat Bac Ninh, chi co vai lang nam tren dat Bac Giang; nen nguoi ta van thuong noi Kinh Bac; hay co khi noi Bac Ninh la que huong, la chiec noi sinh ra va nuoi duong cac lang Quan ho. Nhung ve dai quat, que huong ay vay la mot vung dat rong lon, phia Bac song Hong, nam trong vung van hoa, van minh chau tho song Hong, song Thai Binh, giap ranh voi cac tinh Lang Son, Bac Thai, Vinh Phu, Hai Hung, Quang Ninh ngay nay. Tinh tu diem cuc Bac den diem cuc Nam duong thang chung 70 km; tu diem cuc Ðong sang diem cuc Tay duong thang chung 120 km, chia lam 3 vung ro ret: mien nui, trung du va dong bang. Nhung cac lang Quan ho chu yeu nam o vung dong bang. Tren dat Bac ninh, Bac giang co 8 dan toc chinh sinh song, do la Viet, Nung, Tay, Cao Lan, San chi, San Diu, Dao, Hoa, trong do, nguoi Viet chiem hon 90%, va Quan ho chi ton tai trong cong dong nguoi Viet.

 

Tu rat lau doi, cu dan Kinh Bac la cu dan nong nghiep cay lua. Cung voi nong nghiep, ho cung som co nhung lang nghe thu cong chuyen san xuat mot mat hang thu cong nghiep: nghe gom o Tho Ha, Phu Lang, nghe duc va go dong o Ðai Bai, Lang Ngam, Quang Phu, nghe ren sat o Que Nham, Ða Hoi, Nga Hoang, nghe nhuom o Ðinh Bang, Phu Luu, nghe dong do mieu o Ðinh Ca, Lang Tieu, nghe kim hoan, cham vang, cham bac, kham trai o Thi Cau, nghe lam tranh dan gian va hang ma o Ðong Ho v.v...

 

Do he thong giao thong thuy bo thuan loi nen Bac Ninh, Bac Giang som co moi lien he trao doi, giao thuong voi nhieu vung cua dat nuoc, ke ca nuoc ngoai nhu Trung Quoc, an Ðo, mot vai nuoc phuong Tay. Luy Lau la mot trung tam giao thuong tu rat som tren cac tinh nay. Noi day som tro thanh mot vung kinh te co the manh dong bang, trung du, mien nui. Va, dac biet quan trong la cu dan Kinh Bac co truyen thong can cu, thong minh sang tao trong lao dong. Nen, cho den the ky XI, cung voi su ra doi Nha nuoc Ðai Viet trieu Ly, Kinh Bac da tro thanh mot vung kinh te manh cua dat nuoc, lam nen cho su phat trien moi mat chinh tri, van hoa, xa hoi....

 

Hang nghin nam, trong lich su chong ngoai xam, vung dat va con nguoi Kinh Bac duoc lich su ca nuoc giao cho trong trach la "dat phen dau phia Bac cua Thang Long", mot the dung: Truoc mat ke thu manh, hung han, luon mang da tam xam luoc; dang sau la kinh do - danh du thieng lieng cua dat nuoc - buoc phai giu gin, bao ve. Chinh the dung va trong trach lich su ay da hun duc nen pham chat anh hung, muu luoc, quyet chien thang cua nguoi dan Bac ninh Bac giang de ho viet nen nhung trang su vang choi loi ve lich su chong ngoai xam: chien thang Nhu Nguyet - the ky XI; nhung Noi Bang, Binh Than, Van Kiep, chong quan Nguyen Mong, the ky XIII; chien thang Chi Lang - Xuong Giang quyet dinh ket thuc thang loi 10 nam khang chien chong quan Minh, the ky XV...Truyen thong ay, trong cac cuoc khang chien chong Phap sau nay da duoc phat huy voi nhung dia danh noi tieng Yen The, Ðinh Bang.. ..

 

Gian kho nhieu, mat mat, hy sinh nhieu cho su song con cua que huong, dat nuoc suot chieu dai lich su, nen, con nguoi o que huong nay con duoc lich su hun duc pham chat, tinh cam yeu thuong su song, yeu thuong con nguoi, mot pham chat co ban cua nguoi anh hung va nguoi nghe si. Chinh nhung pham chat, tinh cam cao quy nay se chi phoi moi sang tao cua nguoi dan Kinh Bac trong moi linh vuc, nhat la linh vuc van hoa, nghe thuat, trong do, co Quan ho.

