6 ten goi cua Ho Tay trong lich su

Tags: Ho Tay, Tay Ho, Dam Dam, Tran Quoc Vuong, Vua Le The Tong, Doai Ho, Le Van Thinh, Ly Nhan Tong, Ho Mu Suong, ho ly tinh, ten goi, cau chuyen, lich su, su tich, y nghia, con


41.jpgTheo co GS. Tran Quoc Vuong thi ten Dam Dam co tu thoi Ly - Tran, voi nghia la Ho mu suong. Den nam 1573, de tranh ten huy cua Vua Le The Tong, nguoi ta doi la Tay Ho...

Co le khong ai con nho thuo khai thien lap dia, ho nay co ten goi la gi.

Cung nhu Dai La – Thang Long - Dong Do - Bac Thanh – Ha Noi hay doi voi Song Cai – Nhi Thuy – Nhi Ha - Hong Ha, trai qua dang dang cac thoi ky lich su, Ho Tay cung co nhung ten goi khac nhau. Dieu nay phu thuoc vao y nghia van hoa tung thoi dai, cung nhu y chi chu quan cua con nguoi, nen moi ten goi ay deu gan voi tung su tich, tung cau chuyen dan gian.

Dam Xac Cao
Dam Xac Cao co le la ten goi xua nhat cua Ho Tay. Ten goi nay gan voi su tich con Ho ly tinh chin duoi. Su tich ke rang noi day ngay xua la rung ram hoang vu va nhieu go nui. O do, co mot con Ho ly tinh chuyen tac oai tac quai quay nhieu doi song dan lanh. Nhung viec diet tru Ho ly tinh duoc ke trong cac cau chuyen dan gian cung khac  nhau. Mot chuyen cho rang Lac Long Quan vi thuong xot con dan nen da dang nuoc bien dim chet con cao va tao ra ho nuoc. Mot cau chuyen khac ke ve Huyen Thien cung vi thuong xot va nghe loi cau khan cua dan chung ma diet tru con cao. Viec diet tru xay ra ac liet, khi con cao bi diet xong da tao ra mot ho nuoc. Tu do, ho co ten la Dam Xac Cao.

Nguyen Huy Luong trong Tung Tay Ho phu co cau:

Truoc bach ho nao o do lam hang,

Long vuong ho nen vung dai trach

la de noi ve su tich nay.

Ho Kim Nguu

Ho Kim Nguu gan voi su tich con trau vang. Song su tich nay duoc ke khac nhau. Mot cau chuyen ke rang con Kim nguu khi nghe tieng chuong cua ong Khong Lo ngo la tieng trau me goi, ben chay tu Trung Quoc sang den ben qua chuong lon. No cu loay hoay tim quanh qua chuong, rut cuoc lam dat lo khien ca qua chuong va minh sut xuong tao thanh mot vuc sau. Ve sau mua lam ngap lut tao thanh ho, ca qua chuong lan con trau vang deu khong vot duoc.
Cau chuyen khac thi ke rang ngay xua o Nui Tien Du co con Trau vang bi mot Phap su yem bua, vung day chay. Chay mai, chay mai qua moi noi, bang suc manh cua minh, no deu tao ra cac dau tich. Cuoi cung no chay toi dau Song To gap mot ho nuoc, no nhao xuong boi loi thoa thich roi o luon trong long nhu dua con luu lac vua tim duoc me. Tu do, Ho Tay co ten la Ho Kim Nguu va dan gian con truyen tung cau:

Trau vang an mai giua ho,

Nuoc du can van mit mu tam hoi.

Lang Bac

Theo Tay Ho chi thi sau khi dap tat cuoc khoi nghia bi hung cua Hai Ba Trung, Tuong quan Ma Vien voi tu cach la ke thon tinh van hoa da goi Ho Tay la Lang Bac voi y nghia ho day song vo. Ten goi nay the hien y nghia ro nhat vao nhung ngay giong bao, mat ho rong, song nuoc noi len am am, tao ra mot canh ho hung trang va nen tho.