 

Ve lich su phat trien van hoa, Kinh Bac cung la mot vung co nhung dac diem tuong doi rieng va noi bat. Khao co hoc da chung minh vung Kinh Bac co su tu cu lan luot cua nhieu luong cu dan tu lau doi, trong do yeu to van hoa Viet co giu vai tro chu the. Tien trinh phat trien van hoa ban dia tren dat nay khong dien ra em a, xuoi dong, ma, da dung dau truc dien voi su dong hoa van hoa gan lien voi muu do sap nhap lanh tho cua mot ke thu manh, ke thang tran va do ho que huong nay, dat nuoc nay, khi dut, khi noi, hang nghin nam.

 

Trong cuoc dung dau lich su hang nghin nam ay, ket qua lich su da chung minh: nen van hoa ban dia tren que huong nay khong nhung khong bi dong hoa, tieu diet ma nguoc lai, nen van hoa ay van tiep tuc phat trien gia tri, ban sac rieng, de roi, khi dat nuoc doc lap, vung van hoa dan gian xu Kinh Bac lai tro thanh vung van hoa nen tang cua van hoa, van minh Thang Long nuoc Ðai Viet, the ky XI. Cuoc thu thach lon lao va keo dai trong tran chien giu gin, phat trien gia tri, ban sac van hoa, nghe thuat que huong, da co nhung cong hien lon lao cho cong cuoc xay dung van hoa dat nuoc, que huong.

 

Trong lich su khoa cu cua cac trieu dai, ke tu khoa thi dau tien, 1075, trieu Ly, den khoa thi cuoi cung, 1919, trieu Nguyen, trong 845 nam, co 187 Khoa (dai Khoa) nguoi Ha Bac du thi 145 Khoa, do duoc 645 tien si va tuong duong tien si, chiem hon 1/4 tien si ca nuoc. Trang nguyen la hoc vi cao nhat, vinh du nhat trong khoa cu thoi xua thi Ha Bac co hon 1/3 so trang nguyen ca nuoc, chua ke nhung nguoi do dau thi dinh trong nhung ky thi khong lay do trang nguyen. Lay hoc vi dai khoa (thai hoc sinh, tien si, tam khoi) la moc de xet, thi, dat Ha Bac mot thoi ngot nghin nam da co so luong do nhieu, nhieu nguoi do rat cao, nhieu nguoi do tre nhat, so voi ca nuoc. Co lang duoc goi la "Lang nghe" (nghe la ten nom cua hoc vi tien si) nhu lang Kim Ðoi (nay thuoc huyen Que Vo), lang Tam Son (nay thuoc huyen Tien Son)...Co dong ho nhieu doi noi tiep, cha con, anh em dong khoa, dong trieu nhu dong ho Than o Yen Ninh (Yen Dung nay thuoc Viet Yen), dong ho Nguyen o Vinh Kieu (xua thuoc Ðong Ngan nay thuoc Tien Son)...Co nha sinh 5 con trai deu do tien si ca 5 nguoi va nguoi do tre nhat la Nguyen Nhan Thiep: do tien si 15 tuoi (khoa 1466).

 

Tao Ðan, hoi tho van dau tien, duy nhat trong thoi phong kien, do Le Thanh Tong, vi vua hay bac nhat mot thoi, the ky XV, da tuyen chon danh nhan ca nuoc lay 28 nguoi, goi la nhi thap bat tu (28 vi sao sang), de xuong hoa thi ca, thi gan nua la nguoi Kinh Bac, trong do co Pho nguyen suy va Sai-phu Tao Ðan la nguoi Kinh Bac, co nha 2 nguoi nhu ho Nguyen o Kim Ðoi, ho Ngo o Tam Son...

 

Mot doi ngu tri thuc dai khoa dong dao den cac ngo, cac lang, lai phan dong am hieu va sang tao tho ca, cho nen, mot hinh thai sinh hoat van hoa dan gian lang xa nhu Quan ho chac chan thu hut su tham gia sang tao cua doi ngu nay. Chinh vi the, nhung nguoi nghien cuu Quan ho ngay nay da tim thay trong Quan ho moi quan he gan bo giua sang tao bac hoc va sang tao dan gian, su dan xen, hoa nhap giua lao dong sang tao cua nguoi tri thuc va nguoi binh dan.

 

(Theo http://quanho.bacninh.gov.vn/)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Tìm hiểu: Kinh Bac, Ha Bac, Bac Giang, Tinh Bac Ninh, Vung Van Hoa, The ky XIX, Cay so vuong, quan ho, lich su, que huong, sang tao, tien si, dat nuoc, lang

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bắc Ninh, một vùng truyền thống

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Bắc Ninh, một vùng truyền thống bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Bac Ninh mot vung truyen thong

Nhan xet, hay lien he ve tin Bac Ninh mot vung truyen thong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Bac Ninh mot vung truyen thong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Le hoi Viet Nam trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Le hoi Viet Nam
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0