langmachotay_xua
Lang mac ven Ho Tay xua - Anh tu lieu

Dam Dam

Dam Dam voi y nghia la dam tran day nuoc. Co le y nghia ay muon noi toi su rong lon, menh mang song nuoc cua Ho Tay. Ten goi nay cung khong biet chinh xac duoc goi trong thoi gian nao, nhung theo co  GS. Tran Quoc Vuong thi Dam Dam co ten that tu thoi Ly - Tran (The ky X – XV) voi huyen tich Ly Nhan Tong ngoi thuyen Muc Than xem danh ca, gap suong mu, co thuyen toi gan, tren co ho, Muc Than quang luoi bat ho, hoa ra do la Thai su Le Van Thinh, va ong cho rang Dam Dam nghia la Ho mu suong.
Cau chuyen ve vu Thai su Le Van Thinh muu hai Vua Ly Nhan Tong duoc cac sach ghi chep khac nhau. Sach Viet dien u linh, Truyen Thai uy Trung due Vu Luong Cong cua Ly Te Xuyen (The ky XIII) co doan viet: “Trong thoi Ly Nhan Tong, quan Thai su Le Van Thinh nuoi duoc mot ten gia no nguoi Dai Ly, co thuat la doc than chu bien duoc thanh ho bao. Le Van Thinh co do danh ten gia no day phap thuat cho minh, sau khi hoc duoc roi thi Van Thinh lap muu giet chet ten gia no va dinh dung no de hai Vua cuop ngoi”.
Vu an Dam Dam nay la mot cau chuyen hoang duong, no chi co the la mot man nguy trang cho mot su tranh gianh quyet liet trong noi bo trieu dinh nha Ly vao cuoi The ky XI va su that the dan den viec buoc phai ra di cua Le Van Thinh. Hoac gia, no phan anh ve su mau thuan ton giao, tu tuong xa hoi cua thoi dai.
Luc nay, Nho giao dang dan khang dinh vi tri cua minh ma Le Van Thinh la nguoi khai khoa cho lich su khoa cu Nho giao Viet Nam. Le Van Thinh que o Bac Ninh, ong do dau khoa Minh kinh bac hoc nam 1075, doi Ly Nhan Tong, ong tung lam chuc Thi lang Bo Binh.
Nam 1084, ong lam Chanh su di su sang Tong, bang tai ngoai giao, ong doi lai duoc vung dat Vat Duong, Vat ac (Cao Bang) tu trieu dinh phuong Bac. Vi cong lao cua ong doi voi trieu chinh, Le Van Thinh duoc phong Thai su nam 1096.
Su sach khong thay ghi mau thuan trieu chinh cua Le Van Thinh nen khi vu an Dam Dam xay ra, ong bi xich sat dong cui va bi day len thuong nguon Song Thao nhung khong bi giet vi nha Vua da nghi den cong lao cua ong.
Con Muc Than lam nghe chai luoi danh bat ca o Dam Dam, nho co cong cuu Vua Ly Nhan Tong nen duoc phong lam Do uy va duoc ban dat quanh ho lam thuc ap. Khi mat, ong duoc lap den tho o Lang Vong Thi, truy phong tuoc Thai uy Due Luong Cong.

That la:

Den Muc Lang huong lua chang roi,

Tay luoi phep con ghi cong bat ho

(Nguyen Huy Luong – Tung Tay Ho phu)

Mot vu an dam chat than bi, hoang duong ma thuat phan anh mau thuan ton giao cua mot thoi dai. Ve su viec nay, Vua Tu Duc (1848 – 1883) co tho vinh

Yen ba cua di ky binh tung,

Tu lieu quan vuong giai cau phung.

Vong ly vo ngu hoan huu ho

Tay Ho ha loan thieu ngu long.

(Khoi song da lang yen, viec cu qua roi, Giup rap nha Vua, ma go bo moi gap go. Trong luoi khong co ca, chi co ho. Lo gi Ho Tay ma thieu ca!)

Tay Ho

Su sach ghi rang: “Den nam 1573, de tranh ten huy cua Vua Le The Tong la Duy Dam, nguoi ta doi la Tay Ho”.
Cai ten Tay Ho co tu do, ngoai ly do tren, co le viec dat ten nay nham sanh voi phuong Bac, vi o Trung Quoc cung co Tay Ho noi tieng o Hang Chau. Viec dat ten cac dia danh, song ho cua Viet Nam theo Trung Quoc la chuyen binh thuong. Nhieu nguoi giai thich rang Tay Ho nghia la ho phia Tay Kinh thanh, e khong hop ly. Cung nhu Ha Dong, neu xem ban do Ha Noi, thi dia danh tren khong dung theo phuong vi Dong va Tay.
Tay Ho la cach doc Han Viet cua Ho Tay, va Ho Tay da tro thanh cai ten gan gui, lau dai, nen tho nhat doi voi nguoi Ha Noi cung nhu nhan dan ca nuoc.

Doai Ho

Chua Trinh Tac (1657 – 1682) duoc phong tuoc Tay Vuong, nen dia danh co chu Tay bi ong ra lenh doi thanh Doai (que Doai thuoc phuong Tay – y nghia nhu nhau, am va chu khac nhau) nhu Son Tay goi thanh Xu Doai, boi vay nen Tay Ho duoc goi la Doai Ho.

Nhung cai ten Doai Ho khong duoc dung lau, den het doi Chua Trinh Tac dan ta goi lai nhu cu la: Ho Tay.

Vietbao (Theo: hanoitv.vn)

Tìm hiểu: Ho Tay, Tay Ho, Dam Dam, Tran Quoc Vuong, Vua Le The Tong, Doai Ho, Le Van Thinh, Ly Nhan Tong, Ho Mu Suong, ho ly tinh, ten goi, cau chuyen, lich su, su tich, y nghia, con

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: 6 tên gọi của Hồ Tây trong lịch sử

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet 6 tên gọi của Hồ Tây trong lịch sử bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin 6 ten goi cua Ho Tay trong lich su

Nhan xet, hay lien he ve tin 6 ten goi cua Ho Tay trong lich su co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet 6 ten goi cua Ho Tay trong lich su de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ha noi nghin nam thang long trong chuyen muc Kham pha Viet Nam.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ha noi nghin nam thang long
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0